Öğrenci Hemşirelerin Hastane Uygulamaları Sürecindeki Mobbing Maruziyeti ve Algıları
Özet
Bu çalışma, öğrenci hemşirelerin hastane klinik uygulamaları sürecinde karşılaştıkları mobbing maruziyet düzeylerini, algılarını ve kullandıkları baş etme stratejilerini değerlendirmek amacıyla kesitsel ve tanımlayıcı bir tasarımla gerçekleştirilmiştir. Araştırma evrenini oluşturan 270 öğrenci arasından ulaşılabilen ve gönüllü olan 168 hemşirelik öğrencisi (%62,2 katılım oranı) çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Elde edilen bulgulara göre, katılımcıların yaş ortalaması 21,5 olup çoğunluğu kadın (%69) ve dördüncü sınıf (%47,62) öğrencisidir. Öğrencilerin %37,2’si klinik uygulamalar sırasında mobbinge maruz kaldığını belirtmiş; bu durumun en yoğun ikinci sınıfta (%17,3) yaşandığı görülmüştür. Mobbing davranışlarının temel olarak sözel ve duygusal şiddet boyutunda yoğunlaştığı saptanmıştır. Mobbingi en sık uygulayan kişilerin hemşireler (%41,0) ve öğretim elemanları (%38,6) olduğu belirlenmiştir. Katılımcılar mobbinge maruz kalma nedenlerini öncelikle öğrenci olmalarına (%24,4) bağlamaktadır. Mobbing karşısında verilen tepkiler incelendiğinde, öğrencilerin çoğunlukla sessiz kaldığı (%17,3) ya da durumu arkadaşlarıyla paylaştığı (%16,7) görülmüştür; sessiz kalma gerekçesi olarak ise en çok akademisyenlerden çekinme (%17,3) ifade edilmiştir. Sonuç olarak, öğrenci hemşirelere yönelik mobbing oranının literatürdeki bazı çalışmalara kıyasla görece düşük çıkması olumlu değerlendirilse de, mobbingin öğrenciler üzerinde yarattığı olumsuz etkileri önlemek adına eğitim sürecinden itibaren farkındalığın artırılması, iletişim kanallarının ve hukuki destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekmektedir.
This study was conducted with a cross-sectional descriptive design to evaluate the exposure levels, perceptions, and coping strategies regarding mobbing among student nurses during their hospital clinical practice. The sample consisted of 168 nursing students (62.2% response rate) out of 270 reachable and voluntary students in the study population. According to the findings, the mean age of the participants was 21.5 years, with the majority being female (69%) and fourth-year students (47.62%). A total of 37.2% of the students reported experiencing mobbing during clinical practice, with the highest frequency occurring in their second year (17.3%). Mobbing behaviors were predominantly concentrated in verbal and emotional violence. Nurses (41.0%) and academic staff (38.6%) were identified as the primary perpetrators of mobbing. Participants mainly attributed the reason for their exposure to being a student (24.4%). Regarding reactions to mobbing, students mostly remained silent (17.3%) or shared the situation with friends (16.7%); fear of academic staff (17.3%) was the most frequently cited reason for remaining silent. In conclusion, although the rate of mobbing among student nurses was relatively low compared to some literature studies, raising awareness from the education process onward and strengthening communication channels and legal support mechanisms are required to prevent the negative impacts of mobbing on students.
Referanslar
Akbıyık, İ. (2013). İşyerlerinde psikolojik taciz (mobbing) ile bireysel ve kurumsal mücadele için öneriler, ÇSGB Çalışma Dünyası Dergisi, 1 (2), 33-38.
Ateş, D., Kaplan, A., Öztürk, S., Zorlu, Ö., Akburak, M., Çelikel, E., Özpınar, Ü., Özkan, T. (2014). Hemşirelik bölümü öğrencilerinde klinik stajda mobbing. Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2(1): 30-38.
Çelebioglu, A., Balcı, Akpinar R., Küçükoglu, S., Engin, R. (2010). Violence experienced by Turkish nursing students in clinical settings: Their emotions and behaviors. Nurse Education Today, 30, 687-691. doi:10.1016/j.nedt.2010.01.006
Cheung, K., Ching, S. S. Y., Cheng, S. H. N., Ho, S. S. M. (2019) Prevalence and impact of clinical violence towards nursing students in Hong Kong : A cross sectional study. BMJ Open, 9: e027385. Doi: 10.1136/bmjopen
Colette, M. C.; Deborah, J. K.; Dale, L.,R.; Kathryn, D. L. (2012). Bullying in undergraduate clinical nursing education. Journal of Nursing Education., 51(5); 269-276. DOİ: 10.3928/01484834-20120409-01
Çevirme, A. (2017). Önlenebilir bir halk sağlığı sorunu: İş yerlerinde mobbing ve sonuçları. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 20(3), 217-224., p.217.
Demir, B, (2021). Mobbing olgusu ve sağlık kuruluşlarında hemşirelere yönelik mobbing. MEYAD Akademi. 2(1):84-108.
Durmuş, Çelik, S., Topçu, İ., Yildirim, A. (2018). Mobbing behaviors encountered by nurses and their effects on nurses. Internatıonal Journal of Caring Sciences. 1(2), 905-912.
Ergöl Ş., Kürtüncü M. (2013). Hemşirelik öğrencilerinin uygulama alanlarında karşılaştıkları şiddet. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 3(1) : 65-69. DOI: 10.5961/jhes.2013.060
Fernández-Gutiérrez L, Mosteiro-Díaz MP. (2021). Bullying in nursing students: A integrative literature review. Int J Ment Health Nurs. 2021 Aug;30(4):821-833. doi: 10.1111/inm.12854.
Fırat, İ., Uzuntarla, Y., Ceyhan, S. (2017). Hemşirelik bölümü öğrencilerinin hastane staj uygulamalarınd mobbinge maruziyet Durumlarının incelenmesi. Social Science Studies,5(IV):369-381.
Gürkan, A. (2016). İş yeri zorbalığı: Mobbing. Türkiye Klinikleri J Obstet Womens Health Dis Nurs-Special Topics, 2(2),: 80-85.
Karatas, H., Ozturk, C., & Bektas, M. (2017). A study of bullying against nursing students. The Journal of Nursing Research, 25(3), 198Y202. doi:10.1097/jnr.0000000000000144
Keser Özcan, N., Bilgin, H., Tülek Z., Boyacıoğlu N. E .(2014). Nursing students’ experiences of violence : A questionnaire survey. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 5(1): 49-56. Doi: 10.5505/phd.2014.91886
Leymann, H.(1996). The content and development of mobbing at work. Europen Journal of Work and Organizational Psychology, 5(2),165-184.
Lüle Mert, E. (2019) Grimm kardeşlerden hayvan masalları adlı resimli çocuk kitabında yer alan şiddet, korku, baskı ve ceza ögelerinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(62),1068-1076.
Metin, A., Kulakaç, Ö. (2021). Klinisyen hemirelerin öğrenci hemşirelere değer vermesini etkileyen faktörler üzerine: Kalitatif bir araştırma. JSHS, 6(2): 345-366. . https://doi.org/10.47115/ jshs.95066
Minton, C., Birks, M., Cant R., Budden, L.M. (2018). New Zealand nursing students’ experience of bullying / harassment while on clinical placement: A cross sectional survey. Collegian, 25, :583-589.https: doi.org/10.1016/j.colegn.2018.06.003.
Mohamed, L. K. (2019). Experiences of Saudi female students towards the phenomena of bullying behaviors during nursing education program. American Journal of Nursing Research, 7(4); 499-508. DOI: 10.12691/ajnr-7-4-12.
Olgun, H., Polatöz, Z., Karaca, A., Çiftçi, S., Öztürk, H., Özorhan, Ey., Özkan, H., Apay, S. (2013). Öğrencilerin mobbing hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(4):431-442.
Öztürk, A., Ulaş, Karaahmetoğlu G. (2019). Öğrenci hemşirelerin klinik uygulamada mobinge maruz kalma durumlarının incelenmesi:Kastamonu Üniversitesi örneklemi. Soc Sci Stud J, 5(30), 642-654.Doi: 10.26449/sssj.1265.
Öztürk, M., Şahbudak, E. (2017). İşyerinde psikolojik taciz (mobbıng) ve iş doyumu: cumhuriyet üniversitesindeki araştırma görevlileri üzerine bir çalışma Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 20(2):200-228.
Palaz, S.(2013) Turkish nursing students’ perceptions and experiences of bullying behavior in nursing education. Journal of Nursing Education and Practice, 3(1), 23-30.
Rikos N., Telli D., Hatzinikolaou A., Mantikou D,Rovithis M., Fourmouzi M., Linardakis M.(2022) Nurses’ exposure to verbal abuse at a university hospital in Crete, Greece. Nursing Practice Today. 9(1):71-78.
Şendir, M., Çelik, S., Dişsiz, M., Güney, R., Açıksöz, S., Kolcu, M., Kabuk, A., Yıldırım, A., Bektemür, G. (2018). Hemşirelik Eğitimi ve Uygulamasında Yeni Bir Yaklaşım: Hemşirelik Eğitimi ve Uygulamasının Bütünleşmesi. G.O.P. Taksim E.A.H. JAREN , 4(2); 92-99.
TDK (2020). Mobbing. (15.11.2020 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden ulaşılmıştır)
Tee, S., Özçetin, Y. S. Ü., Russell-Westhead, M. (2016). Workplace violence experienced by nursing students: A UK survey. Nurse Education Today, 41,30-36. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2016.03.014
Bat, Tonkuş M., Coşkun,, A. (2021). Hemşirelik bölümü öğrencilerinin klinik uygulamada mobbinge maruz kalma durumlarının belirlenmesi. Türk Hemşireler Derneği Dergisi,1:15-26.
World Health Organization. (2018). Violence and injury prevention. Violence against workers. (13.12.2021tarihinde http://www.who.int/violence injury prevention/ violence/workplace/en/ adresinden ulaşılmıştır)
Zhang, X., Xiong, L .J (2019). Impact of Nurse Horizontal Violence and Coping Strategies: A Review. Yangtze Medicine, 3, 289-300 https://doi.org/10.4236/ym.2019.34028
