Türkiye'de Göç Yönetimi
Özet
Bu çalışma, geçmişten günümüze dünyada ve ülkemizde artarak devam eden göç olgusunu, göçle bağlantılı temel kavramları ve Türkiye’nin tarihsel süreç içerisindeki göç yönetimi politikalarını kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Göç; ekonomik, siyasi, toplumsal ve çevresel gerekçelerle gerçekleştirilen yer değiştirme eylemi olup; bireylerin kendi hür iradeleriyle hareket ettiği göçmenlik ile baskı, savaş ve zulüm nedeniyle ortaya çıkan zorunlu mültecilik ve sığınmacılık durumlarından ayrılmaktadır. Türkiye, jeopolitik ve stratejik konumu itibarıyla tarih boyunca hem hedef ülke hem de transit geçiş güzergâhı niteliği taşımış; Osmanlı Devleti’nden günümüze kadar farklı dönemlerde hem bireysel hem de kitlesel nüfus hareketlerine ev sahipliği yapmıştır. Cumhuriyet tarihi boyunca ulus-devlet inşası, işgücü hareketleri ve komşu ülkelerdeki iç karışıklıklarla biçimlenen göç politikaları, 2011 yılında başlayan Suriye iç savaşı sonrası benimsenen açık kapı politikası ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile Göç İdaresi Genel Müdürlüğü bünyesinde kurumsal bir yapıya kavuşmuştur. Sonuç olarak; altyapı, güvenlik, sağlık, eğitim, barınma ve sosyoekonomik entegrasyon alanlarında geniş imkânlar sunan Türkiye'nin, etkili bir göç yönetimi sağlamak adına uluslararası örgütlerle iş birliğini artırması, sınır güvenliğini pekiştirmesi ve zamana uygun adil, kapsayıcı ve sürdürülebilir kamu politikaları geliştirmesi gerektiği ifade edilmektedir.
This study comprehensively examines the phenomenon of migration, which continues to increase in the world and in our country from past to present, key concepts related to migration, and Turkey's migration management policies throughout historical processes. Migration is an act of relocation carried out for economic, political, social, and environmental reasons, and it is distinguished from immigration—where individuals act of their own free will—and forced status such as refugees and asylum seekers arising from pressure, war, and persecution. Due to its geopolitical and strategic location, Turkey has served as both a target country and a transit corridor throughout history, hosting both individual and mass population movements from the Ottoman Empire to the present day. Migration policies shaped throughout Republican history by nation-state building, labor mobility, and internal turmoil in neighboring countries gained an institutional structure under the Directorate General of Migration Management through the open-door policy adopted after the Syrian civil war in 2011 and Law No. 6458 on Foreigners and International Protection. In conclusion, it is stated that Turkey, which allocates extensive resources in fields such as infrastructure, security, health, education, housing, and socioeconomic integration, needs to increase cooperation with international organizations, reinforce border security, and develop fair, inclusive, and sustainable public policies tailored to changing conditions to ensure effective migration management.
Referanslar
Abadan-Unat, N. (1972). Türkiye'nin dış göç akımı ve sosyal hareketlilik. A.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 27(4), 17-52.
Akdemir, S. (2000). Suriye’deki etnik ve dini yapının siyasi yapının oluşmasındaki rolü. Avrasya Dosyası Dergisi, ASAM Yay, 6(1), 201-237.
Akman, K. (2018). Göç yönetiminde yerel yönetimler ve STK işbirliği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 1(3), 452-466.
Aktel, M. ve Kaygısız, Ü. (2018). Türkiye’de göç yönetimi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 579-604.
Aksoy, Z. (2012). Uluslararası göç ve kültürlerarası iletişim. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(20), 294-295.
Alakuş, E. (2018). “Türkiye’de Göç Yönetimi Ve Uygulaması:”, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu, s.197
Alonso, J. A. (2015). Managing Labor Mobility: A Missing Pillar of Global Governance. Global Governance and Rules in the Post-2015 Era. London: Bloomsbury Academy, 211-247.
Ardahan, F. (2010). Sivil toplum kuruluşlarının etkin yönetimi için Stratejik işbirliği ve Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı (TEGV) Suna-İnan Kıraç Antalya Eğitim Parkı Örneği. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(2), 210-233.
Barkın, E. (2004). 1951 Tarihli Mülteciliğin Önlenmesi Sözleşmesi. Ankara Barosu Dergisi, (1), 331-360.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği ve İçişleri Bakanlığı (2005). İltica ve Göç Mevzuatı. Ankara: BM Mülteciler Yüksek Komiserliği ve İçişleri Bakanlığı Yayını, s.59
Çağlayan, S. (2011). Göç Kavramı ve Kuramları, Fatime Güneş (Ed.), Kent Sosyolojisi, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi AÖF Yayınları.
Castles, S. ve Miller, M. J. (2008). Göçler Çağı Modern Dünyada Uluslararası Göç Hareketleri. Çev. B.U. Bal ve İ. Akbulut. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, s.144-145.
Çapa, M. (1990). Yunanistan’dan Gelen Göçmenlerin İskânı. Atatürk Yolu Dergisi, 2(5), 49-69.
Çavuşoğlu, H. (2007). Yugoslavya-Makedonya topraklarından Türkiye’ye göçler ve nedenleri. Bilig Dergisi, 41, 123-154.
Çiçekli, B. (2009). Uluslararası Hukukta Mülteciler ve Sığınmacılar, Seçkin Yayınları, Ankara.
Demirhan, Y. ve Aslan S. (2015). Türkiye’nin Sınır Ötesi Göç Politikaları ve Yönetimi. Birey ve Toplum, 5(9), 57-86.
Diken, Bülent (2007). “Göç: Eleştiri ve Politika Ötesi”. Kökler ve Yollar Türkiye’de Göç Süreçleri. Ed. Ayhan Kaya ve Bahar Şahin. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları. 41-62.
Dye, T. (1995). Understanding Public Policy. New Jersey: Eight Edition, Prentice Hall.
Emin, N. M. (2016). Türkiye’deki Suriyeli Çocukların Eğitimi, SETA.
Ender, S. (1986). Refah Toplumunda “Getto” ve Türkler, Teknografik Matbaacılık, İstanbul.
Fichter, J. (1996). Sosyoloji nedir? Nilgün Çelebi(Çev.), 3. Baskı, Ankara: Atilla Kitabevi.
Geray, Cevat, (1962). Türkiye’den ve Türkiye’ye Göçler ve Göçmenlerin İskânı, Ankara.
Hançerlioğlu, O. (1996). Toplumbilim Sözlüğü. İstanbul: Remzi Yayınevi.
IOM (2009). Göç Terimleri Sözlüğü. Ankara: Uluslararası Göç Örgütü Yayını.
İçduygu, A. (2014), Bir Siyaset ve Siyasal Alan Olarak Son Yüzyılda Göç: Son Yüzyılda Dünya ve Türkiye. Türkiye’nin Uluslararası Göç Politikaları, 1923- 2023.
İçduygu, A., Erder, S. ve Gençkaya, Ö. F. (2014). Türkiye’nin Uluslararası Göç Politikaları 1923-2023: Ulus Devlet Oluşumundan Ulus Ötesi Dönüşümlere.
İçduygu, A., Sert, D. ve Karaçay, A. B. (2009). Türkiye’ye yönelen göç ve sığınma hareketleri ve politikaları üzerine brifing. Koç Üniversitesi Göç Araştırmaları Programı, 1, 1-4.
İçduygu, A. ve Sirkeci, İ. (1999). Cumhuriyet dönemi Türkiye’sinde göç hareketleri. 75 Yılda Köylerden Şehirlere, 249-260.
İpek, N. (1994). Rumeli’den Anadolu’ya Türk Göçleri. Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
Kabakuşak, D. (2014). Küresel Göç Yönetişimi Çerçevesinde Türkiye’de Göç Olgusunun Kurumsallaşması. Quo Vadis: Sosyal Bilimler - Artvin Çoruh Üniversitesi Hopa Uluslararası Sosyal Bilimler Konferansı, Artvin.
Kalkınma Bakanlığı (2013). Onuncu Kalkınma Planı 2014-2018. https://dspace.ceid.org.tr/xmlui/bitstream/handle/1/114/ekutuphane3.4.1.6.pdf?sequence=1&isAllowed=y (Erişim Tarihi: 13.02.2022)
Kara, M. ve Dönmez Kara, C. Ö. (2016). Türkiye’de Göç Yönetişimi: Kurumsal Yapı ve İşbirliği. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 10(2), 1-25.
Karpat, K. H. (2010). Osmanlı'dan günümüze etnik yapılanma ve göçler (Vol. 22). Timaş Yayınları, İstanbul.
Katseli, L. T., Lucas, R. E. ve Xenogiani, T. (2006). Effects of Migration on Sending Countries: What Do We Know? OECD Development Centre Working Paper No. 250. OECD Publishing (NJ1).
Kaygalak, S. (2009). Kentin Mültecileri Neoliberalizm Koşullarında Zorunlu Göç ve Kentleşme, Ankara, Dipnot Yayınları.
Kirişçi, K. (2003). Turkey: A Transformation from Emigration to Immigration. http://www.migrationpolicy.org/article/turkey-transfor_mation-emigration-immigration (Erişim Tarihi: 12.2.2015).
Kirişçi, K. (1995). Post second World War immigration from Balkan countries to Turkey. New Perspectives on Turkey, 12, 61-77.
Kirişçi, K. (2000). Disaggregating Turkish citizenship and immigration practices. Middle Eastern Studies, 36(3), 1-22.
Kirişçi, K. (1999). Türkiye’ye Yönelik Göç Hareketlerinin Değerlendirilmesi, Bilanço 1923-1938. C.1, Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul.
Koçak, Y ve Terzi, E. (2012). Türkiye’de Göç Olgusu, Göç Edenlerin Kentlere Olan Etkileri ve Çözüm Önerileri. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(3), 163-184.
Laczko, F., Appave, G., Haque, S. ve Helke, J. (2013). World migration report 2013. Migrant Well-being and Development. IOM, Geneva.
Marshall, G. (1999). Sosyoloji Sözlüğü. Bilim ve Sanat Yayınları, Ankara.
McNeill, W. H. (1984). Human migration in historical perspective. Population and Development Review, 10(1), 1-18.
Messina, A. M. ve Lahav, G. (Eds.). (2006). The migration reader: exploring politics and policies. Boulder, CO: Lynne Rienner.
Murat, S. ve Taşkesenlioğlu, Z. (2009). Avrupa Birliği düzeyinde göç, entegrasyon ve yerel yönetimler. Zeytinburnu Belediyesi.
Olcay, Z. (2012). Mülteci-göçmen belirsizliğinde iklim mültecileri. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 99(232-233), 201.
ORSAM, (2012). Küresel Göç ve Avrupa Birliği ile Türkiye’nin Göç Politikalarının Gelişimi. Rapor No:22.
Ozankaya, Ö. (1980). Toplum Bilim Terimleri Sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Örselli, E. ve Babahanoğlu, V. (2016). Türkiye'nin Göç Yönetimi ve Göç Politikalarının Gelişimi: Bir Kamu Politikası Analizi. Journal of International Social Research, 9(43).
Özer, İ. (2004). Kentleşme Kentlileşme ve Kentsel Değişme. Ekin Kitabevi, Bursa.
Özkalp, E. (1995). Örgüt kültürü ve kuramsal gelişmeler. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Dergisi, 1(2), 59-85.
Sağıroğlu, A. Z. (2016). Türkiye’de Merkezi Göç Yönetimi. Türkiye’de Geçici Koruma Altındaki Suriyeliler: Tespitler ve Öneriler, Adem Esen, Mehmet Duman, Hülya Alper(Ed.), Aryan Basım, İstanbul.
Sağlam, S. (2006). Türkiye'de iç göç olgusu ve kentleşme. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (5), 33-44.
Sandıklı, A. ve Kaya, E. (2013). Barış Kavramına Yönelik Teorik Yaklaşımlar ve Küresel Yönetişim. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 12(23): 59-79.
Şirin Öner, N. A. (2012). Göç çalışmalarında temel kavramlar. Küreselleşme çağında göç: kavramlar, tartışmalar içinde. İletişim Yayınları, İstanbul.
Türk Dil Kurumu. (2005). Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Thomas, F. (2000). The Volume and Dynamics of International Migration and Transnational Social Spaces. Oxford: Oxford University Press
Tekeli, İ. (2007). “Türkiye’nin Göç Tarihindeki Değişik Kategorileri”. Kökler ve Yollar, Türkiye’de Göç Süreçleri. Ed. Ayhan Kaya ve Bahar Şahin. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
Tekelioğlu, M., Doğan, A. ve Çelebi, F. (2015). Türkiye’de göç politikalarının gelişimi ve mevcut durum. Disiplinler arası Göç ve Göç Politikaları Sempozyumu.
Yalçın, C. (2004). Göç Sosyolojisi, (1. Baskı), Anı Yayıncılık, Ankara.
Yeğen, M. (2002). Yurttaşlık ve Türklük. Toplum ve Bilim, 93, 200-217.
Yılmaz, A. (2014). Uluslararası Göç: Çeşitleri, Nedenleri ve Etkileri. Electronic Turkish Studies, 9(2), 1686.
Yıldırım M. Ş. ve Altınışık, Ç. (2002). Mülteci Haklarının Korunması. Ankara Barosu Yayınları, Ankara.
