Gotik Film Estetiği
Özet
Fırat Osmanoğulları tarafından kaleme alınan "Gotik Film Estetiği", gotik kavramının tarihsel kökenlerinden sinematik yansımalarına uzanan dönüşümünü bütüncül ve derinlemesine bir bakışla sunmaktadır. Yazarın doktora tezine dayanan bu akademik eser, gotik teriminin Got kavminden başlayarak mimari, edebiyat ve felsefede geçirdiği tarihsel aşamaları titizlikle analiz etmekte ve gotik filmi korku sinemasının özgün bir alt türü olarak konumlandırmaktadır. Çalışmada, David Punter'ın klasik gotik film çerçevesi eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutularak B-filmleri odağında alternatif bir çerçeve ve sınıflandırma önerilmekte; Amerikan (Universal, Val Lewton, Roger Corman), Britanya (Hammer) ve Kıta Avrupası (İtalya, Fransa, İspanya) gotik sineması zengin örneklerle incelenmektedir. Edmund Burke ve Immanuel Kant'ın "yüce" (sublime) kavramı estetik bir zemin olarak işletilerek seyircinin gotik filmlerdeki korku, acı ve dehşet verici imajlardan duyduğu haz felsefi boyutuyla açıklanmaktadır. Bu estetik yaklaşım doğrultusında kadraj dışı sesler, gölgeler, korku nesnesi olarak beden, el imajları, kötülüğün trajik ve mutlak halleri, devasa kasvetli mekânlar ile gotik motifler sinematik çözülemelerle ele alınmaktadır. Sinema kuramında B-filmleri üzerinden geliştirdiği bu özgün yaklaşımla önemli bir boşluğu dolduran bu eser, hem sinema araştırmacıları hem de tür meraklıları için mükemmel bir tanıtım ve başvuru kaynağıdır.
"Gothic Film Aesthetics," authored by Fırat Osmanoğulları, offers a comprehensive and deep analysis of the transformation of the concept of the Gothic from its historical origins to its cinematic reflections. Based on the author's doctoral dissertation, this academic work meticulously analyzes the historical stages of the term "Gothic" starting from the Goths through architecture, literature, and philosophy, positioning Gothic film as a distinct subgenre of horror cinema. Critiquing David Punter's classical Gothic film framework, the study proposes an alternative framework and classification focused on B-movies, providing an in-depth examination of American (Universal, Val Lewton, Roger Corman), British (Hammer), and Continental European (Italy, France, Spain) Gothic cinema. Utilizing Edmund Burke and Immanuel Kant's concept of the "sublime" as an aesthetic foundation, it explains the pleasure derived by the audience from images of fear, pain, and terror in Gothic films from a philosophical perspective. Under this aesthetic framework, off-screen sounds, shadows, the body as an object of terror, hand motifs, the tragic and absolute states of evil, massive somber spaces, and Gothic accessories are analyzed through cinematic critique. Filling a significant gap in film theory through its original approach centered on B-movies, this work serves as an indispensable reference for both cinema researchers and genre enthusiasts.
Referanslar
Abisel, N. (1995). Popüler Sinema ve Türler. İstanbul: Alan Yayıncılık.
Altuğ, T. (2007). Kant Estetiği. İstanbul: Payel Yayınları.
Amırı, F. (2012). Korku Sinemasında Doğa Korkusu ve İdeolojik Temelleri. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Ancet, P. (2010). Ucube Bedenlerin Fenomenolojisi. (E. Topraktepe, Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Andre-Alt, P. (2016). Karanlık Ruhun Arkeolojisi İçimizdeki Kötülük. (S. Yücesoy, Çev.) Çev. İstanbul: Sel Yayıncılık.
Aydın Çağlıyan, E. (2020). Korku Sinemasının Cazibesi Üzerine Felsefi ve Psikolojik Bir İnceleme. Sinefilozofi, 5(9), 540-550.
Aytekin, M. (2006). Korku Sinemasında Vampir Filmleri ve Korku Sinemasının Tarihsel Sürecinde Değişen Vampir İmgesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Bahtin, M. (2004). Dostoyevski Poetikasının Sorunları. (C. Soydemir, Çev.) İstanbul: Metis Yayınları.
Bahtin, M. (2005). Rabelais ve Dünyası. (Ç. Öztek, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Balazs, B. (2013). Görünen İnsan. (O. Kasap, Çev.) İstanbul: Say Yayınları.
Beckford, W. (2012). Vathek. (S. Kıvrak, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.
Birler, Ö. (2012). Muhafazakârlık. G. Atılgan, E. A. Aytekin, Siyaset Bilimi içinde. İstanbul: Yordam Kitap, 283-296.
Bonitzer, P. (2007). Bakış ve Ses. (İ. Yaşar, Çev.) İstanbul: Metis Yayınları.
Bonitzer, P. (2011). Kör Alan ve Dekadrajlar. (İ. Yaşar, Çev.) İstanbul: Metis Yayınları.
Bordwell, D., Thompson, K. (2011). Film Sanatı. (E. Yılmaz, E. S. Onat, Çev.) Ankara: De Ki.
Botting, F. (1996). Gothic. London: Routledge.
Burke, E. (2008). Yüce ve Güzel Kavramlarımızın Kaynağı Hakkında Felsefi Bir Soruşturma. (B. Gümüşbaş, Çev.) Ankara: BilgeSu Yayıncılık.
Burke, E. (2016). Fransa’daki Devrim Üzerine Düşünceler. (O. Arslan, Çev.) Ankara: Kadim Yayınları.
Butler, A. M. (2011). Film Çalışmaları. (A. Toprak, Çev.) İstanbul: Kalkedon Yayıncılık.
Carroll, N. (2020). Korkunun Felsefesi veya Kalbin Paradoksları. (S. Sarı, Çev.) Ankara: Hece Yayınları.
Cavallaro, D. (2002). The Gothic Vision Three Centuries of Horror, Terror and Fear. London and New York: Continuum.
Chandler, (2018). Tür Kuramına Giriş. (J. Özata Dirlikyapan, Çev.). J. Özata Dirlikyapan içinde, Edebiyatta, Sinemada, Televizyonda Tür Kuramı. Ankara: Doğubatı Yayınları, 15-50.
Charles, V., Carl, K. H. (2008). Gothic Art. New York: Parkstone International.
Cherry, B. (2009). Horror. London and New York: Routledge.
Cherry, B. (2014). Korku. (M. Zorlukol, Çev.) İstanbul: Kolektif Kitap.
Clover, C. J. (2015). Men, Women, and Chain Saws. Princeton and Oxford: Princeton University Press.
Cohen, J. J. (1996). Monster Culture (Seven Theses), J.J. Cohen, Monster Theory: Reading Culture içinde. Minneapolis, London: University of Minnesota Press, 3-25.
Crane, J. L. (1994). Terror And Everyday Life. London, New Delhi: Sage.
Creed, B. (2002). Horror and the Monstrous-Feminine: An Imaginary Abjection. In M. Jancovich, Horror, The Film Reader. London and New York: Routledge, 67-76.
Curti, R. (2015). Italian Gothic Horror Films. 1957-1969. Jefferson, North Carolina: McFarland & Company.
Danacı, F. (2011). Korkunun Canavarları. İstanbul: Kalkedon Yayıncılık.
Davenport-Hines, R. (2005). Gotik: Aşırılık, Dehşet, Kötülük ve Yıkımın Dört Yüz Yılı. (H. Gür, Çev.) Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
De Quincey, T. (2013). Güzel Sanatların Bir Dalı Olarak Cinayet. (İ. Berkan, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.
Del Valle, D. (2011). Roger Corman: Better to Be on the Set than in the Office. Constantine Nasr içinde, Roger Corman Interviews. Jackson: University Press of Mississippi Press, 117-129.
Deleuze, G. (2003). İki Konferans. (U. Baker, Çev.) İstanbul: Norgunk Yayıncılık.
Deleuze, G. (2007). Kant Üzerine Dört Ders. (U. Baker, Çev.) İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Demirci, T. T. (2006). Korku Sinemasının Psikanalizi. İstanbul: Es Yayınları.
Eco, U. (2006). Güzelliğin Tarihi. (A. C. Akkoyunlu, Çev.) İstanbul: Doğan Kitap.
Eco, U. (2007). Çirkinliğin Tarihi. (A. U. Ergün vd., Çev.) İstanbul: Doğan Kitap.
Edwards, J.D. (2014). British Gothic Nationhood, 1760-1830. G. Byron, D. Townshend, The Gothic World, Oxon: Routledge, 51-62.
Elsaesser, T., Hagener, M. (2014). Film Kuramı Duyular Yoluyla Bir Giriş. (B. Soner ve B. Yıldırım, Çev.) Ankara: Dipnot Yayınları.
Ferry, L. (2012). Homo Esteticus Demokrasi Çağında Beğeninin İcadı. (D. Çetinkasap, Çev.) İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Fine, D. (2014). Film Noir and the Gothic. In C. L. Crow, A Companion to American Gothic. West Sussex: Wiley Blackwell, 475-487.
Fisher, E. (2010). Sanatın Gerekliliği. (C. Çapan, Çev.) İstanbul: Payel Yayınları.
Fleming, J., Honour, H. (2016). Dünya Sanat Tarihi. (H. Abacı, Çev.) İstanbul: Alfa.
Fourshaw, B. (2013). British Gothic Cinema. Hampshire: Palgrave Macmillan.
Fraser, I. (2008). Hegel ve Marks İhtiyaç Kavramı. (B. Sumer Aydaş, Çev.) Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
Gombrich, E. H. (2014). Sanatın Öyküsü. (Ö. Erduran, E. Erduran, Çev.) İstanbul: Remzi Kitabevi.
Gozzoli, M. G. (1982). Gotik Sanatı Tanıyalım. (S. Turunçi Çev.) İstanbul: İnkılap ve Anka Kitabevleri.
Göçmen, D. (2015). Modern Felsefe. İstanbul: Vivo.
Gracey, J. (2011). Dario Argento. (Z. Gül, Çev.) İstanbul: Kalkedon Yayıncılık.
Gramsci, A. (2012). Gramsci Kitabı. (İ. Yıldız, Çev.) Ankara: Dipnot Yayınları.
Güler, H. (2011). Korku Sinemasında Şiddet ve Muhafazakârlık. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Halberstam, J. (1995). Skin Shows Gothic Horror and the Technology of Monsters. Durham and London: Duke University Press.
Hayward, S. (2012). Sinemanın Temel Kavramları. (U. Kutay, M. Çavuş, Çev.) İstanbul: Es Yayınları.
Heather, P. (2012). Gotlar. (E. Avcı, Çev.) Ankara: Phoenix Yayınevi.
Hegel, G. W. F. (2012). Estetik. Güzel Sanat Üzerine Dersler I. (T. Altuğ, H. Ünler, Çev.) İstanbul: Payel Yayınları.
Hegel, G. W. F. (2015). Estetik. Güzel Sanat Üzerine Dersler I. (T. Altuğ, H. Ünler, Çev.) İstanbul: Payel Yayınları.
Hopkins, L. (2005). Screening The Gothic. Austin: University of Texas Press.
Hunter, J. (1995). House of Horror The Complete Hammer Films Story. London: Creation Books.
Hurley, K. (2007). Abject and Grotesque. C. Spooner, E. McEvoy içinde, The Routladge Companion to Gothic. Routladge: London and New York, 137-146.
Hutchings, P. (2008). Historical Dictionary of Horror Cinema. Maryland: Scarecrow Press, Inc.
Huysmans, J. K. (2010). Orada. (B. Uzma, Çev.) İstanbul: Okuyan Us.
İnternet: Altın, M. Sinemanın Kült B Filmleri. http://www.perasinema.com/sinemanin-kult-b-filmleri/ Erişim Tarihi: 02.06.2019
İnternet: http://www.internationalgothic.group.shef.ac.uk/about-us/ Erişim tarihi: 18.06.2020
İnternet: http://www.otekisinema.com/b-filmi-nedir/ Erişim Tarihi: 10.06.2019
İnternet: Stainton, H. (2020). Disaster tourism explained: What, why and where. https://tourismteacher.com/disaster-tourism-what-why-and-where/ Erişim tarihi: 10.12.2020.
İnternet: Talbot, R. (2018). An Englishman’s Guide to Italian Gothic: I vampiri (1957). https://diaboliquemagazine.com/an-englishmans-guide-to-italian-gothic-part-1-i-vampiri-1957/ Erişim Tarihi: 05.11.2019.
İnternet: Vorel, J. (2014). The 100 Best “B Movies” of All Time. https://www.pastemagazine.com/blogs/lists/2014/05/the-100-best-b-movies-of-all-time.html?a=1 Erişim Tarihi: 30.05.2019
İnternet: Whitehead, D. (2018). 5 Reasons Why B Movies Are The Backbone of Modern Cinema. https://culturedvultures.com/b-movies-backbone-modern-cinema/ Erişim Tarihi: 29.04.2019.
Kant, I. (2016). Yargı Yetisinin Eleştirisi. (A. Yardımlı, Çev.) İstanbul: İdea Yayınevi.
Kant, I. (2017). Güzellik ve Yücelik Duyguları Üzerine Gözlemler. (A. Fethi, Çev.) İstanbul: Hil Yayın.
Kavka, M. (2002). The Gothic on screen. J. E. Hogle içinde, The Cambridge Companion to Gothic Fiction. Cambridge: Cambridge University Press, 209-228.
Kayaoğlu, E. (2016). Edebiyat ve Film. İstanbul: Hiperlink Yayınları.
Kaye, H. (2012). Gothic Film. David Punter içinde, A New Companion to the Gothic, Oxford: Blackwell Publishing, 239-251.
Kerr, G. (2011). Avrupa’nın Kısa Tarihi. (C. Atay, Çev.). İstanbul: Kalkedon Yayıncılık.
Konuralp, S. (2002). Hammer Stüdyosu ve Filmleri. Geceyarısı Sineması, 14, 10-19.
Kozan, M. (2014). Gotların Anayurdu ve Kökeni. Tarih Araştırmaları Dergisi, 55, 71-90.
Kozan, M. (2015). Tarihi Kaynaklar Işığında III. Yüzyılda Gotların Akdeniz’de Gerçekleştirdiği Korsanlık ve Yağma Faaliyetleri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(36), 357-363.
Kozan, M. (2016). İmparator Zeno Dönemi Doğu Roma İmparatorluğu’nun İzlediği Got Dış Politikası. Tarih Okulu Dergisi, 25, 669-681.
Kracauer, S. (2015). Film Teorisi. (Ö. Çelik, Çev.) İstanbul: Metis Yayınları.
Kuzuoğlu, E. (2003a). Corman’ın İlk Poe Uyarlaması. Geceyarısı Sineması, 16, 22-29.
Kuzuoğlu, E. (2003b). Corman’ın İkinci Poe Uyarlaması: Kuyu ve Sarkaç. Geceyarısı Sineması, 17, 32-33.
Kuzuoğlu, E. (2003c). Corman’ın Üçüncü Poe Uyarlaması: Premature Burial. Geceyarısı Sineması, 17, 30-31.
Lauro, S.J., Embry, K. (2017). Zombi Manifestosu. (A. Akçakayalı, Çev.) İstanbul: Velespit Yayınları.
Lazaro-Rebroll, A. (2012). Spanish Horror Film. Edinburgh: Edinburg University Press.
Mann, T. (2014). Doktor Faustus. (Z. Kurttekin, Çev.) İstanbul: Can Yayınları.
McCarthy T., Flynn C. (2011). Roger Corman Interview. Constantine Nasr içinde, Roger Corman Interviews. Jackson: University Press of Mississippi Press, 72-82.
Morgart, J. (2014). Gothic Horror Film From The Haunted Castle (1896) to Psycho (1960). In G. Byron, D. Townshend, The Gothic World. Oxon: Routledge, 376-387.
Mulvey, L. (1993a). Görsel Haz ve Anlatı Sineması. (N. Abisel, Çev.) 25. Kare. 3, 18-24.
Mulvey, L. (1993b). “Görsel Haz ve Anlatı Sineması” Üzerine, King Vidor’un Duel in the Sun’ının (1946) Esiniyle Sonradan Düşünülenler (N. Abisel, Çev) 25. Kare, 4, 9-13.
Neale, S. (2018). Türe İlişkin Sorular. (C. Yılmaz, Çev.) J. Özata Dirlikyapan içinde, Edebiyatta, Sinemada, Televizyonda Tür Kuramı. Ankara: Doğubatı Yayınları, 108-146.
Odell, C., Le Blanc, M. (2011). Korku Sineması. (A. Toprak, Çev.) İstanbul: Kalkedon Yayıncılık.
Oranlı, İ. (2017). Kötülük. Cogito, 86, 26-29.
Oskay, Ü. (2014). Çağdaş Fantazya. İstanbul: İnkılap.
Osmanoğulları, F. (2016). Gotik Film: Bir Çerçeve Oluşturma Denemesi ve House Of Usher. Sinefilozofi, 1(1), 17-37.
Özkaracalar, K. (2001). “İtibara Mazhar” Görülen Bir İsim: Roger Corman”. Geceyarısı Sineması, 10, 24-26.
Özkaracalar, K. (2005). Gotik. İstanbul: L&M Yayınları.
Özkaracalar, K. (2007). Geceyarısı Filmleri. İstanbul: +1 Kitap.
Panofsky, E. (2014). Gotik Mimarlık ve Skolastik Felsefe. (E. Akyürek, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Punter, D., Byron, G. (2004). The Gothic. Oxford: Blackwell Publishing.
Radcliffe, A. (2011). Sicilya’da Bir Aşk Hikâyesi. (D. Akın, Çev.) İstanbul: Can Yayınları.
Ranciere, J. (2008). Görüntülerin Yazgısı. (A. U. Kılıç, Çev.) İstanbul: Versus Kitap.
Redding, A. (2014). Apocalyptic Gothic. In C. L. Crow, A Companion To American Gothic. West Sussex: Wiley Blackwell, 447-460.
Reyes, X. A. (2014). Gothic Horror Film, 1960-Present. In G. Byron, D. Townshend, The Gothic World. Oxon: Routledge, 388-398.
Ryan, M., Kellner, D. (2010). Politik Kamera. (E. Özsayar, Çev) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Schiller, F.V. (1999). Estetik Üzerine. (M. Özgü, Çev.) İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Schiller, F.V. (2008). Schiller. (G. Aytaç, Çev. ve Haz.) Ankara: Doğubatı Yayınları.
Scognamillo, G. (2006). Canavarlar Yaratıklar Manyaklar. İstanbul: +1 Kitap.
Scognamillo, G. (2014). Korkunun ve Dehşetin Kapıları. İstanbul. Bilge Karınca Yayınları.
Shiner, L. (2010). Sanatın İcadı. (İ. Türkmen, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Sowerby, R. (2012). The Goths In History and Pre-Gothic Gothic. In D. Punter, A New Companion to the Gothic. Oxford: Blackwell Publishing, 25-37.
Sparcklen, K., Sparcklen, B. (2018). The Evolution of Goth Culture: The Origins and Deeds of the New Goths. Bingley: Emerald Publishing.
Stam, R. (2014). Sinema Teorisine Giriş. (S. Salman, Ç. Asatekin, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Stoker, B. (2016). Dracula. (Z. Bilge, Çev.) İstanbul: Can Yayınları.
Taşkan, Y. (2008). Doksanlı Yıllar ve Sonrası Amerikan Korku Sinemasında Kadına Yönelik Dinsel İçerikli Şiddetin Psikanalitik İncelemesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İzmir.
Todorov, T. (2004). Fantastik. (N. Öztokat, Çev.) İstanbul: Metis Yayınları.
Tohill, C., Tombs, P. (2005). Avrupa Seks ve Korku Sineması. (N. Birgül, Çev.) İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
Tokatlıoğlu, E. (2015). 1960-1990 Yılları Arasında Amerikan Korku Sinemasındaki Muhafazakârlık. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
Topçu, G. (2016). Karanlığın Kızları: Korku Sineması ve Kadın. F. Dalay Küçükkurt, A. Gürata, Sinemada Anlatı ve Türler içinde. İstanbul: Vadi Yayınları, 161-217.
Topçu, Y.G. (1999). Korku Sinemasında Kadın Cinselliği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Tunalı, İ. (2010). Estetik. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Turani, A. (1975). Sanat Terimleri Sözlüğü. Ankara: Toplum Yayınevi.
Turani, A. (2010). Dünya Sanat Tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Van Elferen, I. (2012). Gothic Music The Sounds of Uncanny. Cardiff: University of Wales Press.
Viollet Le-Duc, E. E. (2015). 19. Yüzyılda Gotik Üslup Üzerine. (A. Tümertekin, Çev.) İstanbul: Janus Yayıncılık.
Walpole, H. (2011). Otranto Şatosu. (Z. Bilge, Çev.) İstanbul: Can Yayınları.
Williams, L. (2002). When the Woman Looks. M. Jancovich içinde, Horror, The Film Reader, London and New York: Routledge, 61-66.
Willis, E. E. (2001). Teknik Unsurlar ve Senaryo Biçimleri. (Z. Çetin, Çev.) Marmara İletişim Dergisi, 11(11), 167-192.
Wood, R. (2002). The American Nightmare: Horror in the 70s. M. Jancovich, Horror, The Film Reader, London and New York: Routledge, 25-32.
Wood, R. (2003). Hollywood from Vietnam to Reagan … And Beyond. New York: Columbia University Press.
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.
