Taekwondo Branşında Çeviklik Özelliğinin Önemi
Özet
Bu çalışmada, bir uyarana hızlı tepki verebilme ile yön ve hız değiştirme becerilerini içeren, hem algısal-bilişsel hem de fiziksel boyutlara sahip çeviklik özelliğinin Taekwondo branşındaki önemi ayrıntılı şekilde incelenmektedir. Kelime anlamı ayak ve yumruk vuruşlarının izlediği ahlaki yol olan ve beyazdan siyaha uzanan kuşak dereceleriyle sürdürülen Taekwondo, günümüzde Dünya Taekwondo Federasyonu (WTF) bünyesinde milyonlarca sporcusu bulunan olimpik bir branştır. Taekwondo sporu; temas gerektirmeyen hareket kalıplarına dayalı Poomsae ve temaslı tam bir mücadele disiplini olan Kyorugi olmak üzere temelde iki ana müsabaka disiplinine ayrılmaktadır. Her iki disiplinde de üst düzey sporsal verim elde edebilmek adına çeviklik; patlayıcı alt ekstremite gücü, sürat ve dinamik denge gibi biomotor özelliklerle doğrudan ilişkili ve hayati bir ön koşuldur. Sporcuların dar müsabaka alanlarında atak ile savunma esnasında sergiledikleri ani adımlamalar, yön değiştirmeler ve etkili vuruşlar yüksek çeviklik performansına dayanmaktadır. Çeviklik düzeyinin değerlendirilmesinde T-Testi, 505 Çeviklik Testi, Reaktif Çeviklik Testi ve Illinois Çeviklik Testi gibi genel metotların yanı sıra, branşa özgü teknik ve hareket örüntülerini tam anlamıyla yansıtan Taekwondo Spesifik Çeviklik Testi (TSAT) ön plana çıkmaktadır. Bilimsel araştırma sonuçları doğrultusında, antrenörlerin sporculara branşa özel çeviklik testleri uygulayarak elde edilen verilere göre Taekwondo'ya özgü antrenman ve egzersiz programları tasarlamaları önerilmektedir.
In this study, the importance of agility in the branch of Taekwondo, which involves both perceptual-cognitive and physical dimensions including the ability to rapidly respond to a stimulus and change direction and speed, is examined in detail. Taekwondo, whose literal meaning signifies the moral path followed by foot and hand strikes and which is practiced through belt ranks ranging from white to black, is today an Olympic discipline with millions of practitioners under the World Taekwondo Federation (WTF). The sport of Taekwondo is fundamentally divided into two main competition disciplines: Poomsae, which is based on non-contact movement patterns, and Kyorugi, which is a full-contact combat discipline. In order to achieve high-level athletic performance in both disciplines, agility is a vital prerequisite directly related to biomotor abilities such as explosive lower extremity power, speed, and dynamic balance. Athletes' rapid footwork, direction changes, and effective strikes during offensive and defensive maneuvers in limited competition spaces rely heavily on high agility performance. In evaluating agility levels, alongside general methods such as the T-Test, 505 Agility Test, Reactive Agility Test, and Illinois Agility Test, the Taekwondo Specific Agility Test (TSAT), which fully reflects sport-specific techniques and movement patterns, comes to the fore. In line with scientific research findings, it is recommended that coaches apply sport-specific agility tests to athletes and design Taekwondo-specific training and exercise programs based on the data obtained.
Referanslar
Asan, S., Altuğ, T., & Çingöz, Y. E. (2021). An Investigation of The Effect of 12-Week Gymnastics and Ballet Training on Balance And Flexibility Skills İn Preschool Children, Education Quarterly Reviews, 4.
Brewer, C. (2017). Athletic Movement Skills: Training For Sports Performance, Human Kinetics.
Bridge, C. A., Ferreira da Silva Santos, J., Chaabene, H., Pieter, W., & Franchini, E. (2014). Physical and Physiological Profiles of Taekwondo Athletes, Sports Medicine, 44(6), 713-733.
Casolino, E., Cortis, C., Lupo, C., Chiodo, S., Minganti, C., & Capranica, L. (2012). Physiological Versus Psychological Evaluation in Taekwondo Elite Athletes, International Journal of Sports Physiology and Performance, 7(4), 322-331.
Cengizhan, Ö., & Eyüboğlu, E. (2017). Farklı Branşlardaki Müsabık Sporcuların Fiziksel Özellikleri İle Fonksiyonel Hareket Analizleri Arasındaki İlişki, Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (Uksad), 3(Special Issue 2), 365-371.
Chaabene, H., Negra, Y., Capranica, L., Bouguezzi, R., Hachana, Y., Rouahi, M. A., & Mkaouer, B. (2018). Validity and Reliability of a New Test of Planned Agility in Elite Taekwondo Athletes. The Journal of Strength & Conditioning Research, 32(9), 2542-2547.
Chen, C. Y., Jing Dai, I., Chen, F., Chou, K. M., & Chang, C. K. (2015). Reliability and Validity of a Dual-Task Test for Skill Proficiency in Roundhouse Kicks in Elite Taekwondo Athletes, Open Access Journal of Sports Medicine, 6, 181-189.
Dawes, J. (Ed.). (2019). Developing Agility and Quickness, Human Kinetics Publishers.
Göktepe, M. (2020). Genç Basketbolcuların Çeviklik Ve Denge Performansları Üzerine Kor Kuvvet Antrenmanlarının Etkisi, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(3), 519-528.
Güder, F., & Günay, M. (2019). Sub-Elit Taekwondocuların Statik Denge Düzeyleri Müsabaka Başarılarında Etkili midir?, Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 89-98.
Hammami, N., Frih, B., Rahali, H., Mkacher, W., Rezgui, T., Čular, D., & Bouassida, A. (2021). Effects of Taekwondo Style Practice on Cardiac Remodeling and ısokinetic Thigh Strength in Elite Women Players, Science & Sports, 36(6), 479-e1-e9.
Hazır, T., Mahir, Ö. F., & Açıkada, C. (2010). Genç Futbolcularda Çeviklik ile Vücut Kompozisyonu ve Anaerobik Güç Arasındaki İlişki, Spor Bilimleri Dergisi, 21(4), 146-153.
Joyce, D., & Lewindon, D. (2014). High-Performance Training for Sports, Human Kinetics. ISBN-10, 1-4504.
Kazemi, M., Casella, C., & Perri, G. (2009). 2004 Olympic Taekwondo Athlete Profile, The Journal of The Canadian Chiropractic Association, 53(2), 144.
Kim, J. W., & Nam, S. S. (2021). Physical Characteristics and Physical Fitness Profiles of Korean Taekwondo Athletes: A Systematic Review, International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(18), 9624.
Kim, S. H., Chung, K. H., & Lee, K. M. (1999). Taekwondo Kyorugi: Olympic Style Sparring, Turtle Press.
Kim, Y. (2015). The Effect of Regular Taekwondo Exercise on Brain-Derived Neurotrophic Factor and Stroop Test in Undergraduate Student, Journal of Exercise Nutrition & Biochemistry, 19(2), 73.
Koh, J. O. (2014). Prevalence of Chronic Overuse İnjuries in Sport-Poomsae Taekwondo Competitors in North America, J Korean Phys Educ Assoc Girl Women, 28(28), 19-33.
Leveaux, R. (2012). 2012 Olympic Games Decision Making Technologies for Taekwondo Competition, Communications of The IBIMA, 2012, 1.
Loturco, I., Kobal, R., Kitamura, K., Cal Abad, C. C., Faust, B., Almeida, L., & Pereira, L. A. (2017). Mixed Training Methods: Effects of Combining Resisted Sprints or Plyometrics with Optimum Power Loads on Sprint and Agility Performance in Professional Soccer Players, Frontiers in physiology, 8, 1034.
Marković, G., Mišigoj-Duraković, M., & Trninić, S. (2005). Fitness Profile of Elite Croatian Female Taekwondo Athletes, Collegium Antropologicum, 29(1), 93-99.
Moenig, U., Cho, S., & Song, H. (2012). The Modifications of Protective Gear, Rules and Regulations During Taekwondo's Evolution–From its Obscure Origins to The Olympics, The International Journal of The History of Sport, 29(9), 1363-1381.
Oh, H.J. (2014). Taekwondo İnstructional and Assessment Strategies in Authentic Settings, Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 85(1), 36-42.
Akman, O., & Orhan, Ö., (2020). Genç Milli Taekwondocuların Bacak Kuvveti ile Çeviklik Değerleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Social Mentality And Research Thinkers Journals, 32, 927-935.
Ölmez, C. (2021). Video ve Görsel Materyaller Desteği ile Yapılan Eğitimin Sporda Teknik Gelişime Etkisi (Taekwondo Örneği), Trabzon Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Trabzon.
Özbay, S., Ulupınar, S., & Özkara, A. B. (2018). Sporda Çeviklik Performansı, Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 97-112.
Park, Y. H., & Gerrard, J. (2013). Black Belt Taekwondo: The Ultimate Reference Guide to The World's Most Popular Black Belt Martial Art, Skyhorse Publishing Inc.
Paul, D. J., Gabbett, T. J., & Nassis, G. P. (2016). Agility in Team Sports: Testing, Training and Factors Affecting Performance, Sports Medicine, 46(3), 421-442.
Sheppard, J. M., & Young, W. B. (2006). Agility Literature Review: Classifications, Training and Testing, Journal of Sports Sciences, 24(9), 919-932.
Šimonek, J., Horička, P., & Hianik, J. (2016). Differences in Pre-Planned Agility and Reactive Agility Performance in Sport Games, Acta Gymnica, 46(2), 68-73.
Tel, M. (2008). Bir Spor Dalı Olarak Taekwondo, Sport Sciences, 3(4), 194-202.
Turner, A. (2011). Defining, Developing and Measuring Agility. Prof Strength Cond, 22, 26-28.
Ucan, I. (2020). Selection of Agility Tests According to Sports Branches in Terms of Basic Motor Characteristics, African Educational Research Journal, 8, 22-29.
Var, S. M. (2018). Tekvandoda Fiziksel ve Motorik Özellikler, Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-15.
Winkle, J. M., & Ozmun, J. C. (2003). Martial Arts: An Exciting Addition to The Physical Education Curriculum, Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 74(4), 29-35.
WTF (2022). http://www.worldtaekwondo.org/index.html (Erişim Tarihi: 05.03.2022)
Yalçınkaya, G. Z. (1986). Taekwondo, İstanbul, Hilal Matbaacılık, Kol.
Yılmaz, E. A. (2021). Dengeli ve Dengesiz Yüzeylerde Yapılan Core Stabilizasyon Egzersizlerinin 14-17 Yaş Taekwondocularda Statik- Dinamik Denge, FMS Testleri ve Yopchagi Teknik Performansına Etkisi, Gazi Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Spor ve Sağlık Bilim Dalı, Ankara.
Yoo, S., Park, S. K., Yoon, S., Lim, H. S., & Ryu, J. (2018). Comparison of Proprioceptive Training and Muscular Strength Training to ımprove Balance Ability of Taekwondo Poomsae Athletes: A Randomized Controlled Trials, Journal of Sports Science & Medicine, 17(3), 445-454.
Young, W. B., James, R., & Montgomery, I. (2002). Is Muscle Power Related to Running Speed with Changes of Direction?, Journal of Sports Medicine and Physical Fitness, 42(3), 282-288.
Young, W., & Farrow, D. (2006). A Review of Agility: Practical Applications for Strength and Conditioning, Strength and Conditioning Journal, 28(5), 24-29.
Zemková, E. (2016). Differential Contribution of Reaction Time and Movement Velocity to The Agility Performance Reflects Sport-Specific Demands, Human Movement, 17(2), 94-101.
