Dış Politika Sürecine Etki Eden Parametreler
Özet
Bu çalışma, dış politika analizinde sistem yaklaşımını esas alarak uluslararası üst sistemlerin ve bu sistemlerde yer alan ana parametrelerin devletlerin dış politika karar ve davranışları üzerindeki etkilerini bütüncül bir yaklaşımla incelemektedir. Analiz konusu devletin sınırları dışında kalan ve dış çevreyi oluşturan alan üst sistem olarak tanımlanmakta, buradaki aktörlerin ve değişkenlerin devletlerin karar alma süreçlerini sınırlayıcı ya da yönlendirici rolleri detaylıca ele alınmaktadır. Çalışmada öne çıkan temel üst sistem parametrelerinden ilki olan devletler; realist, yapısalcı ve liberal kuramlar çerçevesinde güç rekabeti, güvenlik dengeleri ve karşılıklı bağımlılık bağlamında değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra Birleşmiş Milletler, NATO ve Avrupa Birliği gibi hükümetler arası kuruluşların yanı sıra Greenpeace ve Uluslararası Af Örgütü gibi hükümet dışı uluslararası örgütlerin devletlerin hareket kabiliyetini ve uluslararası iş birliklerini şekillendirmedeki rolü vurgulanmaktadır. Sınır ötesi faaliyetleriyle ekonomik gücü elinde tutan çokuluslu şirketlerin diplomasideki etkisi ile bireylerin, kamuoyunun, medyanın ve küresel sivil toplum ağlarının katılımcı diplomasi ve yumuşak güç mekanizmaları üzerinden dış politika çıktılarına katkısı açıklanmaktadır. Sonuç olarak 21. yüzyıl diplomasisini ve dış politikayı doğru kavramanın yolu; yalnızca egemen devletleri değil, şirketler, örgütler ve bireyleri içeren bu çok aktörlü ve karmaşık küresel etkileşim sistemini tüm yönleriyle analiz etmekten geçmektedir.
Based on the systems approach in foreign policy analysis, this study examines the effects of international upper systems and the main parameters within these systems on states' foreign policy decisions and behaviors from a holistic perspective. The external environment located outside the borders of the state under analysis is defined as an upper system, and the limiting or guiding roles of the actors and variables within this structure on states' decision-making processes are discussed in detail. States, as the primary upper system parameter highlighted in the study, are evaluated in the context of power competition, security balances, and interdependence within the framework of realist, structuralist, and liberal theories. Additionally, the role of intergovernmental organizations such as the United Nations, NATO, and the European Union, alongside non-governmental international organizations like Greenpeace and Amnesty International, in shaping states' freedom of action and international cooperation is emphasized. Furthermore, the influence of multinational corporations holding economic power through cross-border activities, as well as the contributions of individuals, public opinion, media, and global civil society networks to foreign policy outcomes through participatory diplomacy and soft power mechanisms, are explained. Consequently, understanding 21st-century diplomacy and foreign policy requires analyzing this multi-actor and complex global interaction system—comprising not only sovereign states but also corporations, organizations, and individuals—in all its dimensions.
Referanslar
Archer, C. (2001). International organizations. London: Routledge, (3rd Ed.).
Baylis, J. & Steve S. (2001). The globalization of world politics: an introduction to international relations. Oxford, Oxford University Press.
Beasley, R. K., Juliet K., Jeffrey S. Lantis & Michael T. S. (2013). Foreign policy in comparative perspective. Sage: Los Angeles.
Berridge, G. R. & Alan J. (2003). A Dictionary of diplomacy, Hampshire: UK, Palgrave Macmillan.
Bledso, R. L., & Boleslaw A. B. (1987). The international law dictionary. Oxford: Clio Press Ltd.
Cooper, A. F., Jorge H. & Ramesh T. (2013). Introduction: the challenges of 21st century diplomacy. The Oxford Handbook of Modern Diplomacy, Oxford: Oxford University Press.
Dunning, John H., (1992). Multinational enterprises and the global economy. Cheltenham Press: U.S.
Garrison, Jean A., (2003). Foreign policy analysis in 20/20: a symposium. International Studies Review 5.2, pp. 155-202.
Gilpin, R. (1993). The politics of transnational economic relations. Robert Gilpin (Ed.), The Library of International Political Economy 6 –International System and International Political Economy, V.I, US, Edward Elgar Publishing.
Gönlübol, M. (1979). Uluslararası politika. Sevinç Matbası: Ankara.
Halliday, Fred, (1994). Rethinking international relation. London: Macmillan.
Heywood, A. (2013). Küresel siyaset. Ankara: Adres Yayınları,
Holsti, K. J., (1992). International politics. Prentice-Hall: New Jersey.
Jacobson, H. & Edith B. W.(1998). A Framework for analysis, , in Edith Brown Weiss and Harold Jacobson (Eds.). Engaging Countries: Strengthening Compliance With International Environmental Accords Cambridge: MA: MIT Press.
Kaldor, M. (2008). Küresel sivil toplum. David Held & Anthony McGrew (Ed.), Küresel Dönüşümler: Büyük Küreselleşme Tartışması. Ankara: Phoenix Yayınevi.
Kaldor, M., Denisa K. & Yahia S. (2005). War and peace: The role of global civil society, in Glasius, Marlies, Mary Kaldor and Helmut Anheier (Eds.). Global Civil Society 2006-2007. London: Sage.
Kant, Immanuel, (1991). Kant: political writings. (2d ed.), Hans Reiss (Ed.). Cambridge: Cambridge University Press.
Keohane, R. & Joseph S. N. (1993). Interdependence in world politics. David A. Baldwin (Ed.), The Library of International Political Economy 5 – Key Concepts in IPE-, V.I, Brookfield US: Aldershot press.
Kerr, P. & Wiseman G. (Eds.), (2013). Diplomacy in a globalizing world: theories and practices, New York, Oxford University Press.
Keyman, F. (2000). Küreselleşme, devlet, kimlik/farklılık: uluslararası ilişkiler kuramını yeniden düşünmek, İstanbul: Alfa Akademi.
Linklater, A. (1996). “The Achievements of critical theory,” Steve Smith, Ken Booth & Marysia Zalevski (Eds.), International Theory: Pozitivism and Beyond, Cambridge: Cambridge University Press,
Mathews, Jessica T., (1997). Power Shift. Foreign Affairs, 76, January/February 1997. https://www.foreignaffairs.com/articles/1997-01-01/power-shift, adresinden 18.08.2022 tarihinde ulaşılmıştır.
Moravcsik, A. (1997). Taking preferences seriously: a liberal theory of international politics. International Organization 51, 4, Autumn, pp.513-553.
Nye, J. S. (1990). Soft power. Foreign Policy, N.80, Twentieth Anniversary (Autumn, 1990), pp.156-157.
Nye, J. S. (2005). Yumuşak güç, Reyhan İnan Aydın (Çev.), Ankara: Elips Yayıncılık.
Palmisano, S. (2006). The globally integrated enterprise. Foreign Affairs, May/June 2006, V.85, N.3, https://www.foreignaffairs.com/articles/2006-05-01/globally-integrated-enterprise adresinden 22.08.2022 tarihinde ulaşılmıştır.
Rozell, M. J. (ed.), (2003). Media power: media politics. Washington: Rowan & Littlehed Publishers.
Russett, B. M. & Harvey S., (1981). World politics: The menu for choice, San Franciso: W. H. Freeman and Company.
Scherer, A. G., Guido P. & Dorothee B. (2006). Global rules and new private actors: toward a new role of the transnational corporation in global governance. Business Ethics Quarterly, 4, pp.505-532.
Sen, G. (1999). The state and globalization: autonomy and international cooperation under anarchy. Paper presented to the Conference on The Political Economy of Globalization- The new identity of state in 21st century, İstanbul.
Smith, S., Patricia O. & John B. (2010). Introduction. John Baylis, Steve Smith and Patricia Owens (Eds.), The globalization of world politics: an introduction to international relations, (5th Edition), Oxford: University Press.
Soysal, İ. (1991). Türkiye’nin uluslararası siyasal bağıtları: Cilt II 1945-1990, Kesim A (Cok Taraflı Bağıtlar), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Strange, S. & John S. (1991). Rival states, rival firms- competition for world market share., Cambridge University Press, US.
Union of International Associations (Eds.), (2003). Yearbooks of international organizations: guide to global and civil society networks 2003/2004, V.5, München: K. G. Saur.
Whitaker, U. G. (1961). Actors, Ends, and Means: A Coarse-Screen Macro-Theory of International Relations”, in James N. Rosenau (Ed.), International Politics and Foreign Policy, Glencoe.
Wilkins, M. (1991). “European and North American multinationals, 1870-1914: comparison and contrast. Mira Wilkins (Ed.), The Growth of Multinationals, Edward Elgar Publishing, US.
YILMAZ, Sefer (2019). A ‘Systems Approach’ For Foreign Policy Analysis, in Harun BAL (Ed.) Economics and Politics, (pp.1-14). Ankara: Akademisyen Kitabevi.
