Paralimpik Oyunlarda Okçuluk
Özet
Bu çalışma, engelli bireylerin bütünsel rehabilitasyonu ve sosyal entegrasyonunda sporun kritik rolünü vurgulayarak, Paralimpik Oyunlarda okçuluk branşının 1960-2016 yılları arasındaki tarihsel sürecini doküman analizi yöntemiyle incelemektedir. Dr. Ludwig Guttmann’ın İngiltere Stoke Mandeville’de omurilik yaralanması geçiren hastaların rehabilitasyonu amacıyla başlattığı okçuluk yarışmaları, Paralimpik Hareketin ve paralimpik okçuluğun temelini oluşturmuştur. İlk kez 1960 Roma Paralimpik Oyunlarında resmi yarışma programına dahil edilen okçuluk, 1960’ta 8 ülkeden 19 sporcunun katılımıyla başlarken zamanla büyümüş ve 2016 Rio Oyunlarında 40 ülkeden 137 sporcunun performans sergilediği küresel bir etkinlik boyutuna ulaşmıştır. İncelenen 1960-2016 yılları arasında tüm oyunlarda erkek okçuların katılım sayısı kadın okçulardan daha fazla gerçekleşmiştir; buna karşın kadın sporcuların toplam katılımcılar içindeki payı 1980 Arnhem Oyunlarındaki %17,12 seviyesinden 2016 Rio Oyunlarında %42,33’e yükselerek istikrarlı bir artış kaydetmiştir. İncelenen dönemde toplam 45 madalya kazanan Büyük Britanya tarihsel olarak en başarılı ülke konumunda bulunurken, Türkiye ise ilk kez katılım gösterdiği 2008 Pekin Oyunlarında Gizem Girişmen’in kazandığı altın madalya ile Paralimpik tarihi boyunca altın madalya kazanan ilk Türk kadın sporcu başarısını elde etmiştir. Sonuç olarak paralimpik okçuluk, engelli bireylerin toplumsal algı ve kalıpyargıları kırarak özgüven kazanmalarına ve güçlenmelerine katkı sağlayan önemli bir spor disiplinidir.
This study emphasizes the critical role of sports in the holistic rehabilitation and social integration of individuals with disabilities, examining the historical trajectory of archery in the Paralympic Games between 1960 and 2016 through document analysis. The archery competitions initiated by Dr. Ludwig Guttmann in Stoke Mandeville, England, for the rehabilitation of patients with spinal cord injuries formed the foundation of the Paralympic Movement and Paralympic archery. Archery, which was included in the official competition program for the first time at the 1960 Rome Paralympic Games, began with 19 athletes from 8 countries in 1960 and grew over time into a global event featuring 137 athletes from 40 countries at the 2016 Rio Games. Throughout the analyzed period from 1960 to 2016, male archers consistently outnumbered female archers in all games; nevertheless, the proportion of female athletes among total participants recorded a steady increase, rising from 17.12% at the 1980 Arnhem Games to 42.33% at the 2016 Rio Games. Winning a total of 45 medals during the period analyzed, Great Britain stands out as historically the most successful nation, while Türkiye achieved the milestone of winning its first Paralympic gold medal by a female athlete when Gizem Girişmen earned gold at the 2008 Beijing Games, in which Türkiye participated for the first time. In conclusion, Paralympic archery is an important sports discipline that contributes to empowering individuals with disabilities and boosting their self-confidence by breaking social perceptions and stereotypes.
Referanslar
Akıncıoğlu, B., Kocahan, T., Bireben, T., Çoban, Ö., Soylu, Ç. ve Yıldırım, N. Ü. (2016). Paralimpik okçuların ve tekerlekli sandalye basketbol oyuncularının core stabilizasyon verilerinin karşılaştırılması. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(3): 21-27.
Blauwet, C., Stuart, E. & Willick, MD. (2012). The Paralympic Movement: Using sports to promote health, disability rights, and social integration for athletes with disabilities. American Academy of Physical Medicine and Rehabilitations. Vol. 4., s. 851-856 (Erişim Adresi: http://www.sciencedirect.com.sci-hub.io/science/article/pii/S1934148212004224, Erişim Tarihi: 18.02.2022).
Blum, N., & Fee, E. (2008). Howard, A. Rusk. (1901–1989) From military medicine to comprehensive rehabilitation. American Journal of Public Health, 98(2): 256-257.
Bourdieu, P. (1978). Sport and social class. Information. International Social Science Council, 17(6): 819-840.
Brittain, I. (2000). The evolution of the Paralympic Games. In Richard Cashman and Simon Darcy (Eds). Benchmark Games: The Sydney 2000 Paralympic Games (pp: 19-34). Petersham, New South Wales: Walla Walla Press.
Brittain, I., & Green, S. E. (2012). Disability sport is going back to its roots: Rehabilitation of military personnel suffering sudden traumatic disablement in the twenty-first century. Qualitative Research in Sport and Exercise, 4 (2): 244–264.
Brittain, I., & Beacom, A. (2012). Leveraging the London (2012) Paralympic games: what legacy for disabled people?. Journal of Sport and Social Issues, 40(6): 499- 521.
Brittain, Ian. (2016) The Paralympic Games explained. 2nd Ed.. New York, London: Routledge Taylor-Francis Group.
Bush, A., Silk, M., Porter, J., & Howe, P. D. (2013). Disability [sport] and discourse: Stories within the Paralympic legacy. Reflective Practice, 14(5): 632-647.
Chang, I. Y., Crossman, J., Taylor, J., & Walker, D. (2011). One world, one dream: A qualitative comparison of the newspaper coverage of the 2008 Olympic and Paralympic Games. International Journal of Sport Communication, 4(1): 26-49.
De Bosscher, V., Bingham, J., Shibil, S., van Bottenburg, M., & De Knop, P. (2008). The Global Sporting Arms Race. An International Comparative Study on Sports, Policy Factors, Leading to International Sporting Success. Oxford: Meyer&Meyer.
Ergun N., Algun C. ve Dolunay, N. (1990). Engellilerde spor yaklaşımı, spor şurası bildirileri. Ankara: Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Yayınları.
Ferez, S., Ruffié, S., Joncheray, H., Marcellini, A., Pappous, S., & Richard, R. (2020). Inclusion through sport: A critical view on paralympic legacy from a historical perspective. Social Inclusion, 8(3), 224-235.
Ferez, S., & Ruffié, S. (2013). Corps, Sport, Handicaps: L'institutionnalisation du mouvement handisport (1954-2008). Corps, Sport, Handicaps, 1-216, Paris: Téraèdre.
Frost, D. J. (2012). Tokyo's other games: The origins and impact of the 1964 paralympics. The International Journal of the History of Sport, 29(4): 619-637.
Gold, J. R., & Gold, M. M. (2007). Access for all: the rise of the paralympic games. Journal of the Royal Society for the Promotion of Health, 127(3): 133-141.
Goodman, S. (1986). Spirit of Stoke Mandeville: the story of Sir Ludwig Guttmann. London: Collins.
Guttmann, L. (1952). On the Way to an international sports movement for the paralysed. The Cord, 5(3): 7–23.
Guttmann, L. (1973). Sport and recreation for the mentally and physically handicapped. Royal Society of Health Journal, 93(4): 208-212.
Guttmann, L. (1976). Textbook of sport for the disabled. Oxford: H.M & M. Publishers.
Guttmann, L. (1965). A new turning-tilting bed. Spinal Cord, 3(3), 193-197.
Gütt, M. (2013). Disability sport in Europe learning from Experiences. Avrupa Konsül Raporu. p.5, 23-35, 44.
Güzel, N.A. ve Kafan, N. (2016). Engellilerde spor ve sınıflandırma. Ankara: Gazi Kitapevi.
Haep, H. (1995). Gesellschaftliche Rehabilitation durch Sport.“, In: Zeitschrift: No Limits!, Offizieller Organ des Deutschen Behinderten-Sportverbandes (Hrsg.), Duisburg.
Hilleboe, H. E. (1955). Public health in a changing world. Am J Public Health Nations Health, 45(12): 1517–1524
IPC: International Paralympic Committee (Official website of the Paralympic Movement [online])
Jevtic, B. A. (2011). Woman in the ocs programs - experiences of the previous and strategy of 2008-2012 Olympic Cycles. Physical Culture, 65(1): 29-41.
Kabasakal, K. (2007). Zihinsel engellilik, zihinsel, ruhsal, duygusal engellilik. Konya: Lokomotif Medya.
Kiphard, E. J. (1994). Psychomotorik in praxis und theorie. Ausgewählte themen der motopädagogik und mototherapie, 2. Aufl. Gütersloh: Flöttmann.
Konar, N. ve Pepe, K. (2009). Rehabilitasyon, engelliler sporu ve paralimpikler. Yeni Dünya Düzeninde Olimpizm Sempozyumu. Hacettepe Üniversitesi, Ankara
Kosel, H., & Froböse, I. (1999). Rehabilitation und behindertensport. Körper- und sinnesbehinderte. München: Pflaum Verlag.
Mumcu, H. E. (2018). Engelli spor politikaları. Ankara: Akademisyen Kitapevi.
Ottaway, R., Ainsworth, R., & Baron, J. (2011). FCO Public diplomacy: The olympic and paralympic games 2012, Second Repord of Session 2010-2011. London: House of Commons.
Özürlüler kanunu ve ilgili mevzuat. (2008). Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Yayınları: Ankara.
Para Okçuluk, http://tmpk.org.tr/tr/Okculuk. (13.10.2021 tarihinde erişilmiştir).
Paralimpik Hareketin Tarihçesi, http://tmpk.org.tr/tr/tarihce (13.10.2021 tarihinde erişilmiştir).
Peers, D. (2009). Empowering paralympic histories: Absent athletes and disabling discourses. Disability & Society, 24(5): 653-665.
Peher Henrik Ling Biography—Swedish Physical Educator. Encyclopedia Britannica. n.d. (19.10.2021 tarihinde https://www.britannica.com/biography/Per-Henrik-Ling adresinden erişilmiştir).
Peher Henrik Ling. Wikipedia, tehe free encylopedia (19.10.2021 tarihinde https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pehr_Henrik_Ling&oldid=664471662 adresinden erişilmiştir).
Pohlmann, K. E. (1955). The President’s Rehabilitation Program—a symposium. American Journal of Public Health, 45: 1475–1479.
Reismüller, R., ve Parry, J. The Kladruby Games, the Paralympics, and the pre-history of disability sport. Acta Universitatis Carolinae: Kinanthropologica, 2017; 53(1), 79-89.
Rusk, H. A. (1956). Rehabilitation: an international problem. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 37(3): 135-137.
Scholz, J., & Chen, Y. T. (2018). History of adaptive and disabled rights within society, thus creating the fertile soil to grow, adaptive sports. In Adaptive sports medicine (pp. 3-19). Springer, Cham.
Scruton, J. (1957). The 1957 International Stoke Mandeville Games. The Cord, 9(4): 7-28.
Scruton, J. (1998). Stoke Mandeville: Road to the Paralympics England: The Peterhouse Press.
Seyyar, A. (2008). Sosyal siyaset ekseninde yerel özürlüler politikası. Yerel Siyaset Dergisi, 27: 80-85.
Silk, M., Porter, J., & Howe, P. D. (2013). Disability sport and discourse: Stories within the paralympic legacy. Reflective Practice, 14(5): 632-647.
Thomas, N., & Smith, A. (2019). Disability, sport and society: An introduction. Newyork: Routledge.
Türkiye Özürlüler Araştırması. (2004). Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı; Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı. Eğitim Durumu, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Matbaası: Ankara.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. baskı). Ankara: Seçkin. Yayınları.
