Ali Şeriati’de Eşekleştirme Teorisi ve Teknodönem Eşekleştirme

Bu çalışma, Ali Şeriati’nin bilinç ve "eşekleştirme" teorisinden hareketle 21. yüzyıl teknoloji çağındaki "teknodönem eşekleştirme" biçimlerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Şeriati’ye göre öz ve toplumsal bilinçten yoksun bilimsel ve felsefi birikim, bireyleri ve toplumları Batı taklitçiliğine sürükleyerek zihinsel bağımsızlıklarını ellerinden alır ve onları edilgenleştirerek eşekleştirir. Geçmişte dini kalıplar veya Batı medeniyetini yücelten tüketim politikalarıyla yürütülen bu durum, günümüzde baş döndürücü teknolojik gelişmeler, kitle iletişim araçları ve sosyal medya platformları aracılığıyla uyuşturucu bir nitelik kazanmıştır. İnternet ve sosyal medya mecraları, sundukları konfor ve yapay sosyalleşme imkânlarıyla insanları gerçek toplumsal sorunlardan, hakikatten ve öz bilinçten uzaklaştırarak yüzeysel gündemlere, bilgi kirliliğine ve ağır bir bağımlılığa mahkûm etmektedir. Ayrıca çalışmada, Transhümanizm ve Posthümanizm hareketleri; ileri teknolojiyi kullanarak insanı geliştirme, kusursuzlaştırma ve ölümsüz kılma vaatleriyle insanı kendi özünden, insani kimliğinden ve ahlaki değerlerinden koparan teknodöneme özgü yeni bir eşekleştirme türü olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, teknolojinin sunduğu sınırsız imkânların insanı kendi cevherinden ve toplumsal gerçeklerden kopararak pasifleştirdiği; bu sömürü düzeninin ve zihinsel uyuşukluğun ise ancak insani öz ve toplumsal bilincin yeniden inşa edilmesiyle aşılabileceği ifade edilmektedir. 

This study comprehensively examines the forms of "techno-era stupefaction" in the 21st-century age of technology based on Ali Shariati’s theory of consciousness and "stupefaction". According to Shariati, scientific and philosophical knowledge devoid of self and social consciousness strips individuals and societies of their mental independence by dragging them into Western imitation, thereby rendering them passive and stupefied. While this condition was carried out in the past through religious dogmas or consumerist policies that exalted Western civilization, today it has acquired a narcotic quality through dizzying technological developments, mass media, and social media platforms. Internet and social media platforms, through the comfort and artificial socialization opportunities they offer, distance people from real social issues, truth, and self-consciousness, condemning them to superficial agendas, information pollution, and severe addiction. Furthermore, the study evaluates Transhumanism and Posthumanism movements as a new type of techno-era stupefaction that detaches humans from their essence, human identity, and moral values with promises of upgrading, perfecting, and rendering humans immortal using advanced technology. In conclusion, it is stated that the unlimited possibilities offered by technology passivize humans by severing them from their inner essence and social realities, and that this exploitation order and mental lethargy can only be overcome by reconstructing human self and social consciousness.