Üniversite Öğrencilerinin Merhamet Düzeylerinin Spor Yapıp Yapmama Durumuna Göre İncelenmesi
Özet
Bu çalışma, Atatürk Üniversitesi'nde öğrenim gören 856 üniversite öğrencisinin (362 kadın, 494 erkek) merhamet düzeylerini spor yapıp yapmama durumlarına ve çeşitli demografik değişkenlere göre incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ile Merhamet Ölçeği kullanılmış ve veriler SPSS programında bağımsız örneklem t-testi, ANOVA ve Tukey testleriyle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, spor yapan öğrencilerin genel merhamet puan ortalaması spor yapmayanlara kıyasla daha yüksek çıkmış; spor yapma durumuna göre "Bağlantısızlık" ve "İlişki Kesme" alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Takım sporu yapan bireylerin toplam merhamet düzeylerinin bireysel spor yapanlara göre, haftalık 5-9 saat spor yapanların ise diğer sürelere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet değişkeni açısından, kadın öğrencilerin merhamet ölçeği genel puanı ile tüm alt boyutlardaki ortalamalarının erkek öğrencilerden anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca yaş arttıkça genel merhamet düzeyinin yükseldiği görülürken, öğrenim görülen bölüm değişkeninin merhamet düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Ev hanesi gelir düzeyinde ise "Sevecenlik" ve "Umursamazlık" alt boyutlarında anlamlı farklılıklar gözlenmiştir. Sonuç olarak, düzenli spor yapmanın ve özellikle takım sporlarına katılmanın bireylerin merhamet duygusunu geliştirmede olumlu bir rol oynadığı ve öğrencilerin spora yönlendirilmesinin yararlı olacağı vurgulanmaktadır.
This study aims to examine the compassion levels of 856 university students (362 female, 494 male) studying at Atatürk University according to their status of doing sports and various demographic variables. In the research, a Personal Information Form and the Compassion Scale were used as data collection tools, and the data were analyzed in the SPSS program using independent samples t-test, ANOVA, and Tukey tests. According to the findings obtained, the overall compassion score average of students who engage in sports was higher compared to non-athletes, and statistically significant differences were determined in the "Disconnection" and "Separation" sub-dimensions based on sports participation status. It was found that individuals participating in team sports had higher total compassion levels than those doing individual sports, and those doing sports for 5–9 hours weekly had higher levels compared to other durations. In terms of the gender variable, female students' overall compassion scale scores and averages across all sub-dimensions were found to be significantly higher than those of male students. Furthermore, while overall compassion levels increased with age, it was concluded that the department of study variable had no significant effect on compassion levels. Significant differences were also observed in the "Kindness" and "Indifference" sub-dimensions regarding household income levels. In conclusion, it is emphasized that regular physical activity and particularly engaging in team sports play a positive role in developing compassion in individuals, and guiding students toward sports is recommended.
Referanslar
Akandere, M., Yarımkaya, E., & Aslan, İ. (2014). Geleneksel Çocuk Oyunlarının Ortaokul Öğrencilerinin Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliğinde Medyanın Rolü, Hoşgörü Eğilim Düzeyleri Üzerine Etkisi, Uluslararası Hakemli Psikiyatri ve Psikoloji Araştırmaları Dergisi, 2(2), 57-67.
Akdeniz, S. (2014). Farklı Merhamet Düzeylerine Sahip Üniversite Öğrencilerinde Depresyon, Anksiyete, Stres ve Duygusal Zekanın İncelenmesi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Konya.
Akdeniz, S., & Deniz, M. (2016). Merhamet Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 4(1):50-61.
Akın, Ş. H. (2018). Merhamet Kavramı ve Schopenhauer’in Merhamet Yaklaşımının Değerlendirilerek Farklı Düşünürlerin Görüşleriyle Karşılaştırılması, Türkiye Biyoetik Dergisi, 5(3), 126-131.
Alibekiroğlu, P., Akbaş, T., Bulut Ateş, F., & Kırkdök, O. (2018). Üniversite Öğrencilerinde Yaşam Doyumu ile Psikolojik Sağlamlık Arasındaki İlişkide Öz Anlayışın Aracı Etkisi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27 (2), 1-17.
Altıparmak, D. (2019). Öğretmenlerin Yaşam Amacı ve Anlamı Düzeyleri ve İyi Oluşları Arasındaki İlişkide Öz Duyarlık Değişkeninin Aracı Rolü, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Aydemir, F. (2020). Merhamet ve İş Yeri Ruhsallığı Arasındaki İlişki, Harran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Şanlıurfa.
Babahanoğlu, R., Obuz, A. T., & Gencer, N. (2021). Sosyal hizmet öğrencilerinin merhamet düzeyleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(3), 847-866.
Başaran, Z., Erdoğan, R. B., Körmükçü, Y., & Adalı, H. (2017). Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Öğrencilerinin Fair-play Anlayışlarının İncelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, 9(1), 35-43.
Beresford, A. (2016). The Compassionate Mind: A Correlational Investigation Into The Relationship Between Self-compassion and Compassion for Others. Manchester Metropolitan University, 1-17.
Bulgan, R. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Öz Şefkat Düzeyleri ile Siber Zorba ve Siber Mağdur Olmaları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
Candemir, M. L. (2019). Engelli Çocuğa Sahip Olan ve Olmayan Ebeveynlerin Öz Anlayış Kişilik ve Merhamet Özelliklerinin İncelenmesi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Crozier, A.J., Mosewich, A.D., & Ferguson, L.J. (2019). The Company We Keep: Exploring The Relationship Between Perceived Teammate Self-compassion and Athlete Self-compassion. Psychology of Sport and Exercise, 40, 152-155.
Çapan, M. (2019). Üniversite Öğrencilerinin Merhamet ve Öz-anlayış Düzeylerinin Kişilik Özellikleri Açısından İncelenmesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Çavuş, M. (2019). Hoşgörü Eğilimi Ölçeği Yetişkin Formunun Geliştirilmesi ve Yetişkinlerin Hoşgörü Eğilim Düzeylerinin İncelenmesi, Sakarya Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya.
Çingöl, N., Çelebi, E., Zengin, S., & Karakaş, M. (2018). Bir Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü Öğrencilerinin Merhamet Düzeylerinin İncelenmesi, Klinik Psikiyatri, 21,61-67.
Deane-Drummond, C. (2017). Empathy and The Evolotion of Compassion: From Deep History to Infused Virtue, Zygon, 52(1), 258-279.
Dilmaç, B., & Baş, A. (2019). Ergenlerin Sahip Oldukları Değerler, Öznel İyi Oluşları ve Sosyal Kaygıları Arasındaki Yordayıcı İlişki, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8 (4), 3685-3697.
Ekşi, H., İkiz, K., & Başman, M. (2020). Üniversite Öğrencilerinin Mutluluk Korkusu ve Duygularını İfade Etme Becerileri Arasındaki İlişkide Öz Duyarlılığın Aracı Rolü, Kastamonu Eğitim Dergisi, 28 (2), 820-829.
Erdoğan, B. (2017). Yetişkinlerde Mutluluğun Merhamet ve Saldırganlıkla İlkinkisinin İncelenmesi, Üsküdar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Erdoğan, S. (2018). Evli Bireylerin Evlilik Doyumu ve Merhamet Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı, Konya.
Gilbert, P. (2005). Compassion and cruelty: A biopsychosocial approach. In P.
Hacıkeleşoğlu, H., & Kartopu, S. (2017). Merhamet ve Dindarlık: Üniversite Öğrencileri Üzerine Ampirik Bir Araştırma, International Journal of Social Science, 59, 203-227.
Hökelekli, H. (2011). Gökyüzünden Yeryüzüne Yayılan Bir Değer; Merhamet Eğitimi, Diyanet Dergisi, 244, 13-17.
Işık, E. (2018). Yetişkin Kadınlarda Öz-duyarlık ile Beden Algısı ve Yeme Tutumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, İstanbul.
İmamlı, H., & Ünver, G. (2018). Spor Karakterinin Demografik Nitelikler Açısından İncelenmesi, Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 36-49.
İşgör, İ. Y. (2017). Merhametin Öznel İyi Oluş Üzerindeki Yordayıcı Etkisinin İncelenmesi, Gaziantep University Journal of Social Sciences, 12(2), 425-436.
Kapıcıoğlu, S. (2019). Üniversite Öğrencilerinde Merhametin Yordayıcıları Olarak Mutluluk ve Kişilik Özellikleri, Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Kaplan, E., & Akyüz, O. (2020) Futbolcuların Başarı Hedefleri ve Spor Karakterleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi, Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 2(2), 82-90.
Keleş, M., & Yoncalık, O. (2019). Beden Eğitimi ve Spor Dersi ve İlköğretim Sekizinci Sınıf Öğrencilerinde Değerler Eğitimi, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 13(3), 230-237.
Mosewich, A. D., Crocker, P. R., & Kowalski, K. C. (2014). Managing Injury and Other Setbacks in Sport: Experiences of (and resources for) High-performance Women Athletes, Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 6, 182–204.
Nas, E., & Sak, R. (2020). Merhamet ve Merhamet Odaklı Terapi. Journal of Social Sciences, 18(1),64-84.
Neff, K. (2003). Self-compassion: An Alternative Conceptualization of a Healthy Attitude Toward Oneself, Self and Identity, 2(2), 85-101.
Özdelikara, A., & Babur, S. (2020). Hemşirelik Öğrencilerinin Merhamet Düzeyi ve Empatik Eğilim İlişkisi, Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2, 342-349.
Özsarı, A., Pepe, H., Pepe, Ş., & Fişekçioğlu, B. (2021). Taekwondo Sporcularının Hoşgörü Eğilimlerinin İncelenmesi, Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 5(1), 40-50.
Reis, N. A., Kowalski, K. C., Ferguson, L. J., Sabiston, C. M., Sedgwick, W. A., & Crocker,P. R. (2015). Self-compassion and Women Athletes' Responses to Emotionally Difficult Sport Situations: An Evaluation of a Brief Induction, Psychology of Sport and Exercise, 16, 18–25.
Sutherland, L. M., Kowalski, K. C., Ferguson, L. J., Sabiston, C. M., Sedgwick, W. A., & Crocker, P. R. (2014). Narratives of Young Women Athletes' Experiences of Emotional Pain and Self-compassion, Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 6, 499–516.
Şahin, Ö. (2020). Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğu ve Tükenmişlik Düzeylerinin Belirlenmesi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Hatay.
Tanrıkulu, G. (2019). Çocuk Kliniklerinde Çalışan Hemşirelerde Merhamet Düzeyi ve Merhamet Yorgunluğunun Belirlenmesi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Konya.
Taşkın, M., Sanioğlu, A., Taşkın, M., & Fidan, A. (2019). Yüzmenin Çocuklarda Hoşgörü Eğilimi Üzerine Etkisi, Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3 (1), 30-35.
Tatlısu, B., & Bayraktar, G. (2020). Beden Eğitimi ve Spor Lisans Öğrencilerine Göre “Sporda Hoşgörü” Kavramı (Bayburt Üniversitesi Örneği), Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 22(1), 44-54.
Tatum, K. J. (2012). Adherence to Gender Roles as a Predictor of Compassion and Self-compassion in Women and Men, Baylor University, Doctoral Dissertation.
Tel, M. (2014). Türk Toplum Yaşantısında Fair Play, International Journal of Science Culture and Sport, 1,694-704.
Tingaz, E. O. (2020). Spor Bilimleri Fakültesindeki Sporcu Öğrencilerde Bilinçli Farkındalık ve Öz Şefkatin İncelenmesi, Çağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Mersin.
Topuz, H. (1995). Hoşgörü, (Ed:Pehlivan, G.). Hoşgörü ve Eğitim Toplantısı. UNESCO Türkiye Milli Komisyonu ve Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Ortak Yayını, 30- 38.
Tozoğlu, E., Dursun, M., & Güler, B. (2019). Eğitim Fakültesi Öğrencilerinin Merhamet Düzeylerinin Spor ve Faklı Değişkenler Açısından İncelenmesi, Türk Spor ve Bilim Dergisi, Sayı2-156-164.
Turan, M.B. (2018). Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Öğrencilerinin Vicdani Zeka Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi, Türk Spor Bilimleri Dergisi, 1(2), 78-88.
Walton, C. C., Baranoff, J., Gilbert, P., & Kirby, J. (2020). Self-compassion, Social Rank, and Psychological Distress in Athletes of Varying Competitive Levels, Psychology of Sport & Exercise, 50(2020)-101733.
Yaşa, E. N. (2019). Sağlık Çalışanlarının, Bilişsel Duygu Düzenleme Stratejilerinin ve Öz Anlayış Düzeylerinin Anksiyete Düzeyleri ile İlişkisinin İncelenmesi, İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Zengin, A., & Karagün, E. (2021). Serbest Zamanlarında Spor Merkezlerine Devam Eden Bireylerin Egzersiz Branşları Açısından Öfke ve Merhamet Düzeyleri, Turkish Studies, 16(1), 453-471.
