Serbest Zaman ve Rekreasyon
Özet
Bu çalışma, serbest zaman, rekreasyon ve rekreasyonda liderlik kavramlarını sosyolojik, etimolojik ve örgütsel yönleriyle detaylı bir şekilde incelemektedir. Zaman kavramının tarihsel ve felsefi gelişiminden yola çıkılarak Covid-19 pandemisiyle iç içe geçen çalışma ve çalışma dışı zaman dinamikleri ele alınmakta, olumsuz çağrışımlar barındıran "boş zaman" terimi yerine özgürlük, erkinlik ve gönüllülüğü simgeleyen "serbest zaman" ifadesinin kullanımı gerekçelendirilmektedir. Sanayi Devrimi'nden günümüze uzanan zorlu mücadeleler ve yasal düzenlemelerle güvence altına alınan rekreasyon; bireylerin serbest zamanlarında kendi istekleriyle katıldıkları, yenilenme, haz, kişisel doyum ve bütünsel gelişim sağlayan tüm fiziksel, zihinsel ve sosyal etkinlikleri kapsamaktadır. Metinde rekreasyonun insan ihtiyaçlarını karşılama, toplumsal değer oluşturma ve psikolojik denge (homeostazi) sağlama gibi temel teorileri açıklanırken; yaşam tatminini yükseltme, kronik hastalıkları önleme, stresi, yalnızlığı ve suç oranlarını azaltma ile aile bağlarını ve toplumsal dayanışmayı güçlendirme gibi bireysel ve toplumsal faydaları Okinawa adasındaki İkigai felsefesiyle örneklendirilmektedir. Son bölümde ise bu rekreatif faaliyetlerin planlanıp koordine edilmesinde kritik rol oynayan liderlik olgusu; otantik, simbiyotik ve dönüşümcü gibi çağdaş liderlik yaklaşımları çerçevesinde incelenmekte, belediyelerden terapötik merkezlere kadar rekreasyon liderlerinin üstlendiği geniş sorumluluklar ve taşıması gereken temel nitelikler sunulmaktadır.
This study comprehensively examines the concepts of free time, recreation, and recreational leadership from sociological, etymological, and organizational perspectives. Starting from the historical and philosophical development of the concept of time, it addresses the dynamics of work and non-work time that became intertwined during the Covid-19 pandemic, justifying the use of the term "free time" (representing freedom, autonomy, and voluntariness) instead of "leisure/empty time," which carries negative connotations. Recreation, as an extension of legal rest rights secured through tough struggles and legal regulations dating back to the Industrial Revolution, encompasses all physical, mental, and social activities that individuals voluntarily engage in during their free time to achieve renewal, pleasure, personal satisfaction, and holistic development. While explaining key theories of recreation—such as meeting human needs, generating social value, and establishing psychological balance (homeostasis)—the text illustrates its individual and social benefits, including increasing life satisfaction, preventing chronic diseases, reducing stress, loneliness, and crime rates, and strengthening family bonds and social solidarity, through the example of the Ikigai philosophy on the island of Okinawa. In the final section, the phenomenon of leadership, which plays a critical role in planning and coordinating these recreational activities, is analyzed within the framework of contemporary leadership approaches such as authentic, symbiotic, and transformational leadership, detailing the broad responsibilities and essential qualities required of recreation leaders ranging from local municipalities to therapeutic centers.
Referanslar
Amar, A. D. (2001). Leading for innovation through symbiosis. European Journal of Innovation Management.
Ardahan, F., & Lapa, T. Y. (2011). Açık alan rekreasyonu: bisiklet kullanıcıları ve yürüyüşçülerin doğa sporu yapma nedenleri ve elde ettikleri faydalar. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1), 1327-1341
Aybay, R. (2006). Açıklamalı insan hakları evrensel bildirisi. Türkiye Barolar Birliği Yayınları
Bakalım, O., & Karçkay, A. T. (2017). Effect of group counseling on happiness, life satisfaction and positive-negative affect: A mixed method study. Journal of Human Sciences, 14(1), 624-632.
Barrett, R. (2017). Leadership and values. In leadership today. Springer.
Başaran, M., & Aksoy, A. B. (2020). Anne-Babaların Korona-Virüs (Covid-19) Salgını Sürecinde Aile Yaşantılarına İlişkin Görüşleri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 31(71), 1307-9581.
Bennis, W. G. (2009). On becoming a leader. Basic Books.
Berkman, L. F., Kawachi, I., & Glymour, M. M. (2014). Social epidemiology. Oxford University Press.
Brey, E. T., & Lehto, X. Y. (2007). The relationship between daily and vacation activities. Annals of tourism Research, 34(1), 160-180.
Camiré, M., Trudel, P., & Forneris, T. (2009). High school athletes’ perspectives on support, communication, negotiation and life skill development. Qualitative research in sport and exercise, 1(1), 72-88.
Cano-Montoya, J., Ramirez-Campillo, R., Izquierdo, M., Silva, F., Arteaga San Martín, R., & Álvarez, C. (2018). Effects of a six weeks exercise training program for type 2 diabetes mellitus and hypertensive patients. Revista Medica de Chile, 146(6), 693-701.
George, B., Sims, P., Mclean, A.N., & Mayer, D. (2007). Discovering Your Authentic Leadership. Harward Business Review, 85 (2). 129-138
Gorman, C., Bower, A., & Park, A. (2002). Walk, Don't Run. Time, 159(3), 82-84.
Gökmen, H., Açıkalın, A. Koyuncu, N., & Saydar, N. (1985). Yükseköğrenim Öğrencilerinin Serbest Zaman Etkinlikleri, Kendilerini Gerçekleştirme Düzeyleri. Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı Gençlik Hizmetleri ve Faaliyetleri Dairesi Başkanlığı Yayını.
Gray, D. (1980). Parks and recreation. March.
Gulam, A. (2016). Recreation–need and importance in modern society. International Journal of Physiology, Nutrition and Physical Education, 1(2), 157-160.
Güngörmüş, H. A. (2007). Özel sağlık-spor merkezlerinden hizmet alan bireyleri rekreasyonel egzersize güdüleyen faktörler (Yayın No. 225540) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi].
Gürbüz, S., & Yüksel, M. (2008), Çalışma Ortamında Duygusal Zekâ: İş performansı, iş tatmini, örgütsel vatandaşlık davranışı ve bazı demografik özelliklerle İlişkisi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 9(2), 174-190.
Gürer, A. (2019). 21. Yüzyılda Liderlik Yaklaşımları. Hiper Yayın.
Güven, M., & Yeşil, S. (2011). İşletmelerde zaman yönetimi: Çağdaş yönetim yaklaşımları ilkeler, kavramlar ve yaklaşımlar. Beta Basım.
Haas, H., & Tamarkin, B. (2000). İnsan Lider Doğmaz. Beyaz Yayınları.
Jacks, L. O. (1932). Education through recreation. Harper & Row.
Kaplan, M. (1960). Leisure in America: a social inquiry. John Wiley & Sons.
Karaküçük, S. (2008). Rekreasyon (Boş Zamanları Değerlendirme). Gazi Kitabevi.
Karaküçük, S., & Gürbüz, B. (2007). Rekreasyon ve Kent(li)leşme. Gazi Kitabevi.
Karaoğlan, A. D. (2006). Üst düzey yöneticilerin zaman yönetimi (Yayın No. 1280148) [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi].
Kaya, S. (2010). İlköğretim okul yöneticilerinin, beden eğitimi öğretmenlerinin ve öğrencilerinin okul spor programlarındaki fair play anlayışları: Bolu ili örneği (Yayın No. 319943) [Yüksek Lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi].
Kılbaş, Ş. (2010). Rekreasyon – Boş zaman değerlendirme. Gazi Kitabevi.
Kozak, N. (2017). Bülent Ağaoğlu: Bir ahir zaman şövalyesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 28(1), 153–186.
Köksal, O. (2011). Organizasyonel etkinliği sağlamanın yeni yolu: Simbiyotik liderlik. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 12(1), 55-72.
Laferge, P. (1993). Tembellik hakkı. Telos Yayınları.
Lanquar, R. (1994). Sociologie du tourisme et des voyages. Presses Universitaires de France
Leung, L., & Lee, P. S. (2005). Multiple determinants of life quality: The roles of Internet activities, use of new media, social support, and leisure activities. Telematics and Informatics, 22(3), 161-180.
Mclean, D. D., Hurd, A. R., & Rogers, N. B. (2008). Recreation and leisure in modern society. Jones and Bartlett Publishers.
McPhee, J. S., French, D. P., Jackson, D., Nazroo, J., Pendleton, N., & Degens, H. (2016). Physical activity in older age: perspectives for healthy ageing and frailty. Biogerontology, 17(3), 567-580.
Meyer, H. D., & Brightbill, C. K. (1964). Community recreation: A guide to its organization. Prentice-Hall.
Miller, N. P. & Robinson, D. M. (1963). Leisure age: Its challenge to recreation. Wadsworth.
Mirzeoğlu, N. (2003). Spor bilimlerine giriş. Bağırgan Kitapevi.
Nash, J. B. (1953). Philosophy of recreation and leisure. C.V. Mosby.
Neumeyer, M., & Neumeyer, E. (1958). Leisure and recreation. Ronald Press
Robbins, S. P. (2013). Comportamiento organizacional. Pearson Education.
Russell, R. V. (2001). Leadership in recreation. McGraw-Hill.
Schwarzenegger, A., Chrisman, M., & Coleman, R. (2005). The health and social benefits of recreation: An element of the California outdoor recreation planning program. State of California Resources Agency.
Selznick, P. (1948). Foundations of the theory of organization. American sociological review, 13(1), 25-35.
Sevil, T., Şimşek, K. Y., Katırcı, H., Çelik, O., Çeliksoy, M. A., & Kocaekşi, S. (2012). Boş zaman ve rekreasyon yönetimi. Anadolu Üniversitesi Yayını.
Shivers, J. S. (1967). Principles and practices of recreational services. Macmillan.
Slavson, S. R. (1946). Recreation and the total personality. Association Press.
Smith, R. M. (1997). Defining leadership through followership: Concepts for approaching leadership development.
Stebbins, R. A. (2005). Choice and experiential definitions of leisure. Leisure sciences, 27(4), 349-352.
Şimşek, M. Ş., & Çelik, A. (2018). Yönetim ve organizasyon. Eğitim Yayınevi.
Tetik, S. (2014). Yerel yönetimler açısından dönüştürücü liderlik: Belediye çalışanlarına yönelik bir araştırma. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 267-280.
Toduk, Y. (2017). Türkiye’nin liderlik haritası. Doğan Egmont Yayıncılık.
Torkildsen, G. (2005). Leisure and recreation management. Routledge.
Turhan, M. (2007). Genel ve mesleki lise yöneticilerinin etik liderlik davranışlarının okullardaki sosyal adalet üzerindeki etkisi (Yayın No. 204758) [Doktora tezi, Fırat Üniversitesi].
Türk Dil Kurumu Sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/. 05 Ocak 2022 tarihinde erişildi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, İş Kanunu (https://www.mevzuat.gov.tr.) 09 Ocak 2022 tarihinde erişildi.
Veblen, T., & Mills, C. W. (2017). The theory of the leisure class. Routledge.
Walumbwa, F. O., Avolio, B. J., Gardner, W. L., Wernsing, T. S., & Peterson, S. J. (2008). Authentic leadership: Development and validation of a theory-based measure. Journal of management, 34(1), 89-126.
Werner, İ. (1993). Liderlik ve yönetimi. Rota Yayınları.
Williams, A. M., & Shaw, G. (2009). Future play: tourism, recreation and land use. Land Use Policy, 26, S326-S335.
Yerlisu, T. (1999). Gençlik ve spor genel müdürlüğündeki yönetim uygulamalarının yönetim süreçleri açısından değerlendirilmesi (Yayın No. 79737) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi].
