21. Yüzyılda Bruno Rizzi’yi Okumak
Özet
Bu çalışma, Bruno Rizzi’nin 1939 tarihli “Dünyanın Bürokratikleşmesi” adlı eseri çerçevesinde 20. yüzyıldaki ideolojik dönüşümleri ve devlet yönetimlerindeki bürokratikleşme eğilimlerini ayrıntılı olarak ele almaktadır. Rizzi, komünizm idealiyle yola çıkan Sovyet Rusya’da kapitalist özel mülkiyetin yerini kolektif mülkiyetin aldığını, ancak bu yapının bürokrasi tarafından tam kontrol altına alındığını savunarak "bürokratik kolektivizm" kavramını kavramsallaştırmıştır. Bu yeni toplumsal düzende sömürünün bireysel düzeyden çıkıp bürokratik egemen sınıftan işçi sınıfına doğru kolektif biçimde gerçekleştiğini ve işçilerin sömürülen yeni bir köle sınıfına dönüştüğünü ifade etmiştir. Rizzi’ye göre bürokratikleşme yalnızca Sovyetler Birliği ile sınırlı kalmamış; Faşist İtalya, Nazi Almanyası ve New Deal politikaları uygulayan Amerika Birleşik Devletleri gibi farklı rejimlerde de devletin ekonomi üzerindeki vesayetinin artmasıyla merkezileşip yayılmıştır. Troçki’nin aksine Sovyet rejimini bozulmuş bir işçi devleti olarak görmeyen Rizzi, mülkiyetin kamulaştırılmasının adil bir düzen yaratmadığını, yönetici bürokratik elitlerin artı değere el koyduğu ayrıcalıklı bir yapı inşa ettiğini ileri sürmüştür. İkinci Dünya Savaşı sonrasında faşist rejimlerin çöküşü ve Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla küresel çapta liberal ve neoliberal politikalar baskın hale gelse de, bürokratik yapılanmanın toplumsal kontrol mekanizmaları 21. yüzyılda da geçerliliğini sürdürmektedir.
This study examines in detail the ideological transformations and bureaucratization trends in state governance during the 20th century within the framework of Bruno Rizzi's 1939 work titled "The Bureaucratization of the World". Rizzi conceptualized the term "bureaucratic collectivism" by arguing that while capitalist private property was replaced by collective property in Soviet Russia, which set out with the ideal of communism, this structure was brought under full control by the bureaucracy. He stated that in this new social order, exploitation shifted from an individual level to a collective one exerted by the ruling bureaucratic class over the working class, effectively transforming workers into a new exploited slave class. According to Rizzi, bureaucratization was not limited to the Soviet Union; it also expanded and centralized through increased state intervention in the economy across diverse regimes, including Fascist Italy, Nazi Germany, and the United States under New Deal policies. Unlike Trotsky, who viewed the Soviet regime as a degenerated workers' state, Rizzi contended that nationalizing property did not create a fair order, but rather constructed a privileged structure where managerial bureaucratic elites appropriated surplus value. Although liberal and neoliberal policies became globally dominant following the collapse of fascist regimes after World War II and the subsequent dissolution of the Soviet Union, the social control mechanisms of bureaucratic structuring maintain their relevance in the 21st century.
Referanslar
Acar, E. (2017). Neoliberalizm ve sosyal refah devleti ekseninde üçüncü yol yaklaşımı. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 18(1), 248-263.
Akın, O. S. (2011). Küreselleşme sürecinde Türkiye’de bürokrasi kavramı ve olgusu üzerine bir inceleme. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Alpaslan, B. (2016). Kapitalist sistemde liberal ve müdahaleci dönemler: 1980 sonrası dönemde devletin yeni müdahale biçimleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir
Armaoğlu, F. (2001). 20. Yüzyıl siyasi tarihi 1914-1995. Ankara: Alkım Yayınevi.
Ataay, C. K. (2016). Hayek ve friedman’ın devlet anlayışı, Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi. 4(1). 129-151.
Ayar, Ö. (2003). Tek partili sistemden siyasi liberalizasyona (1945-1950). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
Baharçiçek, A.& Ağır O. (2014). Rusya’nın başarısız demokratikleşme tarihi. Birey ve Toplum Dergisi. 4(8). 5-27.
Baysal, T. (2017). Neo-Liberalizm tartışmaları çerçevesinde kamu yönetiminin dönüşümü: Türkiye pratiği. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 8(15). 171-195.
Cansever, N. (2021), Komünizm, Edit. Yasemin Mamur Işıkçı Esmeray Alacadağlı Emre Akçagündüz, Kamu yönetimi ansiklopedisi içinde ss. 664-669, Ankara: Astana Yayınları.
Çelikçi, A. S.& Kakışım, C. (2013). İtalyan faşizmi ve tarihsel gelişimi. Anemon Sosyal Bilimler Dergisi 1(2). 83-99.
Çetin, Ü. (2009). Kitap kritiği: liberalizm new studies in philosophy, politics, economics and the history of ıdeas (Frıedrich August Von Hayek), Liberal Düşünce Dergisi, 14(55). 197-224.
Duman, F. (2006). Modern siyasal ideolojiler. Edit. Tevfik Erdem, Modern feodaliteden küreselleşmeye temel kavram ve süreçler içinde ss. 113-160. Ankara: Lotus Yayınevi.
Friedman, M.(2011), Kapitalizm ve özgürlük, İstanbul: Plato Film Yayınları.
Fukuyama, F. (1992). Tarihin sonu ve son insan. Çev. Zülfü Dicleli. İstanbul: Simavi Yayınları No: 10.
Güler, B. A. (1995). Kamu yönetimi ve dünya bankası. Amme İdaresi Dergisi. 28(3). 19-29.
Hatipoğlu, O. G. (2019). Kitap kritiği: the road to serfdom (Frıedrich August Von Hayek). Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi. Sayı:1. 177-185.
Heywood, A.(2013), Giriş: İdeolojiyi Anlama, Siyasi ideolojiler bir giriş içinde ss.1-32, Çev. Ahmet K. Bayram, Ankara: Liberte Yayınları.
Hobsbawm, E. (2006). Kısa yirminci yüzyıl aşırılıklar çağı 1914-1991. Çev. Yavuz Alogan. İstanbul: Everest Yayınları.
İnalcık, H. (2004). Bürokrasi, batılılaşma, laikleşme. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. 17(50). 61-71.
Karaman, Ö. F. (2021). Nomenklaturadan neopatrimonyalizme Post-Sovyet ülkelerde bürokrasi-siyaset ilişkisinin dönüşümü: Kırgızistan örneği. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Köni, H. & Nişancı, E. (2014), Muhafazakâr düşüncede yönetim anlayışı:18 YY’dan 20. YY’ın başlarına. Muhafazakâr Düşünce Dergisi. 10(40). 61-78.
Küçükkalay, Bahadır Emre (2020), Almanya’nın kısa tarihi kitap kritiği, Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(2), 669-676.
Lenin, V.İ.(1976), Devlet ve devrim, Çev. Mehmet Kaya, İstanbul: Emek Yayınları.
Mazower, M. (2008). Karanlık Kıta Avrupa’nın 20. Yüzyılı. Çev. Mehmet Moralı. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Mises, L. V. (2010). Bürokrasi. Ankara: Liberte Yayınları.
Övgün, B. (2010). Bürokrasiden yönetişime yönetim biçiminin değişmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara:
Öztürk, N. K. (2021). Bürokrasinin verimliliği hakkında sosyalist ve liberal görüşler. Ombudsman Akademik Dergisi. 8(15). 13-41.
Rizzi, B. (1985), The Bureaucratization of the world, Çev. Adam Westoby, Newyork: The Free Press.
Scott, Bruce R.(2006). The political economy of capitalism. Harvard Business School Working Paper. No. 07-037. pp.1-28.
Sıdal, S. (2019). Faşizm ve bürokrasi. Edit. Nail Öztaş. Bürokrasi içinde s.109-133. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Şadıhanov, E. (2006). Sovyetler Birliği’nin dağılma sürecinde etkili olan bölge sorunları ve milliyetçilik hareketleri, Journal of Economy, Culture and Society, 0(33), s. 1-22.
Trotsky, L. D. (2006). İhanete uğrayan devrim. İstanbul: Alef Yayınevi.
Turan, M. (2011), SSCB’de Toprak mülkiyeti. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi. 66(3). 307-332.
Yakut, K.& Yakut, E. (2019), İkinci Dünya Savaşı’na giden yol (1929-1939), Edit. İlber Ortaylı, Siyasi Tarih II içinde ss. 2-32. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları, Yayın No:1975.
