Kentte Yaşam ve Sekülerleşme İlişkisi
Özet
Mehmet Fatih Güloğlu ve Cahit Aslan tarafından kaleme alınan bu çalışma, Adana'nın Seyhan ilçesinde ikamet eden 449 katılımcı üzerinden kentte kalış süresinin sekülerleşme ve dindarlığın farklı boyutları üzerindeki etkisini incelemektedir. Nicel araştırma yöntemleriyle yürütülen çalışmada dindarlık olgusu; inanç, ibadet, bilgi, tecrübe, etki ve geleneksel ritüeller boyutları altında detaylıca ele alınmıştır. Elde edilen istatistiksel veriler doğrultusunda, kentte kalış süresi ile dini inanç ve dini tecrübe boyutları arasında anlamlı bir ilişki saptanmazken; ibadet, bilgi, etki ve dinsel-geleneksel ritüelleri gerçekleştirme boyutlarında anlamlı farklılıklar görülmüştür. Katılımcıların genelinde dini inanç ortalaması yüksek çıkmasına karşın, ibadetlerini yerine getirecek düzeyde dini bilgiye sahip olma ve pratikleri uygulama oranları oldukça düşük çıkmıştır. Özellikle doğduğundan beri kentte yaşayan bireylerin dini inanç, ibadet, tecrübe ve etki alanlarında en olumsuz tutumu sergiledikleri ve sekülerleşme eğilimlerinin en yüksek seviyede olduğu tespit edilmiştir. Araştırma, kentsel yaşam süresi uzadıkça ve bireyler doğuştan itibaren kent kültürüne maruz kaldıkça inanç boyutu muhafaza edilse dahi pratiklerin azaldığını, yani "ait olmadan inanma" biçimindeki sekülerleşme tezini destekleyen bir dönüşümün yaşandığını vurgulamaktadır. Sonuç olarak kentleşme, bireylerin dini tutum ve davranışlarını dönüştürerek seküler eğilimlerin yaygınlaşmasında temel bir etken olarak rol oynamaktadır.
Authored by Mehmet Fatih Güloğlu and Cahit Aslan, this study examines the effect of the duration of stay in an urban area on secularization and various dimensions of religiosity through 449 participants residing in the Seyhan district of Adana. Conducted using quantitative research methods, the study addresses religiosity under the dimensions of belief, worship, knowledge, experience, effect, and traditional rituals. In line with the statistical data obtained, while no significant relationship was found between the duration of stay in the city and the dimensions of religious belief and religious experience, significant differences were observed in the dimensions of worship, knowledge, effect, and practicing religious-traditional rituals. Although the average level of religious belief was high among the participants in general, the rates of possessing sufficient religious knowledge to perform worship and executing religious practices were quite low. In particular, it was determined that individuals who have lived in the city since birth exhibited the most negative attitudes in the areas of religious belief, worship, experience, and effect, displaying the highest level of secularization tendency. The study emphasizes that as the duration of urban life increases and individuals are exposed to urban culture from birth, even if the dimension of belief is preserved, practices decline, thereby highlighting a transformation that supports the secularization thesis of 'believing without belonging'. Consequently, urbanization plays a fundamental role as a key factor in spreading secular tendencies by transforming individuals' religious attitudes and behaviors.
Referanslar
Attaş, S. N. (2003), İslam, sekülerleşme ve geleceğin felsefesi, (Çev. Mahmut Erol Kılıç) İstanbul, İnsan Yayınları
Bal, H. (1999), Kent sosyolojisi, Ankara, Turhan Kitabevi Yayınları
Berger, P. (1993), Dinin sosyal gerçekliği, (Çev. Ali Coşkun) İstanbul, İnsan Yayınları
Berger, P.(1983), “Dinin krizinden sekülarizmin krizine”, Sekülarizm sogulanıyor, Derl.:Köse Ali (Ufuk Kitapları), 2002) 75-94
Bumin, Kürşat (1990), Demokrasi Arayışında Kent, İstanbul, Ayrıntı Yayınları
Castells, M.l (1997), Kent,Sınıf, İktidar , (Çev. Asuman Erendil) Ankara, Bilim ve Sanat Yayınları.
Çelik, C. (2006), “Kentsel dindarlık”, Dindarlığın Sosyo-Psikolojisi içinde. Derl.: Günay, Ünver ve Çelik Celaleddin. Adana: Karahan Kitabevi, s. 81-109.
Çevik, Ö. (2005), Arkeolojik kanıtlar ışığında tarihte ilk kentler ve kentleşme süreci kuramsal bir değerlendirme, İstanbul, Arkeoloji ve Sanat Yayınları
Chadwick, O, (2004), 19. yüzyıl Avrupalı aklın sekülerleşmesi, (Çev. Murat T. Aslan), İstanbul, Birey Yayınları
Eliade, M. (2000), Dinsel inançlar ve düşünceler tarihi, (Çev. Ali Berktay) Cilt 1, İstanbul, Kabalcı Yayınları
Erkan, R. (2002), Kentleşme ve sosyal değişme, Ankara, Bilim Adamı Yayınları.
Giddens, A. (2000), Sosyoloji, Hazl. Hüseyin Özel ve Cemal Güzel Ankara, Ayraç Yayınevi
Görmez, K.(1991), Şehir ve insan, İstanbul, MEB Yayınları
Harvey, D.(2003), Sosyal adalet ve şehir, (Çev. Mehmet Moralı) İstanbul, Metis
Yayınları
Huot, L., Paul, J., Thalman, Dominique, V. (2000). Kentlerin doğuşu, (Çev. Ali Bektaş Girgin), Ankara, İmge Kitabevi
Kartal, K. (1978), Kentleşme ve insan, Ankara, Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü Yay.
Keleş, R. (2004), Kentleşme politikası, Ankara, İmge Kitapevi Yayınları, 8. Basım
Keleş, R. (2008), Kentleşme politikası, Ankara, İmge Kitapevi Yayınları
Keser, İ. (2008), Kent, cemaat, etnisite, Ankara, Ütopya Yayınevi
Kirman, M. A. (2005), Din ve Sekülerleşme, Adana, Karahan Kitabevi
Köse, A. (2002), Sekülerden kutsala yolculuk, Sekülarizm sorgulanıyor içinde, Derl.: Köse Ali (İstanbul, Ufuk Kitapları), Sf. 203-222
Martindale, D. (2000). Şehir kuramı, Şehir ve Cemiyet içinde, Haz.: Aydoğan, Ahmet, İstanbul, İz Yayıncılık
Meriç, N. (2005). Değişen kentte dini hayat, İstanbul, Kapı Yayınları
Oğuz, G. P. (2002), Adana Tepebağ bölgesindeki tarihi yerleşim dokusunun 1998 depremi sonrası incelenmesi ve korumu-geliştirme önerisi, Yüksek lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara
Özay, M. (2007). Sekülerleşme ve din, İstanbul, İz Yayıncılık
Pirenne, H. (2000), Ortaçağ kentleri, (Çev. Şadan Karadeniz) İstanbul, İletişim Yayınları
Rııs, O. (1993). Modern Toplumda din alanındaki son gelişmeler, Din Sosyolojisi içinde, Edit.: Solmaz, Bünyamin ve Çapçıoğlu İhsan (Konya, Çizgi Kitabevi, s. 191-214
Sezal, İ. (1992). Şehirleşme, İstanbul, Ağaç Yayınları
Sjoberg, G. (1957). “Sanayi Öncesi Kenti”, 20. yüzyıl kenti, Derl.: Bülent Duru ve Ayten Alkan, Ankara, İmge Kitabevi, s. 37-54. 2002.
Tekeli, İ. (1982), Türkiye’de kentleşme yazıları; ekonomik ve sosyal araştırmalar, Ankara, Turhan Kitabevi
Tekeli, İ. (1992), .19. yüzyılda İstanbul metropol alanının dönüşümü, Modernleşme sürecinde Osmanlı kentleri içinde, Edit.: Dumont, Paul and Georgeon François, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, s. 19-30
Tönnies, F. (2000), .Cemaat ve cemiyet, Şehir ve cemiyet içinde, Hazl.: Ahmet Aydoğan, İstanbul, İz Yayıncılık, s. 185-218
Ulusoy, A. ve Vural, T. (2001). Kentleşmenin sosyo ekonomik etkileri. Belediye Dergisi, 7 (12), http://www.cevre.metu.edu.tr/ sites/ default/files/Kentleşmenin Sosyo Ekonomik Etkileri.doc (21.04.2010)
Weber. M. (2003), Şehir, modern kentin oluşumu, (Çev.Musa Ceylan), İstanbul, Bakış Yayınları. 151
Weber, M. (2000), .Batı şehri”, Şehir ve cemiyet içinde, Haz. Ahmet Aydoğan, İstanbul, İz Yayıncılık
Wirth, L. (1938), Bir yaşam biçimi olarak kentlileşme, 20. yüzyıl kenti, Derl.: Bülent Duru ve Ayten Alkan, Ankara, İmge Kitabevi, s. 185-218.
www.adanavaliliği.gov (21,04,2010)
http://www.adana.gov.tr/?sayfa=3&alt=tarih (21.04.2010).
