Down Sendromu ve Müzik
Özet
Bu metin, özel eğitimin Türkiye'deki tarihsel gelişimini, temel ilkelerini ve amaçlarını ele alarak Down sendromlu bireylerin fiziksel, kişisel ve gelişimsel özelliklerini detaylandırmaktadır. Down sendromu, hücresel düzeyde 46 yerine 47 kromozoma sahip olunması ve 21. kromozomun üçlenmesi (Trizomi 21) sonucu ortaya çıkan genetik bir durumdur; bu durum bireylerde zihinsel gecikme, alıcı dille karşılaştırıldığında ifade edici dil becerilerinde yavaşlık, motor koordinasyon ve kas hipotonisi gibi güçlükler ile karakteristik yüz ve vücut hatları şeklinde belirir. Özel eğitim süreçlerinde Portage, Montessori, PECS, Holding ve TEACH gibi çeşitli yöntemler uygulanmaktadır. Müzik eğitimi ise bu bireylerin dikkat sürelerini, özgüvenlerini, sosyal etkileşimlerini, iletişim becerilerini ve motor koordinasyonlarını geliştirmede, ayrıca duygu durum bozukluklarını düzenlemede son derece etkili bir araç olarak öne çıkmaktadır. Davul, tef, darbuka ve marakas gibi vurmalı ve ritim çalgıları, beden perküsyonu, dans, drama, hikâyeleştirilmiş ritim etkinlikleri ile Dalcroze ve Orff yaklaşımlarından uyarlanan uygulamalar öğrenme süreçlerini kolaylaştırmaktadır. Türkiye ve dünyadaki alan literatürü ile uzman görüşleri; bilgisayar destekli müzik öğretim materyallerinin (Co-DiTeachMaterial gibi), selamlaşma panosu ve duygu kartları içeren örnek ders modellerinin ve multidisipliner çalışmaların özel eğitimdeki verimliliği artırdığını, müziğin akademik, öz bakım ve sosyal beceri kazanımında kritik bir rol üstlendiğini göstermektedir.
This text details the physical, personal, and developmental characteristics of individuals with Down syndrome while discussing the historical development, fundamental principles, and goals of special education in Turkey. Down syndrome is a genetic condition resulting from having 47 chromosomes instead of 46 at the cellular level and the triplication of the 21st chromosome (Trisomy 21); this condition manifests in individuals as intellectual disability, slower expressive language skills compared to receptive language, difficulties such as motor coordination and muscle hypotonia, along with characteristic facial and bodily features. Various methods such as Portage, Montessori, PECS, Holding, and TEACCH are applied in special education processes. Music education stands out as an extremely effective tool in extending attention spans, boosting self-confidence, improving social interactions, communication skills, and motor coordination, as well as regulating mood disorders in these individuals. Applications adapted from Dalcroze and Orff approaches, along with percussion and rhythm instruments such as drums, tambourines, darbukas, and maracas, body percussion, dance, drama, and narrative rhythm activities, facilitate learning processes. Literature in Turkey and worldwide, along with expert opinions, demonstrates that computer-assisted music teaching materials (such as Co-DiTeachMaterial), sample lesson models featuring greeting boards and emotion cards, and interdisciplinary studies increase efficiency in special education, with music playing a critical role in the acquisition of academic, self-care, and social skills.
Referanslar
Aydınlı, B. (Mart, 2021). “Özel Eğitimde Down Sendromu Etkinlikleri ve Müzikal Uygulamalar” hakkında İstanbul’da yapılmış röportaj.
Başar, Ş. (2016). 6-12 Yaş Orta-Ağır Zihinsel Geriliği Olan Çocuklarda Ses, Ritim ve Hareket Uygulamaları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Başaran, Nurettin. (1986). Tıbbi Genetik. Bilim Teknik Yayınevi.
Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı. (1999). Çağdaş Toplum, Yaşam ve Özürlüler. 1. Özürlüler Şurası, Komisyon Raporları, Genel Kurul Görüşmeleri. TC. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Takav Matbaacılık ve Yayıncılık AŞ.
Bayazıt, B., Fil, H., Son, M., Çolak, S., Eskiyecek, C. G. ve Çolak, E. (2014). Eğitilebilir Zihinsel Engelli Kız Çocuklarda Cimnastik Çalışma Programının Denge Gelişimine Etkisinin İncelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(8), 370-377.
Baysal, N. (1983). 4-6,5 Yaş Grubundaki Down Sendromlu Çocukların Dil Gelişimlerinde Müzik Ögelerinin Kullanılması. Yayımlanmamış Bilim Uzmanlığı Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Bor, M. (2018). Terapatik Rekreasyon Faaliyetlerinin Down Sendromlu Çocukların Sosyal Gelişimine Etkisi: Elazığ İli Örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Batman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Bulut, S. (Eylül, 2021). “Özel Eğitimde Down Sendromu Etkinlikleri ve Müzikal Uygulamalar” hakkında İstanbul’da yapılmış röportaj.
Çadır, D. (2008). Zihinsel Engelli Öğrenciler İçin Müzik Terapi Yöntemine Göre Hazırlanan Sosyal Beceri Öğretim Programının Etkililiğinin İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü.
Çelik, P., Sarı, M. M. ve Yıldırım Doğru, S. S. (2015). Türkiye’de ve Avrupa’da 2000-2013 Yılları Arasında Özel Gereksinimli Çocuklarla İlgili Yapılmış Olan Müzik Eğitimi Çalışmalarının Değerlendirilmesi. Ines Journal, 2(2), s. 10-28.
Değirmenci, Z. (1993). Zihinsel Özürlü Çocukların Komutları İzleme Becerisinin Gelişiminde Müziğin Etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Dinçer, S. (2014). Down Sendromlu Çocukların Gelişimsel Durumlarının Genişletilmiş-Gelişimi İzleme ve Destekleme Rehberi (g-gidr) ile Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Uzmanlık Tezi, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi.
Doğru, S.S.Y. (2009). Özel Eğitimde Kullanılan Alternatif Programlar (Montessori Yaklaşımı), Türk Bilim Araştırma Vakfı, TUBAV Bilim Dergisi, 107-116.
Duffy, B. ve Fuller, R. (2000). Role of music therapy in social skills development in children with moderate intellectual disability. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, (13), 77-89.
Fulya, Z. T. (1994). Montessori’nin Görüşleri ve Eğitim Yaklaşımı. Okul Öncesi Eğitimi Dergisi, 26(47), 18-22.
Holfester, Chiris, (2008). “The Montessori Method, Early Childhood Education Book”, Starters.
Hoşgörür, V. ve Taştan, N. (2013). Eğitimin İşlevleri, 9. Bölüm, s. 281-306 içinde Özcan Demirel ve Zeki Kaya (Ed.) Eğitim Bilimine Giriş (8. Baskı) Pegem Akademi.
Howlin, P., Goode, S., Hutton, J. ve Rutter, M. (2009). Savant skills in autism: psychometric approaches and parental reports. Philosophical Transactions of Royal Society, 364, 1359- 1367.
Ilkım, M., Kalaycı, M., Güleroğlu, F. ve Gündoğdu, C. (2018). Down Sendromlu Çocuklarda Sportif Etkinliklere Katılma Durumuna Göre Sosyal Uyum ve Beceri Düzeyinin İncelenmesi. İnönü University International Journal of Social Sciences (INIJOSS), 7(1), 162-172.
İlhan, L. (2008). Eğitilebilir zihinsel engelli çocuklarda beden eğitimi ve sporun sosyalleşme düzeylerine etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 16(1), 315-324.
Kaleci, Z. (2017). Zihinsel Yetersizlik Gösteren Bireylerin Orff Çalgıları Yolu ile Müzik Becerileri Öğretimi Üzerine Bir İnceleme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Kara, S. (2019). Özel Eğitim Öğretmenlerinin Özel Eğitim Süreçlerinde Müzik Eğitimi Entegrasyonuna İlişkin Görüşleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Kırşehirli, M. (2011). Zihin Engelli Çocuklara Özbakım Becerilerinin Şarkı Yoluyla Öğretilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Kılıç, E. (Eylül, 2021). “Özel Eğitimde Down Sendromu Etkinlikleri ve Müzikal Uygulamalar” hakkında İstanbul’da yapılmış röportaj.
Köküöz, Ayşe, Nur. (1995). Down Sendromu, Bilim ve Teknik Dergisi, sayı 337, 42-47.
Krikeli, V., Michaidilis, A., Kalvdinaou, N. (2010). Communication improvement through music: The case of children with developmental disabilities, International Journal of Special Education, 25(1).
Kurt, O. (2006). Otistik Özellikler Gösteren Çocuklara Zincirleme Serbest Zaman Becerilerinin Öğretiminde Gömülü Öğretim Yaklaşımıyla Sunulan Sabit Bekleme Süreli Öğretimin ve Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililik ve Verimliliklerinin Karşılaştırılması. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Lim, H. A. (2007). The Effect of Developmental Speech-Language Training Through Music on Speech Production in Children With Autism Spectrum Disorders. Unpublished Doctoral Thesis, University of Miami.
Lundqvist, L.O., Andersson, G., Viding, J. (2008). Effects of vibroacoustic music on challenging behaviors in individuals with autism and developmental disabilities. Research in Autism Spectrum Disorders, 390-40.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2007). Çocuk gelişimi ve eğitimi zihinsel engelliler. Milli Eğitim Basımevi.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, Resmi Gazete, Sayı 30471.
Newberger, D.S. (2000). Down syndrome: prenatal risk assessment and diagnosis. American Family Physician, 62(825-838).
Öner, K. A. (2014). Açık Anlatım Yönteminin Hafif Düzeyde Öğrenme Güçlüğüne Sahip Öğrencilerin Müzik Dersindeki Ritmik Beceri Eğitimine Etkisinin Analizi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Özbek, N. (Mayıs, 2021). “Özel Eğitimde Down Sendromu Etkinlikleri ve Müzikal Uygulamalar” hakkında İstanbul’da yapılmış röportaj.
Özbey, Ç. (2007). Özel Çocuklar ve Terapi Yöntemleri. İnkılap Kitabevi.
Sağer, T. Şakalar, G.Y. (2018). An Investigation on a Computer-Assisted Digital Musical Teaching Material for the Special Education of Educable Mentally Retarded Children in Turkey. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication – 8(3), 583-594.
Savarimuthu, D. ve Bunnell, T. (2002). Öğrenme Güçlüğü Çeken Hastalarda Müziğin Etkisi: Bir Literatür Araştırması. Complementary Therapies in Nursing &Midwifery, 8.
Showe, Janet, (1962) A Guide For Teaching Educable Mentally Retarded Children in Primary and Intermediate Levels in Special Classes in New Haven, MSci diss., Southern Connecticut State College.
Stephenson, J. (2006). Music Therapy and the Education of Students with Severe Disabilities. Education and Training in Developmental Disabilities, 41(3), 290- 299.
Susman, J. E. (2009). The effect of music on peer awareness in preschool age childiren with developmental disabilities: Journal of music therapy, 46(1), 53-68.
Şaylı, Bekir, Sıtkı. (1986). Medikal Sitogenetik, Yargıçoğlu Matbaası.
Tayşi, K. Say, B. (1975). Tıbbi Genetik, Hacettepe Üniversitesi Yayınları A12.
Uzun, F., ve Kılınç, Z. (2020). Rekreasyon faaliyetlerinin engellilerde yeri ve önemi (Down sendromu üzerine nitel çalışma). Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 4(2), 149-160.
Şakalar, G. Y. (2017). Türkiye’de Eğitilebilir Zihinsel Engelli Çocukların Özel Eğitim Müzik Derslerinde Kullanılabilecek Bir Bilgisayar Destekli Müzik Ders Modülü Tasarımı (İstanbul örneği). Yayımlanmamış Doktora Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Young ID. Medical Genetics, Oxford University Press, 2005: 52-56.
