Covid-19 Pandemi Döneminde Bireylerin Fiziksel Aktivite Düzeyleri İle Beslenme Alışkanlıkları Durumlarının İncelenmesi
Özet
Bu çalışma, Erzurum ilinde yaşayan 18-65 yaş arası 439 bireyin (215 erkek, 224 kadın) COVID-19 pandemi öncesi ve pandemi dönemindeki fiziksel aktivite düzeyleri ile sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarını incelemek amacıyla ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu ve Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği kullanılarak toplanmış ve SPSS programı ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularına göre, cinsiyetler arasında sağlıklı beslenme tutumları açısından anlamlı bir fark bulunmazken, erkeklerin hem pandemi öncesinde hem de pandemi döneminde fiziksel aktivite düzeylerinin kadınlardan anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Kırsal bölgede (köy/kasaba) yaşayanların fiziksel aktivite düzeyleri il merkezinde yaşayanlara göre daha yüksek bulunmuş, ancak sağlıklı beslenme tutumları yerleşim yerine göre farklılık göstermemiştir. Yaş değişkeni incelendiğinde, 18-29 yaş grubunun sağlıklı beslenme tutum puanları 30-49 yaş gruplarına göre daha düşük çıkmış, fiziksel aktivite düzeylerinin ise 40-49 yaş aralığında en yüksek olduğu belirlenmiştir. Eğitim seviyesi arttıkça fiziksel aktivite düzeyinin düştüğü gözlemlenmiş, COVID-19 teşhisi alma durumunun ise fiziksel aktivite ve beslenme tutumları üzerinde anlamlı bir etkisi tespit edilmemiştir. Spor yapan bireylerin sağlıklı beslenme tutumlarının spor yapmayanlara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların genel fiziksel aktivite ortalamalarının pandemi döneminde, pandemi öncesine kıyasla anlamlı derecede düştüğü ve pandemi dönemindeki fiziksel aktivite ile sağlıklı beslenme düzeyi arasında düşük düzeyde pozitif yönlü doğrusal bir ilişki olduğu (r=.097) sonucuna varılmıştır.
This study was conducted using a relational survey model to examine the physical activity levels and attitudes toward healthy eating of 439 individuals (215 males, 224 females) aged 18–65 living in Erzurum before and during the COVID-19 pandemic. Data were collected using a Personal Information Form, the International Physical Activity Questionnaire Short Form, and the Attitude Scale for Healthy Eating, and analyzed using SPSS software. According to the findings, while no significant difference was found between genders regarding healthy eating attitudes, males exhibited significantly higher physical activity levels than females both before and during the pandemic. Physical activity levels of those residing in rural areas (villages/towns) were higher than those living in the city center, whereas healthy eating attitudes did not differ by residence location. Regarding age, the 18–29 age group had lower healthy eating attitude scores compared to the 30–49 age groups, while physical activity levels were highest in the 40–49 age group. It was observed that physical activity levels decreased as education level increased, and receiving a COVID-19 diagnosis had no significant effect on physical activity or healthy eating attitudes. Individuals who engaged in sports demonstrated significantly higher healthy eating attitudes than those who did not. Overall, participants' average physical activity levels decreased significantly during the pandemic compared to pre-pandemic levels, and a low positive linear correlation (r=.097) was concluded between physical activity levels and healthy eating attitudes during the pandemic.
Referanslar
Açık, B., Koç, T., Uslu, O. (2021) Teknoloji Kullanım Alışkanlıkları Açısından Covıd 19'un Teknoloji Bağımlılığına Etkisi. Yorum-Yönetim-Yöntem Uluslararası Yönetim-Ekonomi Ve Felsefe Dergisi, 9(2) 113-124.
Ağırbaş, O., Keyf, E., Aggon, E., & Ozan, M. (2019). Nutrition Knowledge Levels of Male Boxers in Junior Category. Journal of Education and Training Studies, 7(2), 46-50.
Aksoy, F. (2018) Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarında Kalan Tutuklu/Hükümlülerin Fiziksel Uygunluk Ve Fiziksel Aktivite Düzeyleri Gaziantep İli Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Mersin.
Aksu, E. (2018) Beden Eğitimi Ve Spor Öğretmen Adaylarının Fiziksel Aktivite Düzeylerinin Akademik Başarı Ve Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
Aydın, G. (2021). Farklı Branşlardaki Faal Antrenörlerin Fiziksel Aktivite Düzeyleri İle Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutumlarının İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir.
Bıdıl, S. (2020). Badminton Sporcularının Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Düzeyinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Bozdağ, B. (2019). Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri İle Yaşam Kaliteleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Büyük, A., Topçu, S. (2015). İki Farklı İlkokulda Okuyan Birinci Sınıf Öğrencilerinin Beslenme ve Fiziksel Aktiviteleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 5(1), 10-15.
Caner, G., Ünal, M., Apaydın, Z., (2020). COVID-19 Hastalığı Ve Ev Egzersizlerinin Önemi. Journal of Medical Sciences. Derleme, 1(3) 25-33
Küçükcankurtaran, S., Özdoğan, Y. (2021). Koronavirüs Hastalığı’nın Yetişkinlerin Beslenme Ve Fiziksel Aktivite Durumuna Etkisi; COVID-19 Ve Beslenme. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(3), 318-324.
Craig, C. L., Marshall, A. L., Sjöström, M., Bauman, A. E., Booth, M. L., Ainsworth, B. E., at al. (2003). International Physical Activity Questionnaire: 12-Country Reliability and Validity. Medicine & Science in Sports & Exercise. 35(8), 1381-1395.
Çakır, E,. Karaağaç, G. (2021). Spor Salonlarına Giden Bireylerin Sağlıklı Beslenme Tutumları Ve Sosyal Görünüş Kaygı Düzeylerinin Belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(3), 1302-2040.
Demir, K. (2019). Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinde Fiziksel Aktivite Düzeyi İle Akademik Başarı Arasındaki İlişki. Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van.
Demirbaş, T. (2021) Covid-19 Pandemi Sürecinde Bireylerin Fiziksel Aktivite Düzeyinin Sağlıklı Yaşam Biçimi Ve Sağlık Algısı Üzerine Etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
Garipoğlu, G., ve Bozar, N. (2020). Covid-19 Salgınında Sosyal İzolasyonda Olan Bireylerin Beslenme Alışkanlıklarındaki Değişiklikler. Pearson Journal Of Socıal Scıences & Humanıtıes, 6(6), 100-113.
Genç, A., Şener, Ü., Karabacak, H., Üçok, K. (2011). Kadın Ve Erkek Genç Erişkinler Arasında Fiziksel Aktivite Ve Yaşam Kalitesi Farklılıklarının Araştırılması. Kocatepe Tıp Dergisi, 12, 145-150.
Gençalp, D. K. (2020). COVID-19 Salgını Döneminde İlk Ve Acil Yardım Öğrencilerinin Beslenme Alışkanlıkları Ve Fiziksel Aktivite Durumlarının Değerlendirilmesi. Paramedik Ve Acil Sağlık Hizmetleri Dergisi, 1(1), 1-15.
Goloğly, S. (2009). Fen Eğitiminde Sosyo-Bilimsel Aktivitelerle Karar Verme Becerilerinin Geliştirilmesi: Dengeli Beslenme. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
Gün, A., & Ağırbaş, O. (2019). The Relationship between Exercise Addiction, Physical Activity Level and Body Mass Index of the Students Who Are Studying at Physical Education and Sports College. Asian Journal of Education and Training, 5(1), 50-55.
Houshyari, S. (2019). Üniversite Öğrencilerinin Yeme Davranışlarının Ve Fiziksel Aktivite Düzeyinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, T.C. İstanbul Aydın Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Kalafat, T., Kıncal, R.Y. (2008). Üniversite Öğrencilerinin Beden Memnuniyet Düzeyleri İle Sosyal Beceri Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 23, 41-47.
Karasar, N. (2005). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Keskin, K., Alpkaya, U., Çubuk, A,. Öztürk, Y,. (2017). 12 – 14 Yaş Çocukların Fiziksel Aktivite Düzeyleri ile Beslenme Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İÜ Spor Bilimleri Dergisi, 7(3), 1303-1414.
Korkmaz, N.H. (2010). Uludağ Üniversitesi Öğrencilerinin Spor Yapma ve Beslenme Alışkanlıklarının İncelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2).
Ocak, İ. (2021). Covid-19 Pandemi Sürecinde Beden Eğitimi Ve Spor Yüksekokulu Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeylerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Özel, A., Kayıkçı, B. (2021). Beden Eğitimi Öğretmenliği Konu Anlatımı.(2) Ankara: Yediiklim. (2021).
Ölçücü, B., Vatansever, Ş., Özcan, G., Çelik, A., Paktaş, Y. (2015). Üniversite öğrencilerinde Fiziksel Aktivite Düzeyi İle Depresyon Ve Anksiyete İlişkisi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 298.
Öztürk, M. (2005). Üniversitede Eğitim-Öğretim Gören Öğrencilerde Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketinin Geçerliliği Ve Güvenirliği Ve Fiziksel Aktivite Düzeylerinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi,
Parlaktaş, Y. (2018). Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinde Fiziksel Aktivite Düzeyi İle Akademik Başarı Arasındaki İlişki. Yüksek Lisans Tezi, Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale.
Polat, O. (2018) Polis Memurlarının Fiziksel Aktivite Düzeylerinin Değerlendirilmesi. Yüksek Lisans Tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde.
Sağınç, S. (2019). Ev Hanımlarının Fiziksel Aktivite Ve Oturma Sürelerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Seçer, E., (2019). Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Düzeyleri İle Psikolojik Dayanıklılıkları Arasındaki İlişki. Yüksek Lisans Tezi, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzincan.
Sürme, M. (2020). Turizm ve Covid-19 .Ankara: İksad Yayınevi.
TÜİK (2021). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2021. (04.02.2022 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2021-45500&dil=1 adresinden ulaşılmıştır).
Türkoğlu, E. (2021). Yetişkin Bireylerin Sağlıklı Beslenmeye ilişkin Tutumları ile Uyku Kaliteleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Uskun, E., & Şabaplı, A. (2013). The relationship between body image and eating attitudes of secondary school students. TAF Preventive Medicine Bulletin, 12(5), 519-528.
Üçok, K., Genç, A., Şener, Ü., Akkaya, M., Mollaoğlu, H. (2011). Tıp Fakültesi Öğrencilerinde Fiziksel Aktivite Düzeyinin Araştırılması. Avrupa Temel Tıp Bilimleri Dergisi, 46(1), 283-291.
Vançelik, S., Gürsel Önal, S., Güraksın, A., Beyhun, E. (2007). Üniversite Öğrencilerinin Beslenme Bilgi Ve Alışkanlıkları İle İlişkili Faktörler. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 6(4), 242-248.
Yaman, İ. (2021). Üniversite Öğrencilerinin Fiziksel Aktivite Ve İnaktivite Durumlarının Yaşa Ve Cinsiyete Göre İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Yücel, G., Muz, G. (2021). COVID-19 Pandemisinin Yetişkinlerin Diyet Davranışları, Fiziksel Aktivite Ve Stres Düzeyleri Üzerine Etkisi. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi. 1(1), 33-38.
WHO (2020). Food And Nutrition Tips During Self-Quarantin. Erişim Tarihi: 2. 5.2020.
