Sporda Pazarlama İletişimi ve Uygulamaları
Özet
Bu çalışma, 21. yüzyılda teknolojik gelişmeler, küreselleşme ve değişen tüketici beklentileri doğrultusunda spor sektöründeki pazarlama iletişimi ve uygulamalarındaki dönüşümü detaylı bir şekilde incelemektedir. Geleneksel pazarlama anlayışının yerini müşteri odaklı yaklaşımlara bırakmasıyla birlikte, pazarlama karması 4P’den müşteri değerini, maliyeti, kolaylığı ve iletişimi merkeze alan 4C modeline evrilmiştir. Spor hizmetlerinin üretildiği anda tüketilme özelliği, kurumlara doğru kitleye ulaşacak etkili ve esnek pazarlama stratejileri geliştirme zorunluluğu getirmektedir. Tüketicileri etkileme sürecinde temel alınan AIDA modeli; Adidas ve Beyoncé iş birliği, MACfit’in dijital reklam kampanyaları, Lionel Messi’nin PSG transferinin oluşturduğu küresel etki ve Anadolu Efes’in sosyal sorumluluk projeleri gibi güncel örneklerle açıklanmaktadır. Ayrıca dijitalleşmeyle birlikte internet, sosyal medya kanalları, e-ticaret platformları, kulüp ile taraftar web siteleri ve influencer pazarlaması spor endüstrisinin en güçlü pazarlama mecraları haline gelmiştir. Cristiano Ronaldo’nun Clear markasıyla gerçekleştirdiği dijital ortaklık erişim gücünün ulaştığı devasa boyutları göz önüne sererken, FitWell gibi teknoloji tabanlı start-up girişimleri de spor alanında yeni iş modellerinin ve girişimcilik kültürünün gelişmesine önemli katkılar sunmaktadır. Sonuç olarak, dijital dönüşüme hızla adapte olan, yenilikçi pazarlama araçlarını aktif şekilde yöneten spor kurumları sürdürülebilir başarı ve yüksek marka değeri kazanmaktadır.
This study examines in detail the transformation of marketing communications and practices in the sports sector in line with 21st-century technological developments, globalization, and changing consumer expectations. As traditional marketing concepts yield to customer-oriented approaches, the marketing mix has evolved from 4P to the 4C model, which centers on customer value, cost, convenience, and communication. The characteristic of sports services being consumed at the very moment of production requires organizations to develop effective and flexible marketing strategies that reach the right audience. The AIDA model, utilized in the consumer influence process, is illustrated with contemporary examples such as the Adidas and Beyoncé collaboration, MACfit's digital ad campaigns, the global impact of Lionel Messi's transfer to PSG, and Anadolu Efes's social responsibility projects. Furthermore, along with digitalization, the internet, social media channels, e-commerce platforms, club and fan websites, and influencer marketing have become the most powerful marketing channels in the sports industry. While Cristiano Ronaldo's digital partnership with the Clear brand demonstrates the massive scale of digital reach, technology-based start-up initiatives like FitWell make significant contributions to the development of new business models and an entrepreneurial culture in sports. Consequently, sports organizations that rapidly adapt to digital transformation and actively manage innovative marketing tools achieve sustainable success and high brand value.
Referanslar
Akyüz, A. ve Aydoğan, F. (2010). Yeni Medya Uygulamalarında Bütünleşik İletişim ve Reklamlarda Ünlü Kullanımı Stratejisi. İkinci Medya Çağında İnternet. İstanbul: Alfa Yayıncılık
Akyüz, O. (2017). Taraftarların çevrimiçi alışverişe karşı tutumlarının incelenmesi: süper lig futbol kulüp taraftarları üzerine bir araştırma. [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
Altındal, M. (2013). Dijital pazarlamada marka yönetimi ve sosyal medyanın etkileri. Akademik Bilişim 2013 – XV. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri.
Altunışık, R. ve Torlak, Ö. (2009). Pazarlama Stratejileri Yönetsel Bir Yaklaşım. İstanbul: Beta Yayınları.
Argan, M. (2007). Eğlence Pazarlaması. Ankara: Detay Yayıncılık
Argan, M. ve Katırcı, H. (2008). Spor Pazarlaması. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Bayer, H. ve Özbek, M. B. (2021). Yeni medya eğitimi ve önemi. Journal of Communication Science Researches . Volume 1 Issue 2, p.127-138. DOI NO: 10.7456/100102100/004
Bayuk, N. ve Aslan, M. (2018). Influencer marketing: Hatırlı pazarlama, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6, (75), 173-178. DOI : 10.16992/ASOS.14033
Bozkurt, İ.(2005). İletişim Odaklı Pazarlama. İstanbul: MediaCat Yayınları.
Bulunmaz, B. (2016). Gelişen teknolojiyle birlikte değişen pazarlama yöntemleri ve dijital pazarlama. TRT Akademi,.Cilt 1, Sayı 2, 2016, 348 – 365.
Canöz, N. (2015). Hizmet Sektöründe Kurumsal İmaj Algısı. Konya: Palet Yayınları.
Çavuşoğlu, B. Öztürk, G. ve Kara, B. (2011). Spor pazarlama çalışmalarında yeni medya aracı olarak internet kullanımının stratejik önemi: "Türkiye ve İngiltere’deki spor kulüplerinin web sayfalarının incelenmesi". Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, Cilt:8 Sayı:1,1303-5134
Çiçek, R. (2001). Pazarlama anlayışı ve uygulamalarındaki gelişmeler. Standard Dergisi, s: 62-68.
Demirtaş, Z. G. (2019). Geleneksel medyadan yeni medyaya kanaat/kamuoyu önderleri. [Doktora Tezi].Gazi Üniversitesi.
Erdem, M. N. (2014). Tüketime dayalı bilinç endüstrisi ve reklam bağlamında bir dijital reklam okuryazarlığı eğitim modeli önerisi. [Doktora Tezi]. Kocaeli Üniversitesi
Filiz, E. ve Ergen, A. (2012). Pazarlama iletişiminde yeni bir mobil pazarlama. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, Volume 5, Issue 9, 43 – 64.
Göksu, T. S. (2017). Taraftar bakış açısıyla futbol kulüplerinin ilişkisel pazarlama faaliyetlerinin değerlendirilmesi [Yüksel Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
Gülter, E. (2014). Spor pazarlamasında marka değeri ve taraftar sadakatinin incelenmesi: fırat üniversitesi öğrencileri üzerine bir uygulama[Yüksek Lisans Tezi]. Fırat Üniversitesi
İraz, R. ve Şimşek, G. (2004). Örgütsel değişimin gerçekleştirilmesinde liderliğin rolü: Transformasyonel liderlik incelemesi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, Cilt 4, Sayı 7, 99 - 117.
Kaya, İ. (2009). Pazarlama Bi’Tanedir! .İstanbul: Babıali Kültür Yayıncılığı.
Kotler, P. (2020, Nisan 22). https://www.marketingturkiye.com. Erişim Tarihi: 13.02.2022
Kotler, P., & Gary A. (2006). Principles of Marketing, 11th ed. (New York: Pearson/ Prentice Hall.
Mucuk, İ. (2007). Pazarlama İlkeleri . İstanbul : Türkmen Kitapevi.
Odabaşı, Y. ve Oyman, M. (2014). Pazarlama İletişimi Yönetimi. Eskişehir: Mediacat Yayınları.
Or, E. M. (2008). Spor kulüplerinde taraftar memnuniyeti: Üç büyük spor kulübüne ilişkin bir araştırma. [Doktora Tezi] İstanbul Üniversitesi
Özden, H. (2006). Değer odaklı pazarlamada pazarlama iletişiminin rolü üzerine bir çalışma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi], Konya Selçuk Üniversitesi.
Özilhan D. (2010). Müşteri ilişkileri yönetimi uygulamalarının işletme performansına etkileri. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi. Ocak (1); s:18-30.
Özsevinç, N. ve Yengin, D. ( 2021). Dijital dünyada medya okuryazarlığı olgusu: Gelişim evi spor kulübü. E-Journal of New Media. Volume 5 Issue 1, p.35-48. Doı No: 10.17932
Sümer, I. S. ve Eser, Z. (2006). Pazarlama karması elemanları evrimi. Gazi Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi. Dergi 8 /1, s:165 -186.
Tanaydı, M. (2017). Pazarlama iletişimi kampanyalarında sosyal medya uygulamalarının markalar açısından kullanımı.[Yüksek Lisans Tezi].İstanbul Üniversitesi
Terzioğlu, F. B. (2008). Değişen pazarlama anlayışı açısından müşteri sadakati yaratmada ilişkisel pazarlama ve bir uygulama[Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi
Tonta, Y. (2009). Dijital yerliler, sosyal ağlar ve kütüphanelerin geleceği. Türk Kütüphaneciliği. 23, 4 (2009), 742-768
Urganioğlu, A. (2020). Spor pazarlaması ve tüketici tercihleri: fıtness merkezi örneği [Yüksek Lisans Tezi]. Maltepe Üniversitesi.
Yılmaz, C. (2010) Online alışverişte algılanan değer, memnuiyet, güven ve sadakat arasındaki ilişki. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. [Yüksek Lisans Tezi], 2010, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi.
Adidas (2021). https://www.adidas.com.tr/tr/ivypark Erişim Tarihi: 22 Ocak 2022
Anadolu Efes Spor Kulübü (2019). https://www.anadoluefessk.org/haber/anadolu-efes Erişim Tarihi: 26 Ocak 2022.
Anadolu Efes Stüdyo ( 2016). https://www.youtube.com/watch?v=TO3zxYW0DKc Erişim Tarihi: 13.02.2022
Beşiktaş Jimnastik Kulübü (2019). https://bjk.com.tr/tr/mobil/haber?news_id=79419 Erişim Tarihi: 26 Ocak 2022
Beyonce (2021). [@beyonce] instagram. https://www.instagram.com/beyonce/ Erişim Tarihi: 25 Ocak 2022
Berçem Sultan Kaya (2021). Black Friday Challenge day 4: Hepsiburada gaza bastı, Trendyol’u solladı. https://www.marketingturkiye.com.tr/haberler/hepsiburada-black-friday/
Barış Terun (2017). Dünyanın Web Siteleri En Çok Ziyaret Edilen Futbol Takımları Açıklandı! https://www.webtekno.com/dunyanin-web-siteleri-en-cok-ziyaret-edilen-futbol-takimlari-aciklandi-h24579.html#! Erişim Tarihi: 14.02.2022
https://www.behance.net/nurguliletir Erişim Tarihi: 13.02.2022
Cristiano Ronaldo [@cristino]. (21 Haziran 2021). İnstagram. https://www.instagram.com/cristiano/ Erişim Tarihi: 13.02.2022
Marketing Türkiye (2020). Hoca görmüyor musun? Göstersene kırmızıyı https://www.marketingturkiye.com.tr/kampanyalar/hoca-gormuyor-musun-gostersene-kirmiziyi/ Erişim tarihi 27.01.2022
Macfitofficial (2021). [@macfitoffical] https://www.instagram.com/p/CXrDu2xF_zB/ Erişim Tarihi: 12 Ocak 2022
Nurgül İletir Türkeş (2018). Macfit Tanırım Çalışması Örneği.
NTV Spor (2021). https://www.ntvspor.net/transfer/futbolda-tarihi-transfer-lionel-messi-psg-de-6112df380ee4c60bec29c58d Erişim Tarihi: 25 Ocak 2021
Lionel Messi (2021). [@leomessi] https://www.instagram.com/leomessi/ Erişim Tarihi: 25 Ocak 2022
Paris Saint Germain (2021). [@parissaintgermain]. https://twitter.com/PSG_inside/status/ Erişim Tarihi: 10 Ağustos 2021
Pazarlamasyon ( 2020). https://www.pazarlamasyon.com/anadolu-efes-dorduncu-kez-avrupanin-en-iyi-pazarlama-yapan-kulubu-secildi/ Erişim Tarihi: 26 Ocak 2022
Spor İstanbul (2022). [@ibbsporistanbul ]Evde Egzersiz. https://www.instagram.com/p/CZjBHPApIq1/ Erişim Tarihi: 13 Şubat 2022
Sporx (2022). https://www.sporx.com/ Erişim Tarihi: 14.02.2022
Topsakal, Y., Yüzbaşıoğlu, N., Çelik, P., & Bahar, M. (2018). Turizm 4.0 - Turist 5.0: İnsan Devriminin Neden Endüstri Devrimlerinden Bir Numara Önde Olduğuna İlişkin Bakış. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 1(2), 1-11.
Transfermarkt (2022). https://www.transfermarkt.com.tr/ Erişim Tarihi: 14.02.2022
Tuncer, G. (2021). Türkiye'nin startup ekosistemi pandemiye rağmen yükselişte: 2021'in ilk üç ayındaki yatırım, 2020'nin tamamını üçe katladı. https://www.indyturk.com/ 22.02.2022 tarihinde erişildi.
Store Manutd (2020). ttps://store.manutd.com. Erişim Tarihi: 14.02.2022.
