Spor Sosyolojisinde Temel Yaklaşımlar
Özet
İbrahim Şahin ve Damla Özsoy tarafından kaleme alınan bu çalışmada, spor sosyolojisi ile spor yönetimi arasındaki disiplinler arası güçlü bağlar ve spor sosyolojisinin 1960’lardan günümüze tarihsel gelişimi ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Spor, çağdaş toplumda eğitim, ekonomi, din ve diplomasi gibi sosyal kurumlarla sürekli etkileşim halinde bulunan, bireysel ile toplumsal düzeyde sosyalleşmeyi, sosyal kaynaşmayı, aidiyet duygusunu, hoşgörüyü ve sağlıklı yaşamı destekleyen dinamik bir sosyal kurum olarak değerlendirilmektedir. Metinde spor sosyolojisine yön veren temel kuramsal yaklaşımlar beş ana başlık altında detaylandırılmaktadır: Çatışma kuramı, sporu kıt kaynakları elde etme mücadelesi, güç ilişkileri ve burjuva düşüncesinin bir yansıması şeklinde görür. Yapısal işlevsel kuram, toplumdaki parçaların uyumuna, sosyal düzenin korunmasına ve spor müsabakalarının dini ritüellere benzer birleştirici işlevlerine odaklanır. Sembolik etkileşim kuramı, bireylerin spora yüklediği özgün anlamları, benlik ve kimlik gelişimini ile mikro düzeydeki toplumsal ilişkileri inceler. Eleştirel kuram, kapitalist sistem altında sporun ticari bir nesneye dönüşmesini, kimliksizleştirmeyi, bireysel yabancılaşmayı ve toplumsal güç dinamiklerini sorgulamaktadır. Son olarak feminist kuram, spordaki erkek egemen yapıyı, ataerkil düzeni ve cinsiyet eşitliği çerçevesinde kadınların spordan dışlanma süreçlerini ele almaktadır.
In this study authored by İbrahim Şahin and Damla Özsoy, the strong interdisciplinary links between the sociology of sport and sport management, as well as the historical development of sport sociology from the 1960s to the present, are discussed in detail. In contemporary society, sport is evaluated as a dynamic social institution that continuously interacts with various social institutions such as education, economics, religion, and diplomacy, while supporting socialization, social cohesion, sense of belonging, tolerance, and healthy living at both individual and societal levels. The text elaborates on the main theoretical approaches shaping sport sociology under five primary headings: Conflict theory views sport as a struggle to acquire scarce resources, a matter of power relations, and a reflection of bourgeois thought. Structural-functional theory focuses on the harmony of social components, the maintenance of social order, and the unifying functions of sports competitions similar to religious rituals. Symbolic interactionism examines the unique meanings individuals attribute to sport, self and identity development, and micro-level social interactions. Critical theory questions the transformation of sport into a commodity under the capitalist system, de-individualization, personal alienation, and power dynamics. Finally, feminist theory analyzes male dominance in sport, the patriarchal structure, and the processes of women's exclusion from sport within the context of gender equality.
Referanslar
Ben-David, J., & Sullivan, T. A. (1975). Sociology of science. Annual Review of Sociology, 1, 203–222.Brooke M. (2020). Feminist’in the Sociology of Sport: an Analysis Using Legitimation Code Theory and Corpus Linguistics. Ampersand. 7.100068.
Crosset T.W. (2001). Sport, Sociology of. International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences. ISBN: 0-08-043076-7.Pages 14932-14935.
Çakır V.O. (2014). Spor Sosyolojisinin Doğuşu; Geleneksel Beden Eğitimi Usul ve Yaklaşımlarında Dönüşüm. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyoloji Anabilim Dalı Doktora Tezi. Danışman:Prof. Dr. İsmail Coşkun. İstanbul.
Dever A. (2008). Sosyolojik Boyutlarıyla Spor.Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi. Danışman: Doç.Dr.Cemal Yalçın. Sivas.
Doğan B. (2004). Spor Sosyolojisi ve Uygulamalı Spor Sosyolojisine Giriş. META Basım.İzmir.
Ekici, S., Öntürk, Y., & Karafil, AY (2016). Spor eğitimi veren yükseköğretimde eğitim veren yüksek eğitim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin temel ihtiyaçlarının analizi. İnsan bilimleri dergisi , 13 (3), 3885-3894.
Love A. & Andrew Damon P.S. (2012). The Intersection of Sport Management And Sociology of Sport Research: A Social Network Perspective. Sport Management Review 15 244–256. doi:10.1016/j.smr.2011.08.001
Özer İ. (2003). Sosyolojiye giriş. Martı Kitap ve Yayınevi. Ankara.
Parks J. B., Quarterman, J., & Thibault, L. (Eds.). (2007). Contemporary sport management (3rd ed.). Champaign, IL: Human Kinetics.
Sarıkoca E. (2020). Spor ve Sosyoloji Bir Yaklaşım Denemesi. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (64), 261-270.
Skinner J., & Edwards, A. (2005). Inventive pathways: Fresh visions of sport management research. Journal of Sport Management, 19, 404–421.
Turkay H. (2020). Spor Sosyolojisi: Geçmişten Günümüze Gelişimi ve Gelecek Beklentileri. Spor Eğitim Dergisi. e-ISSN 2602-4756 Cilt 4, Sayı 2, 53-61.
Yetim A. (2008). Sosyoloji ve Spor. ISBN 975-97324-0-8. Berikan Yayınevi. Ankara.
Yetim A. (2000). Sporun Sosyal Görünümü. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5 (1), 63-72.