Spor Hukukunun Temel İşlevleri
Özet
Bu çalışma, Antik Olimpiyat Oyunları’ndan günümüze uzanan spor ve hukuk ilişkisi ekseninde spor hukukunun temel işlevlerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Spor hukuku, uluslararası federasyonlar ve IOC gibi küresel kuruluşlarca oluşturulan özerk, uluslarüstü ve yeknesak kurallar bütünü olan Lex Sportiva ile yerel yönetim organlarının hiyerarşik uyumundan oluşmaktadır. Metinde öne çıkan ilk temel işlev, oyun ve yargılama kurallarının tüm dünyada tekdüze uygulanmasını sağlayan sporda yönetim birliğinin kurulmasıdır. Sporda sosyal adalet ve eşitliği temin etmek amacıyla doping, şike ve teşvik primi gibi rekabet bütünlüğünü sarsan yozlaşmaların önüne geçilmesi hedeflenir. Ekonomik adalet boyutunda ise sporun ticarileşmesiyle ortaya çıkan mali sorunlara karşı UEFA Finansal Fair Play gibi düzenlemelerle kulüplerin finansal istikrarı korunur. Uyuşmazlıkların adil çözümünde Uluslararası Spor Tahkim Mahkemesi (CAS) uzmanlaşmış bağımsız bir mercii olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca spor disiplini ve ceza hukuku ile saha içi ve dışı ihlaller cezalandırılmakta, sporda şiddet ve saldırganlık önlenmekte, spor çalışanlarının istihdam ilişkileri düzenlenmekte ve yayın hakları ile markaları içeren fikri mülkiyet hakları güvence altına alınmaktadır. Sonuç olarak spor hukuku; ticarileşme, profesyonelleşme ve toplumsal dinamiklere bağlı olarak gelişmiş; sporu tüm dünyada daha adil, şeffaf, eşitlikçi ve barışçıl bir yapıya kavuşturmayı üstlenmiştir.
This study comprehensively examines the fundamental functions of sports law within the framework of the relationship between sports and law from the Ancient Olympic Games to the present. Sports law consists of the hierarchical alignment between local governing bodies and Lex Sportiva, an autonomous, supranational, and uniform set of rules created by global organizations such as international federations and the IOC. The primary function highlighted in the text is establishing governance unity in sports, which ensures the uniform application of game and judicial rules worldwide. To ensure social justice and equality in sports, regulations aim to prevent corruptions that undermine competitive integrity, such as doping, match-fixing, and incentive bonuses. On the economic justice front, regulations like UEFA Financial Fair Play protect the financial stability of clubs against monetary challenges stemming from commercialization. In resolving disputes fairly, the Court of Arbitration for Sport (CAS) stands out as a specialized, independent authority. Furthermore, sports discipline and criminal law penalize on-field and off-field violations, prevent violence and aggression, regulate the employment relationships of sports staff, and safeguard intellectual property rights, including broadcasting rights and trademarks. Ultimately, sports law has evolved alongside commercialization, professionalization, and social dynamics, aiming to make sports more just, transparent, equitable, and peaceful globally.
Referanslar
Akkaya, C. (2008). Küreselleşme ve Futboldaki Dönüşüm. ETHOS: Felsefe ve Toplumsal Bilimlerde Diyaloglar, 1(4), 1,14.
Akşar, T. (2010). Futbolun Ekonomi Politiği. İstanbul: Literatür Yayıncılık.
Akşar, T. (2020). Finansal Futbol. İstanbul: Literatür Yayıncılık.
Baba, Y. (2012). Şike ve Teşvik Primi Suçu. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 3(10), 775-805.
Beloff, M. J., Kerr, T. & Demetriou, M. (1999). Sports Law. Oxford: Hart Publishing.
Bıçakçı, L. (2015). Futbol Ekonomisi Nereye Gidiyor? Capital Geniş Açı, Nisan-2015, 4-29.
Breaux, P., Breaux, P. & Brooks, A. (2009). Introduction to Sports Law & Businnes (Ninth edit). USA: Bent Tree Press.
Casini, L. (2012). The Making of a Lex Sportiva by the Court of Arbitration for Sport. In Robert C. R. Siekmann & Janwillem Soek (Eds.), Lex Sportiva What is Sports Law (pp. 149-172). The Hague: Springer.
Colantuoni, L. & Novazio, C. (2011). Intellectual property rights in sports: a comparative overview of the USA, UK, and Italy. In James A. R. Nafziger & Stephen F. Ross (Eds.), Handbook on International Sports Law (pp. 429-459). Cheltenham: Edward Elgar.
Erkiner, K. (2008). Bir Hukuk Disiplini Olarak “Spor Hukuku” Kavramları ve Özellikleri. 1. Dünya Adli Bilimler ve Spor Kongresi, 27-30 Kasım 2008, Ankara.
Fidanoğlu, B.C. (2012). Sporun Küresel Yönetimi. Tacar Çağlar, Hediye Gökçe Baykal, Boğaçhan Çağatay & Alev Aybers (Ed.), Ankara Barosu Spor Hukuku Kurulu Av. Atilla Elmas Armağanı içinde (pp. 269-289). Ankara: Ankara Barosu Yayınları.
Foster, K. (2003). Is There a Global Sports Law? Entertainment and Sports Law Journal (UK), Issue 1 Spring, 1-18.
Greenfield, S. & Osborn, G. (2000). Introduction: Locating Law and Sport. In Steve Greenfield & Guy Osborn (Eds.), Law and Sport in Contemporary Society (pp. XII-XVII). London: Frank Cass.
Gürten, K. & Erenel, E. (2012). Lex Sportiva: Spor Hukukunun Küreselliği. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 3 (1), 295-315.
Haas, U. (2016). Revising the World Anti-Doping Code. In U. Haas & D. Healey (Eds.), (pp. 19-40). Oxford: Hart Publishing.
Healey, D. (2016). The Myth of the Level Playing Field in Sport. In Ulrich Haas & Deborah Healey (Eds.), Doping in Sport and the Law (pp. 3-18). Oxford: Hart Publishing.
IOC (2021). Olympic Charter. https://library.olympics.com/default/digitalCollection/DigitalCollectionAttachmentDownloadHandler.ashx?parentDocumentId=1088617&documentId=1088618&skipWatermark=true&skipCopyright=true (Erişim Tarihi: 30.08.2022).
James, M. (2013). Sports Law (Second edit). Birmingham: Palgrave Macmillan.
Kılıç, M. (2019). Sosyolojik Açıdan Sporda Şiddet Olgusu: Bütüncül Bir Bakış. Muhakeme Dergisi, 2 (1), 83-98.
Küçükgüngör, E. (2012). Sporun Uluslararası Yapılanması. Tacar Çağlar, Hediye Gökçe Baykal, Boğaçhan Çağatay & Alev Aybers (Ed.), Ankara Barosu Spor Hukuku Kurulu Av. Atilla Elmas Armağanı içinde (pp. 571-602). Ankara: Ankara Barosu Yayınları.
Marino, D. (2010). Governance and Sporting Success of Top 20 Football Clubs After Economic Crisis. In Sergiy Butenko, Jaime Gil-Lafuente & Panos M. Pardalos (Eds.), Optimal Strategies in Sports Economics and Management (pp. 87-95). Heidelberg: Springer.
McCutcheon, J. P. (2000). Sports Discipline and the Rule of Law. In Steve Greenfield & Guy Osborn (Eds.), Law and Sport in Contemporary Society (pp. 115-128). London: Frank Cass.
McLaren, R. H. (2011). The Court of Arbitration for Sport. In James A. R. Nafziger & Stephen F. Ross (Eds.), Handbook on International Sports Law (pp. 32-64). Cheltenham: Edward Elgar.
Nafziger, J. A. R. (2006). Lex Sportiva and CAS. In Ian Stewart Blackshaw, Robert C. R. Siekmann & Janwillem Soek (Eds.), The Court of Arbitration for Sport, 1984-2004 (pp. 409-419). Hague: TMC Asser Press.
Nafziger, J. A. R. (2011). International Sports Law. In James A. R. Nafziger & Stephen F. Ross (Eds.), Handbook on International Sports Law (pp. 3-31). Cheltenham: Edward Elgar.
Özen, M. & Yılmaz, S. (2012). Şike ve Teşvik Primi Suçları. Ankara Barosu Dergisi, 2, 17-41.
Özkurt, E. (2014). UEFA Mali Fair Play Kuralları Temel Esaslar, Kulüpleri Bekleyen Tehlikeler ve Çıkış Yolları. İstanbul Barosu Av. Kısmet Erkiner Armağanı Spor Hukuku Yazıları, 99-111.
Pijetlovic, K. (2015). EU Sports Law and Breakaway Leagues in Football. The Hague: Asser Press.
Reeb, M. (2006). The Role and Functions of the Court of Arbitration for Sport (CAS). In Ian Stewart Blackshaw, Robert C. R. Siekmann & Janwillem Soek (Eds.), The Court of Arbitration for Sport, 1984-2004 (pp. 31-39). Hague: TMC Asser Press.
Samur, S. (2013). Kurumsal Futbol Yönetimi Futbol Ama Hangi Futbol? Ankara: Gazi Kitabevi.
Sunay, H. (2009). Spor Yönetimi. Ankara: Gazi Kitabevi.
Weatherill, S. (2017). Principles and Practice in EU Sports Law. Oxford: Oxford University Press.
WIPO (2019). Intellectual Property and Sports: Tracing the Connections. https://www.wipo.int/ip-outreach/en/ipday/2019/ip_sports.html (Erişim Tarihi: 30.08.2022).
Young, K. (2012). Sport, violence and society. London: Routledge.
