COVID-19 Sürecinde Türkiye’de Nüfus Hareketleri

Bu çalışma, Covid-19 salgınının Türkiye'deki nüfus hareketleri ve demografik dinamikler üzerindeki etkilerini 1927-2020 yılları arasındaki veriler ışığında incelemektedir. Dünya nüfusunun 7,8 milyara ulaştığı bu dönemde, plansız şehirleşme ve kaynak yetersizliği gibi sorunlar öne çıkmaktadır. Türkiye'de 1950'lerden itibaren hız kazanan sanayileşme ve kentleşme kırsaldan şehirlere doğru yoğun iç göçleri tetiklemişken, pandemi dönemindeki kısıtlamalar, ekonomik daralma ve sağlıklı çevre ile doğal yaşama duyulan özlem mikro ölçekte de olsa tersine göçü gündeme getirmiştir. Türkiye nüfusu 2020 yılında 83,6 milyona, 2021 yılında ise 84,6 milyona ulaşmış; ancak pandemi şartlarının etkisiyle 2020 yılında yıllık nüfus artış hızı Cumhuriyet tarihinin en düşük seviyesi olan ‰ 5,5'e gerilemiştir. Ülke nüfusunun %38,2'sini oluşturan çocuk ve genç nüfus ("gençlik şişkinliği"), Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan batı ve kıyı illerine doğru gerçekleşen iç göç hareketliliğinin temel dinamiğini oluşturmaktadır. Pandemi sürecinde seyahat kısıtlamaları ve değişen sosyo-ekonomik koşullar nedeniyle genel iç göç hareketleri yavaşlamış, İstanbul gibi büyükşehirlerde net göç negatif değerlere (-53.022) düşmüştür. Kırsal nüfus oranının %6,82 gibi oldukça düşük bir seviyede kaldığı günümüzde, gelecekteki olası şoklara ve tersine göç eğilimlerine karşı tarımsal üretimi destekleyen ve kırsal alanları teşvik eden demografik planlamaların yapılması büyük bir önem taşımaktadır.

This study examines the effects of the Covid-19 pandemic on population movements and demographic dynamics in Turkey in light of data between 1927 and 2020. In this period when the world population reached 7.8 billion, issues such as unplanned urbanization and resource scarcity have come to the fore. While industrialization and urbanization processes that accelerated in Turkey since the 1950s triggered intense internal migration from rural to urban areas, pandemic restrictions, economic contraction, and the longing for a healthy environment and natural life brought reverse migration to the agenda, albeit on a micro scale. Turkey's population reached 83.6 million in 2020 and 84.6 million in 2021; however, under the influence of pandemic conditions, the annual population growth rate dropped to ‰ 5.5 in 2020, the lowest level in Republican history. The child and youth population ("youth bulge"), constituting 38.2% of the country's population, forms the main dynamic of internal migration mobility from Eastern and Southeastern Anatolia toward western and coastal provinces. During the pandemic, general internal migration movements slowed down due to travel restrictions and changing socio-economic conditions, and net migration in major cities like Istanbul dropped to negative values (-53,022). Today, as the rural population rate remains at a remarkably low level of 6.82%, conducting demographic planning that supports agricultural production and encourages rural areas against potential future shocks and reverse migration trends is of great importance.