Zihinsel Yetersizliğe Sahip Çocuklarda Müzik Eğitimi
Özet
Bu çalışma, zihinsel yetersizliğe sahip çocukların eğitiminde müzik kullanımını, mevzuat güncellemelerini, öğretim yaklaşımlarını, teknoloji entegrasyonunu ve Covid-19 pandemisi sürecindeki yansımalarını kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Ulusal ve uluslararası literatürde "zekâ geriliği" veya "zihinsel engellilik" gibi rencide edici terimlerin yerine "zihinsel yetersizlik" ve "özel gereksinimli birey" kavramlarının kullanılması benimsenmiştir. Zihinsel yetersizliğe sahip çocuklar kavramsal, sosyal ve pratik uyum becerilerinde sınırlılıklar yaşarken; müzik eğitimi bu bireylerin duygusal, sosyal, bilişsel ve motor gelişimlerine kritik katkılar sağlamaktadır. Şarkı söyleme, ritim çalışmaları, enstrüman icrası ve müzikli oyunlar aracılığıyla çocukların kendilerini ifade etme yetileri gelişmekte, özgüvenleri artmakta ve başarı hissi desteklenmektedir. Millî Eğitim Bakanlığı müfredatında Müzik ve Oyun dersi zorunlu olarak yer almakta, eğitim sürecinde Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) temel alınmaktadır. Görsel-işitsel materyaller, Orff çalgıları, beden perküsyonu ve animasyon destekli bilgisayar yazılımları öğretimi somutlaştırarak öğrenmenin kalıcılığını artırmaktadır. Covid-19 küresel salgını döneminde uzaktan eğitime geçilmesiyle birlikte özel gereksinimli öğrencilerin dijital ders materyallerine ve canlı etkileşimlere erişiminde belirgin güçlükler yaşanmıştır. Çalışmanın sonucunda; özel eğitim kurumlarında uzman müzik öğretmenlerinin istihdam edilmesi, fiziksel ve teknolojik altyapının geliştirilmesi, öğretmenler arası disiplinlerarası iş birliğinin artırılması ve müzik derslerinin birebir öğretim ilkesiyle BEP hedeflerine uygun yürütülmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
This study comprehensively examines the use of music in the education of children with intellectual disabilities, legislative updates, instructional approaches, technology integration, and its reflections during the Covid-19 pandemic process. In national and international literature, the use of concepts such as "intellectual disability" and "individual with special needs" has been adopted instead of offensive terms like "mental retardation" or "mental handicap". While children with intellectual disabilities experience limitations in conceptual, social, and practical adaptive skills, music education provides critical contributions to their emotional, social, cognitive, and motor development. Through singing, rhythm exercises, instrument performance, and musical games, children's self-expression abilities improve, their self-confidence increases, and their sense of achievement is supported. The Music and Games course is mandatory in the Ministry of National Education curriculum, and the Individualized Education Program (IEP) forms the basis of the educational process. Audio-visual materials, Orff instruments, body percussion, and animation-supported computer software materialize instruction, thereby increasing the permanence of learning. During the Covid-19 global pandemic period, with the transition to distance education, students with special needs experienced significant difficulties in accessing digital course materials and live interactions. In conclusion, the study emphasizes the necessity of employing expert music teachers in special education institutions, improving physical and technological infrastructure, enhancing interdisciplinary cooperation among teachers, and conducting music lessons individually in accordance with IEP goals.
Referanslar
Aruk, İ. (2008). Bilişim Teknolojilerinin Zihinsel Engellilerin E-Eğitiminde Kullanılması ve Örnek Bir Uygulama Geliştirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik. (2019, 20 Şubat). Resmi Gazete, (Sayı: 30692). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190220-1.htm
Davies, K. D., Stock, S. E. and Wehmeyer, M. L. (2001). Enhancing independent internet access for individuals with mental retardation through use of a specialized web browser: A pilot study. Education and Training in Mental Retardation and Developmental Disabilities, 36(1) 107-113.
Engelli ve Yaşlı İstatistik Bülteni. (2021, Şubat). Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü. Erişim adresi: www.ailevecalisma.gov.tr
Engelliler Konfederasyonu. (2020, 7 Nisan). Pandemi ve Engelliler. Engelliler Konfederasyonu Web Sayfası. 10.09.2021 tarihinde https://www.engellilerkonfederasyonu.org.tr/pandemi-ve-engelliler/ sayfasından alınmıştır.
Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik. (2019, 20 Şubat). Resmi Gazete, (Sayı: 30692). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190220-2.htm
Henry, F. W. (1951). An Investıgatıon Of Basic Sociological Concepts And Academic Areas in a Curriculum For Mentally Retarded Children. Master of Science in Education, Faculty of the School of Education The University of Southern California.
Hourcade, J. J. and Phil, P. (2001). Providing assistive technology information to professionals and families of children with MRDD: Interactive CD-ROM technology. Education and Training in Mental Retardation and Developmental Disabilities, 36(3; Special Conference Issue - September 2001) 272-279.
Jaspers, M. W. M. and Lieshout, V. E. C. D. M. (1994). A CAI Program for instructing text analysis and modelling of word problems to educable mentally retarded children. Instructional Science, 22(2): 115-136.
Kalaç, M. Ö., Telli, G. ve Erönal, Y. (2020). Covid-19 Mücadelesi Kapsamında Uzaktan Eğitim Sürecinde Engelli Öğrencilerin Durumu Sorunlar ve Çözüm Önerileri. Manisa: MCBÜ Rektörlük Basımevi.
Lan, Y., Hsiao, I. Y. T. and Shih, M. (2018). Effective learning design of game-based 3d virtual language learning environments for special education students. Educational Technology & Society, 21(3): 213-227.
Lee, H. and Hyun, E. (2015). The intelligent robot contents for children with speech-language disorder. Educational Technology & Society, 18(3): 100-113.
Levin, H. D. and Levin, G. M. (1972). The trainable mentally retarded. instrumental music: A great ally in promoting self-image. Music Educators Journal, 58(8) 31-34.
McCord, K., Kimberly, A. and Emily, H. (2010). Music educators’ involvement in the individual education program process and their knowledge of assistive technology. Applications of Research in Music Education, 28(2), Academic Search Complete, Erişim Tarihi: 03.05.2021.
MEB. (2015, 7 Şubat). Zihinsel Engelli Bireyler İçin Yayınlar. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Web Sayfası. 05.12.2021 tarihinde https://orgm.meb.gov.tr/www/zihinsel-engelli-bireyler-icin-yayinlar/icerik/432 sayfasından alınmıştır.
Millî Eğitim Bakanlığı, “Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği”. (2006, 31 Mayıs). Resmi Gazete, (Sayı: 26184).
Millî Eğitim Bakanlığı, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı, “Özel Eğitim Uygulama Okulu I, II ve III. Kademe Haftalık Ders Çizelgeleri (Orta veya Ağır Düzeyde Zihinsel Engelliler/Otizmi Olan Çocuklar)”, Kurul Kararı, tarih 02/09/2019, sayı 23.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Orta-Ağır Zihinsel Engeli ve Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciler İçin Müzik ve Oyun Dersi Öğretim Programı, I. Kademe (1. 2. 3. Ve 4. Sınıf), Ankara: 2018.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Orta-Ağır Zihinsel Engeli ve Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciler İçin Müzik ve Oyun Dersi Öğretim Programı, II. Kademe (5. 6. 7. Ve 8. Sınıf), Ankara: 2018.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Orta-Ağır Zihinsel Engeli ve Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Öğrenciler İçin Müzik ve Oyun Dersi Öğretim Programı, III. Kademe (9. 10. 11. ve 12. Sınıf), Ankara: 2018.
Millî Eğitim İstatistikleri Örgün Eğitim. (2019/’20). T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. Ankara: Resmi İstatistik Programı Yayını.
Nygren, M. A. and Lulinski, A. (2020). State of the science on COVID-19 and people with IDD. American Association on Intellectual and Developmental Disabilities, Research Brief, December 2020: 1-2.
Özsaygı, M. (2020). Pandemi ve Engelliler. Engelliler Konfederasyonu, Yayınlanma Tarihi: 7 Nisan 2021, Erişim Tarihi: 10. 07. 2021 https://www.engellilerkonfederasyonu.org.tr/pandemi-ve-engelliler/
Parmenter, T. R. (2011). What is intellectual disability? How is it assessed and classified?. International Journal of Disability, Development and Education, 58(3) 303–319.
Sakarya, A. (2011). Zihinsel Engelli Çocuklar İçin Moodle Ortamında Bir Uzaktan Eğitim Sisteminin Geliştirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Scheerenberger, R. C. (1954). Presenting music to the mentally retarded. Music Educators Journal, 41(2) 23-25.
Showe, J. (1962). A Guide For Teaching Educable Mentally Retarded Children in Primary and Intermediate Levels in Special Classes in New Haven, Connecticut. Master of Science Thesis, Southern Connecticut State College.
Şahin, Y. T. ve Yıldırım, S. (1999). Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme. Ankara: Anı Yayıncılık
Şen, S. Ü. ve Şentürk, N. (2014). İlköğretim müzik öğretiminde kullanılmak üzere (programlı öğretim yöntemine göre) geliştirilen öğretim yazılımı modeli. Millî Eğitim Dergisi, 202:170-191.
Taşhan, S. T. ve Erci, B. (2018). Dünya’da ve Türkiye’de Engellilerin Durumu. Her Yönüyle Engellilik. Elazığ: Anadolu Nobel Tıp Kitabevleri.
TEA. (t.y.). COVID-19 Support: Special Education. Texas Education Agency Web Sayfası. 13.09.2021 tarihinde https://tea.texas.gov/texas-schools/health-safety-discipline/covid/covid-19-support-special-education-0 sayfasından alınmıştır.
Tecimer, B. ve Doğan, C. (2017). Eğitilebilir zihinsel engelliler ilköğretim okulu müzik dersi öğretim programının öğretmenler açısından değerlendirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(3): 993-1008.
Texas Education Agency. (2020). Students with Disabilities Planning Supports Guidebook. Erişim Linki:https://tea.texas.gov/sites/default/files/covid/strong_start__swd_planning_supports_guidebook.pdf , Erişim Tarihi: 01.09.2021
Thomas, A. M. (1981). Educating handicapped students via microcomputer/videodisc technology: a conversation with ron thorkildsen. Education and Training of the Mentally Retarded, 16(4): 264-269.
Thompson, J. R. and Nygren, M. A. (2020). COVID-19 and the field of intellectual and developmental disabilities: where have we been? where are we? where do we go?. Intellectual and Developmental Disabilities, 58(4) 257–261.
Tibbetts, D. G. (1963). A Curriculum For Educable Mentally Retarded Children. Master of Arts Thesis, The Graduate Faculty of Chapman College.
Topaloğlu, M. (2008). Zihinsel Engelli Çocukların Uzaktan Eğitimi ve Web Tabanlı Bir Yazılım Sisteminin Geliştirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Turan, D. (2006). Özel Eğitimde Müzikten Yararlanmada Karşılaşılan Sorunlarla İlgili Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Tüfekçi G. F. (2018). Zihinsel Engelli ve Rehabilitasyonu. Her Yönüyle Engellilik, Elazığ: Anadolu Nobel Tıp Kitabevleri.
Uçar, Ö. (2007). Engelli Çocuklar İçin Yapay Zeka Tabanlı Eğitim-Destek Araçları Geliştirilmesi. Doktora Tezi, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
UNICEF. (2013). Dünya Çocuklarının Durumu. Engelli Çocuklar. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF), Ankara.
World Health Organization WHO. (2007). International Classification Of Functioning, Disability And Health: Children & Youth Version: ICF-CY. Library Cataloguing-in-Publication Data.
World Health Organization. (2021). Definition: Intellectual Disability. World Health Organization Regional Office for Europe Web Sayfası. 12.09.2021 tarihinde https://www.euro.who.int/en/health-topics/noncommunicable-diseases/mental-health/news/news/2010/15/childrens-right-to-family-life/definition-intellectual-disability sayfasından alınmıştır.
Yalçınkaya, Ö. (2012). Eğitilebilir Zihinsel Engelli Çocuklarda Web Destekli Uzaktan Eğitim Sistemi İle Sosyal Beceri Öğretiminin Bilgisayar Ortamında Geliştirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
Yılma Şakalar, G. (2017). Türkiye’de Eğitilebilir Zihinsel Engelli Çocukların Özel Eğitim Müzik Derslerinde Kullanılabilecek Bir Bilgisayar Destekli Müzik Ders Modülü Tasarımı (İstanbul Örneği). Doktora Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
