Bir Kar Sporu: Alp Disiplini
Özet
Eski bir ulaşım, avlanma ve taşıma aracı olan kayak, zamanla gelişerek Uluslararası Kayak Federasyonu (FIS) yönetiminde yürütülen olimpik bir kış sporu branşı haline gelmiştir. Alp disiplini; denge, kuvvet, koordinasyon, çabukluk ve aerobik ile anaerobik dayanıklılık gibi birçok motorik özelliğin ön planda olduğu, buzlu zeminler üzerinde %60’a varan eğimlerde ve saatte 15 ila 150 km arasında değişen yüksek hızlarda gerçekleştirilen teknik bir spordur. Alp disiplini yarışmaları teknik yarışmalar (Slalom ve Büyük Slalom), hız yarışmaları (Süper Büyük Slalom ve İniş) ve özel yarışmalar (Süper Kombine, Paralel Yarışma ve Takım Paralel Yarışması) olmak üzere üç ana kategoride sınıflandırılmaktadır. Slalom kapı çabukluğu, kısa dönüşleri ve yüksek dikkatiyle en teknik branş sayılırken, İniş (Downhill) yarışması en yüksek hız, cesaret, risk ve fiziksel güç gerektiren en zorlu disiplindir. Yarışma organizasyonu sürecinde pistlerin FIS tarafından homologe edilmesi, snowtrack araçları ve snow injection su enjeksiyon yöntemleriyle kar yüzeyinin sıkıştırılıp sertleştirilmesi, A, B ve C tipi güvenlik ağlarının çekilmesi ile milisaniyelik zamanlama sistemlerinin kurulması büyük önem taşır. Sporcuların performansını ve emniyetini doğrudan etkileyen yarışmacı ekipmanları ise rüzgâr geçirgenliği onaylı yarış tulumları, termal içlikler, yarış türüne ve seviyesine göre boy ile radius ölçüleri belirlenmiş özel kayaklar, sert plastik ayakkabılar, bağlamalar, batonlar, kask, sırt ve diz korumalıkları, gözlük ve eldivenlerden oluşmaktadır.
Skiing, which was once an ancient means of transportation, hunting, and hauling, has evolved over time into an Olympic winter sport discipline managed by the International Ski Federation (FIS). Alpine skiing is a technical sport in which various motor skills such as balance, strength, coordination, quickness, and aerobic and anaerobic endurance come to the fore, performed on icy surfaces with slopes up to 60% and at high speeds ranging between 15 and 150 km/h. Alpine skiing competitions are categorized into three main divisions: technical events (Slalom and Giant Slalom), speed events (Super Giant Slalom and Downhill), and special events (Super Combined, Parallel Event, and Team Parallel Event). While Slalom is considered the most technical discipline due to its gate quickness, short turns, and high degree of focus, Downhill is the most demanding discipline requiring maximum speed, courage, risk-taking, and physical strength. In the competition organization process, homologation of the courses by FIS, compacting and hardening the snow surface using snowtrack vehicles and snow injection water methods, installing type A, B, and C safety nets, and setting up millisecond timing systems are of paramount importance. The athlete equipment that directly affects performance and safety consists of wind-permeability approved race suits, thermal underwear, specialized skis with specific length and radius dimensions determined by competition type and level, rigid plastic boots, bindings, poles, helmets, back and knee protectors, goggles, and gloves.
Referanslar
Alaeddinoğlu, V. (2012). Türkiye Kayak Milli Takımları Alp Disiplini ve Kuzey Disiplini Sporcularının Antropometrik ve Fizyolojik Özelliklerinin Karşılaştırılması (Yüksek Lisans Tezi). Kütahya: Dumlupınar Üniversitesi. Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Aktaş, S. (2009). Elit Düzeydeki Alp Disiplini Kayakçılarında Dengenin Performans Üzerine Etkisi. (Yüksek Lisans Tezi) Niğde: Niğde Üniversitesi. Sosyal Bilimleri Enstitüsü.
Byeon JK, Park SH. Muscular Function and Aerobic/Anaerobic Capacity to ACTN3 Genetic Polymorphism of Roller Speed Skating Athletes. Asian Journal of Coaching Science, 2018:1(2), 63-76.
Birinci M.C. (2018). Elit Alp Disiplini Kayakçıların Bacak Gücü İle Göz, El ve Ayak Tercihlerinin Yarış Performanslarına Etkisi (Doktora Tezi). Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitim ve Spor Anabilim Dalı.
Budak, D. (2020). Kayak Alanlarının Güvenliği: Kayak ve Snowboard Eğitmenlerinin Kayak Alanlarının Güvenliğine İlişkin Görüşleri. (Doktora Tezi). Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü, Spor Yönetim Bilimleri Ana Bilim Dalı.
Demirci İ.(2010). 16-19 Yaş Grubu Alp Disiplini Kayakçılara Uygulanan Hazırlık Dönemi Antrenman Programının Hücresel Bağışıklık ve Hematolojik Değerlere Kronik Etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Niğde: Niğde Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Güneş S, Koca F, İmamoğlu O. 8 haftalik alp disiplini temel kayak eğitiminin 8- 10 yaş grubu çocuklarda denge, esneklik, çabukluk ve dayaniklilik üzerine etkisi. Electronic Turkish Studies, 2019:14(1).
Karapınar, A. (1981). Kayak ders kitabı. Ankara: Gaye matbaası.
Kıyıcı, F. (1997). Alp disiplini kayakçılarda sürat egzersizleri sonrası serum süper oksid, dismutaz katalaz ve meloaldehit düzeylerinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi) Erzurum: Atatürk Üniversitesi. Sosyal Bilimleri Enstitüsü.
Robert, A. Hintermeister, R. Gene, R. Hagerman. Physiology of Alpine Skiing. Exercise and sport science, Philadelphia. 2000:695-707.
Sevindik, B. (2020). Farklı Kış Spor Branşlarındaki Sporcuların Ağız Diş Sağlığı Bulgularının ve Müsabaka Stres Seviyelerinin Değerlendirilmesi (Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi, Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü. Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı.
Stöggl T, Schwarzl C, Müller EE, Nagasaki M, Stöggl J, Scheiber P, Schönfelder M, Niebauer J. A comparison between alpine skiing, cross-country skiing and indoor cycling on cardiorespiratory and metabolic response. Journal of sports science & medicine. 2016 Mar;15(1):184.
Şimşek, E.(2018). Elit Alp Kayakçılarında Taban Basınç Dağılımlarının İncelenmesi (Doktora Tezi). Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı.
Tarka MC, Davey A, Lonza GC, O’Brien CM, Delaney JP, Endres NK. Alpine ski racing injuries. Sports health. 2019 May;11(3):265-71
https://www.olympic.org/alpine-skiing-equipment-and-history(E.T. 07.11.2018).
https://assets.fis-ski.com/image/upload/v1648811745/fis prod/assets/ICR_30.03.22_final.pdf
https://sk.pinterest.com/pin/sl-zagreb-1mikaela-shiffrin-125-2petra-vlhova--559642691192210974/
https://bigpictureskiing.com/pages/ron-lemaster-interview
https://assets.fis-ski.com/image/upload/v1565805566/fis-prod/assets/ICR_July_2019_13082019.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/Downhill_(ski_competition)
https://www.audi-mediacenter.com/en/press-releases/hahnenkamm-race-audi-electrifies-kitzbuehel-12489
https://www.rmotoday.com/local-sports/dressen-wins-lake-louise-downhill-in-fairytale-return-1892980
https://www.sportplus.sg/post/finding-his-rhythm-and-dance-in-competitive-skiing-faiz-basha
https://weatherport.com/products/sports-facilities/starting-gate/
https://www.swisstiming.com/sports/alpine-skiing/
https://www.fis-ski.com/DB/media/services/timing-and-data/alpine-timing-booklet-v-255-e.pdf
https://assets.fis-ski.com/image/upload/v1648811745/fis-prod/assets/ICR_30.03.22_final.pdf
https://blog.deervalley.com/ski-the-difference-slope-grooming-that-goes-the-extra-mile/
https://www.skiworldcup.it/en/technical-specification-gran-risa-ski-world-cup-alta-badia.php
http://www.skifahren-soelden.at/en/tag/racing/
https://www.spm-sport.com/category/eventi/?lang=en
https://alpinecanada.org/uploads/images/WCS_B-Net_Guidelines_0.pdf
https://www.tesmasport.com/liski-protection-net-type-b-15-x-2-m-with-11-b-net-poles
https://www.gettyimages.com/photos/slalom-course
https://www.siliconvalleybirding.org/ski-speed-suit
https://freeskier.com/stories/gearwise-skis
https://assets.fis-ski.com/image/upload/v1626643434/fis prod/assets/Specifications_for_Alpine_Competition_Equipment_19.07.21.pdf
https://www.rossignol.com/ru/rbj1010-000.html
https://www.tesmasport.com/elan-bindings-er-17-0-freeflex-pro
https://www.mechanicsofsport.com/skiing/equipment/bindings.html
https://starthaus.com/wordpress/tag/race-skis/
https://www.inthesnow.com/gear-protection-for-skiing/
https://gearjunkie.com/winter/best-ski-goggles
https://www.tesmasport.com/leki-race-coach-c-tech-s-ski-gloves 2020