COVID-19 Pandemisinde Perakende Sektörüne Etki Eden Değişim Faktörlerinin Bulanık Swara Yöntemi ile Değerlendirilmesi
Özet
Bu çalışma, Serdar Yarlıkaş ve Sevim Türken tarafından COVID-19 pandemisinin perakende sektörüne etki eden değişim faktörlerinin önem düzeylerini belirlemek ve değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada literatür taraması, katılımlı gözlem ve uzman görüşmesi yöntemlerinin ardından Kocaeli ilindeki bir alışveriş merkezinde (AVM) görev yapan beş kıdemli mağaza yöneticisinin katılımıyla Bulanık SWARA analiz yöntemi uygulanmıştır. Araştırmada kesinleştirilen 17 alt faktör; ekonomik, sosyal ve çevresel ile kurumsal olmak üzere üç ana boyutta ele alınmıştır. Analiz bulgularına göre perakende sektörünü en çok etkileyen ana boyut kurumsal boyut (0,6262) olurken, ekonomik boyut (0,0981) en düşük etki ağırlığına sahip boyut olarak tespit edilmiştir. Bütün alt faktörler arasında en yüksek önem düzeyine sahip değişken %33,3 ağırlık değeriyle Kurumsal İletişim Düzeyi (K16) olmuştur. Bu faktörü sırasıyla Tüketici Alışkanlıkları Değişim Düzeyi (K8), Çalışma Şekillerindeki Değişim (K11) ve İşgörenlerin Uyum Düzeyi (K7) izlemekte olup söz konusu dört temel faktör toplam etki gücünün yaklaşık %76'sını tek başına oluşturmaktadır. Elde edilen sonuçlar, pandemi sürecinde perakende işletmelerinin ekonomik kârlılık, büyüme veya yeni yatırımlardan ziyade mevcut yapısal varlıklarını korumaya, sürdürülebilirliğe ve örgütsel adapte olabilmeye birinci derecede öncelik verdiğini göstermektedir.
This study was conducted by Serdar Yarlımlaş and Sevim Türken to determine and evaluate the importance levels of change factors affecting the retail sector during the COVID-19 pandemic. Following a literature review, participant observation, and expert interview methods, the Fuzzy SWARA analysis method was applied with the participation of five senior store managers working in a shopping center in Kocaeli province. The 17 sub-factors confirmed in the study were examined under three main dimensions: economic, social and environmental, and corporate. According to the analysis findings, while the corporate dimension (0.6262) was the most influential main dimension on the retail sector, the economic dimension (0.0981) was determined to have the lowest impact weight. Among all sub-factors, the variable with the highest level of importance was Corporate Communication Level (K16) with a weight value of 33.3%. This factor was followed by Consumer Habits Change Level (K8), Change in Working Styles (K11), and Employees' Adaptation Level (K7), with these four main factors alone accounting for approximately 76% of the total impact power. The obtained results demonstrate that during the pandemic process, retail businesses gave primary priority to preserving their existing structural assets, sustainability, and organizational adaptability rather than economic profitability, growth, or new investments.
Referanslar
Akgün, A. İ. (2021). Covid-19’un işletme fonksiyonlarına etkileri: öğrenci görüşlerine yönelik bulgular. Muhasebe ve Finansman Dergisi, Özel Sayı, 249-272.
Alpago, H. & Alpago, D. O. (2020). Koronavirüs salgınının sosyoekonomik sonuçları. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 99-114.
Bailey, K. D. (1982). Methods of social research (Second edit). NY: Free Press.
Başol, O. & Saruhan, O. (2018). Alışveriş merkezi çalışanlarının çalışma koşullarının insan onuruna yakışır bağlamında değerlendirilmesi: nitel bir inceleme. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 36, 127-147.
Budak, F. & Korkmaz, Ş. (2020). Covid-19 pandemi sürecine yönelik genel bir değerlendirme: Türkiye örneği. Sosyal Araştırmalar ve Yönetim Dergisi, 1 (1), 62-79.
Chang, D. Y. (1996). Applications of the extent analysis method on fuzzy AHP. European Journal of Operational Research, 95 (3), 649-655.
Creswell, J. W. (2009). Research design, qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (Third edit). California: SAGE Publications.
Çoker, S. (2020). Covid-19 ve iş güvenliği-uzaktan çalışma. (05/11/2021 tarihinde https://www.mondaq.com/turkey/employee-benefits-compensation/909158/covid-19-ve-304351-gvenli287i-uzaktan-al305351ma adresinden ulaşılmıştır).
DELOITTE (2020). COVID-19: Çalışanlara ve çalışma hayatına olası etkileri. (28/10/2021 tarihinde https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/tr/Documents/human-capital/covid-19-calisanlara-ve-calisma-hayatina-olasi-etkileri.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Diokpa, L., Swift, A., Oreoluwa, A., et al. (2021). The ımpact of covıd-19 on the five functions of management. (30/10/2021 tarihinde https://instituteforpr.org/the-impact-of-covid-19-on-the-five-functions-of-management/ adresinden ulaşılmıştır).
Duffin, E. (2020). Impact of the coronavirus pandemic on the global economy - Statistics & Facts. (30/10/2021 tarihinde https://www.statista.com/topics/6139/covid-19-impact-on-the-global-economy/#dossierSummary__chapter1 adresinden ulaşılmıştır)
Garton, E. & Mankins, M. (2020). The Pandemic ıs widening a corporate productivity gap. (27/10/2021 tarihinde https://hbr.org/2020/12/the-pandemic-is-widening-a-corporate-productivity-gap adresinden ulaşılmıştır).
Global Workplace Insider (GWPI) (2021). Hybrid working after COVID-19: home is where the work is. (28/10/2021 tarihinde https://www.globalworkplaceinsider.com/files/2021/06/Hybrid-working-after-COVID-19.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Gupta, A. (2020). Accelerating remote work after COVID-19 Covid-19. (05/11/2021 tarihinde https://www.thecgo.org/research/accelerating-remote-work-after-covid-19/ adresinden ulaşılmıştır).
GYODER (2021). GYODER gösterge, Türkiye gayrimenkul sektörü 2021 2.Çeyrek Raporu. (01/11/2021 tarihinde https://www.gyoder.org.tr/files/202109/de80c6dc-9f1a-4e9b-9552-b542f1f15ec0.pdfadresinden ulaşılmıştır).
International Labour Organization (ILO) (2020). ILO gözlem 2nci Baskı: COVID-19 ve çalışma yaşamı. (05/06/2020 tarihinde https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---europe/---ro-geneva/---ilo-ankara/documents/briefingnote/wcms_741784.pdf adresinden ulaşılmıştır)
Işık Erol, S. (2020). Covid-19’un işletmeler ve çalışanlar üzerindeki Etkisi: Almanya, Amerika ve Belçika’dan örnekler. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 11 (2), 204-223.
Kaplan, J., Frias, L. & McFall-Johnsen, M. (2020). A third of the global population is on coronavirus lockdown. (27/10/2021 tarihinde https://www.businessinsider.in/international/news/a-third-of-the-global-population-is-on-coronavirus-lockdown-x2014-hereaposs-our-constantly-updated-list-of-countries-and-restrictions/slidelist/75208623.cms#slideid=75209304 adresinden ulaşılmıştır)
Kartikawangi, D. & Dahesihsari, R. (2020). Organizational communication responses to Covid-19: Strategies and practices. Jurnal Komunikasi Ikatan Sarjana Komunikasi Indonesia , 5 (2), 189-198.
Kersuliene, V., Zavadskas, E. K. & Turskis, Z. (2010). Selection of rational dispute resolution method by applying new step- wise weight assessment ratio analysis (SWARA). Journal of Business Economics and Management, 11(2), 243-258.
KPMG (2020a). Karantina sonrası araç satışı artacak. (09/06/2020 tarihinde https://home.kpmg/tr/tr/home/medya/press-releases/2020/04/karantina-sonrasi-arac-satisi-artacak.html adresinden ulaşılmıştır).
KPMG (2020b). İş dünyası gözünden Covid-19'un etkileri anketi. (28/10/2021 tarihinde https://assets.kpmg/content/dam/kpmg/tr/pdf/2020/04/is-dunyasi-gozunden-covid-19-un-etkileri-anketi.pdf adresinden ulaşılmıştır).
MAPFRE (2021). Yeni normale ayak uydurun: hibrit çalışma modelinin avantajları. (27/10/2021 tarihinde https://www.mapfre.com.tr/blog/dusle/hibrit-calisma-modelinin-avantajlari/ adresinden ulaşılmıştır).
McKinsey (2020). A leader’s guide: Communicating with teams, stakeholders, and communities during COVID-19. (30/10/2021 tarihinde https://www.mckinsey.com/business-functions/people-and-organizational-performance/our-insights/a-leaders-guide-communicating-with-teams-stakeholders-and-communities-during-covid-19 adresinden ulaşılmıştır).
McKinsey (2021). COVID-19: Briefing note #81, November 17, 2021. (30/11/2021 tarihinde https://www.mckinsey.com/business-functions/risk-and-resilience/our-insights/covid-19-implications-for-business adresinden ulaşılmıştır).
Muğan Akıncı, G. (2013). Gençler ve alışveriş merkezleri (AVM’ler): AVM kullanım tercihleri hakkında bir alan çalışması. Megaron Dergisi, 8 (2), 87-96.
Nadkarni, A., Levy-Carrick, N., Kroll, D., et al. (2021). Communication and transparency as a means to strengthening workplace culture during COVID-19. (30/10/2021 tarihinde https://nam.edu/communication-and-transparency-as-a-means-to-strengthening-workplace-culture-during-covid-19/ adresinden ulaşılmıştır).
OECD (2020). Digital Transformation in the Age of COVID-19. (30/10/2021 tarihinde https://www.oecd.org/digital/digital-economy-outlook-covid.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Ozili, P. & Arun, T. (2020). Spillover of COVID-19: Impact on the global economy. (31/10/2021 tarihinde https://mpra.ub.uni-muenchen.de/99317/1/MPRA_paper_99317.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Özlü, A. & Öztaş, D. (2020). Yeni corona pandemisi (Covid-19) ile mücadelede geçmişten ders çıkartmak. Ankara Medical Journal, 20 (2), 468-481.
PWC (2021). It’s time to reimagine where and how work will get done: PwC’s US Remote Work Survey. (27/10/2021 tarihinde https://www.pwc.com/us/en/library/covid-19/us-remote-work-survey.html adresinden ulaşılmıştır).
Roe, D. (2021). How COVID-19 Is Speeding up change process in the digital workplace. (28/10/2021 tarihinde https://www.reworked.co/digital-workplace/how-covid-19-is-speeding-up-change-process-in-digital-workplace adresinden ulaşılmıştır).
Santoso, N.R., Dewi, E.A.S.K., Arviani, H., et al. (2021). Public relations professionals’ communication strategies in responding the covid-19 pandemic based on gender. Plaridel, 18 (1), 295-315.
Serinikli, N. (2021). Covid 19 salgın sürecinde örgütsel değişim: uzaktan/evden çalışma modeli. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31 (1), 277-288.
Sezen, F. (2009). İnfluenza pandemileri. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 66 (2), 21-24.
TÜSİAD (2020). Covid-19 Krizinin işletmeler üzerindeki etkileri: ikinci anket sonuç raporu. (28/10/2021 tarihinde https://tusiad.org/tr/basin-bultenleri/item/10586-covid-19-krizinin-i-sletmeler-uzerindeki-etkilerinin-anket-sonuclari-aciklandi adresinden ulaşılmıştır).
Venkataraman, C. & Garces, I. (2020). How business process redesign in ‘new normal’ can help maximize value. (26/10/2021 tarihinde https://kaufmanrossin.com/blog/how-business-process-redesign-in-new-normal-can-help-maximize-value/ adresinden ulaşılmıştır).
Vinodh, S. & Chintha, S. K. (2011). Application of fuzzy QFD for enabling leanness in a manufacturing organisation. International Journal of Production Research, 49 (6), 1627-1644.
Yarlıkaş, S. & Arslaner, C. (2019). SWARA ve COPELAND yöntemleri ile global tedarik zinciri yönetimini etkileyen faktörlerin önem düzeylerinin değerlendirilmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (4), 83-104.
Zarbakhshnia, N., Soleimani, H. & Ghaderi, H. (2018). Sustainable third-party reverse logistics provider evaluation and selection using fuzzy SWARA and developed fuzzy COPRAS in the presence of risk criteria. Applied Soft Computing, 65, 307-319.
