Antrenörlük Felsefesi ve Değerler Eğitiminde Antrenör
Özet
Bu çalışma, antrenörlük felsefesi ve değerler eğitiminde antrenörün üstlendiği kritik rolü detaylı bir şekilde ele almaktadır. Tarihsel süreci Antik Yunan dönemine dayanan antrenörlük; günümüzde anlayış, bakış açısı, ilgi, karakter ve mizah bileşenlerinden oluşan COACH modeliyle sporcuların bütünsel gelişimini sağlamayı amaçlamaktadır. Otoriter, liberal ve demokratik antrenör modelleri arasından, özellikle gençlik ve altyapı düzeyinde baskıcı tutumlar yerine eğitici, olumlu iletişim kuran ve yönlendirici olan demokratik antrenörlük tarzının benimsenmesi gerektiği ifade edilmektedir. Dünya genelinde öne çıkan Ajax, La Masia, Clairefontaine ve Almanya futbol altyapı sistemleri analiz edilerek Türkiye'deki altyapı eksikliklerine yönelik kulüplere akademi kurma zorunluluğunun getirilmesi, okul ve kulüp iş birliğinin güçlendirilmesi ile özerk altyapı antrenörlerinin yetiştirilmesi gibi somut çözüm önerileri sunulmaktadır. Spor ortamları dürüstlük, saygı, adalet, sorumluluk, özdisiplin ve takım çalışması gibi temel değerlerin kazandırıldığı dinamik bir eğitim alanı olarak değerlendirilmektedir. Antrenörler ise sadece teknik ve taktik bilgileri öğreten kişiler değil, tutum ve davranışlarıyla sporculara rehberlik edip rol model olarak onların karakterini, sosyal yetkinliklerini ve yaşam becerilerini doğrudan şekillendiren kilit aktörlerdir. Neticede, sağlam bir antrenörlük felsefesi ve değerler eğitimi birlikteliği hem sportif başarıyı artırmakta hem de topluma faydalı ve ahlaklı bireyler kazandırmaktadır.
This study thoroughly examines coaching philosophy and the critical role of the coach in values education. Traceable back to Ancient Greece, coaching aims to foster the holistic development of athletes through the COACH model, which consists of comprehension, outlook, affection, character, and humor. Among authoritarian, liberal, and democratic coaching styles, adopting a democratic style—which is educational, communicative, and supportive rather than coercive—is particularly emphasized for youth and grassroots sports. Analyzing prominent global youth academy models such as Ajax, La Masia, Clairefontaine, and Germany, the study proposes concrete solutions for structural deficiencies in Turkey, including mandatory club academies, enhanced school-club collaboration, and the training of specialized youth coaches. Sports environments serve as dynamic educational platforms where core values such as integrity, respect, justice, responsibility, self-discipline, and teamwork are cultivated. Coaches are key actors who do not merely impart technical and tactical knowledge, but also directly shape young athletes' character, social competencies, and life skills by serving as positive role models through their attitudes and behaviors. Ultimately, integrating a strong coaching philosophy with values education enhances athletic achievement while fostering morally grounded individuals who contribute positively to society.
Referanslar
Akbaş, O. (2008). Değer eğitimi akımlarına genel bir bakış. Değerler Eğitimi Dergisi, 6(16), 9-27.
Akkoyun, S. (2014). Türkiye'deki futbol kulüplerinin altyapılarının yapılanması, yönetim biçimleri, idare yapısı ve Avrupa'daki örneklerle kıyaslanması. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Aktepe, V. & Yel, S. (2009). İlköğretim öğretmenlerinin değer yargılarının betimlenmesi: Kırşehir ili örneği. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 7 (3), 607- 622.
Arnold, P. J. (1984). Sport, moral education and the development of character. Journal of Philosophy of Education, 18, 275-281.
Avcı, N. (2007). Toplumsal değerler ve gençlik. Siyasal Kitabevi:Ankara.
American heritage dictionary (2022). Integrity, 16/03/2022 tarihinde https://ahdictionary.com/word/search.html?q=integrity adresinden erişilmiştir.
Aslan, M. (2011). İlköğretimde karakter eğitimi ve öğrencilere kazandırılması gereken değerler. Yüksek Lisans Tezi, Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
Bailey, C. (1975). Games, winning and education. Cambridge Journal of Education, 5(1),40-50.
Bailey, R. (2013). Teaching values and citizenship across the curriculum, educating children for the world. USA: Routlegde
Berkowitz, M. W. (2011). What works in values education. International Journal of Educational Research, 50, 153-158.
Bolat, Y. (2011). Gazi Üniversitesi Meslek Yükseokulu öğrencilerinin sosyal değerlere bakışları. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Cassidy, T., Jones, R. L., & Potrac, P. (2004). Understanding sports coaching: The social, cultural and pedagogical foundations of coaching practice. Routledge.
Jones, C. (2005). Character, virtue and physical education. European Physical Education Review, 11(2), 139–151.
Crisfield, P., Cabral, P. & Carpenter, F. (2003). The successful coach: guidelines for coaching practice. Coachwise/SportsCoachUK, Leeds.
Cross, N., & Lyle, J. (Eds.). (1999). The coaching process: principles and practice for sport. Butterworth-Heinemann.
Çakıroğlu, A. E. (2013). Değerler eğitiminde korku kültürünün etkisi. Yüksek lisans Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
Çalışkan, G. (2001). Liderlik açısından antrenör davranışlarının sporcu performansı üzerine etkisinin değerlendirilmesi (voleybol örneği). Yüksek Lisans Tezi, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya
Delettre, E. (1971). Some reflections on success and failure in competitive athletics. Journal of Philosophy of Sport, 9, 136.
Doty, J. (2006). Sports build character?! Journal of College and Character, 7(3), 1-9
Dougherty, J. E., & Castel, B. (2018). Survival Guide for Coaching Youth Football. Human Kinetics.
Ergün, S. (2013). Ergenlere verilen değer eğitiminin öz düzenleme stratejileri üzerindeki etkisinin sınanması. Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Eser, A. (2012). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin insani değerler düzeyleri ile çevresel tutumları arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Farmer, R. (1988, March). Values education: an argument for the defense. In The Educational Forum (Vol. 52, No. 1, pp. 69-75). Taylor & Francis Group.
Ferrari, J. R., & Cowman, S. E. (2004). Toward a reliable and valid measure of institutional mission and values perception: The DePaul values inventory. Journal of Beliefs & Values, 25(1), 43-54.
Gould, D., & Carson, S. (2008). Life skills development through sport: Current status and future directions. International review of sport and exercise psychology, 1(1), 58-78.
Gould, D., Chung, Y., Smith, P., & White, J. (2006). Future directions in coaching life skills: Understanding high school coaches’ views and needs. Athletic insight, 8(3).
Görgüt, İ., & Tutkun, E. (2018). Views of physical education teachers on values education. Universal Journal of Educational Research, 6(2), 317-332.
Guthrie, M. (2003). Coaching track & field successfully. Human Kinetics.
Gül, R. (2013). Bir Değer Eğitimi Olarak İlköğretim Döneminde Doğruluk Eğitimi. Yüksek Lisans Tezi, Hitit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çorum.
Gündüz, M. (2010). Ahlak Sosyolojisi, (Yenilenmiş 2. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
Hansson, T. (2010). Tracking values in web based student teacher exchanges. International Journal of Information Technologies and Systems Approach (IJITSA), 3(2), 1-16. (Heyman, 2000).
Hardman, A., Jones, C., & Jones, R. (2010). Sports coaching, virtue ethics and emulation. Physical Education and Sport Pedagogy, 15(4), 345-359.
Hellison, D. (2003). Teaching responsibility through physical activity. Champaign, IL: Human Kinetics.
İnal, A. N. (2013). Futbolda eğitim ve öğretim. Nobel Yayınevi: Ankara.
Jang, C. Y. (2013). Development and validation of the sport character scale. Doctorate, The University of Utah, USA.
Jones, R. L., Hughes, M., & Kingston, K. (Eds.). (2007). An introduction to sports coaching: From science and theory to practice. Taylor & Francis.
Kahle, L. R. (Ed.). (1983). Social values and social change: Adaptation to life in America . New York: Praeger.
Kasap, H., & Erdem, K. (2009). Antrenörlük Felsefesi. İstanbul, TFF FGM Futbol Eğitim Yayınları, 1(3).
Kidman, L., & Hanrahan, S. J. (2004). The coaching process: A practical guide to improve your effectiveness. Sydney, AU: Thomson Learning.
Kleiber, D. A., & Roberts, G. G. (1981). The effects of sport experience in the development of social character: An exploratory investigation. Journal of Sport Psychology, 3(2), 114-122.
Konter, E. (1996). Bir lider olarak antrenör. Alfa Basım Yayım Dağıtım: İstanbul.
Kush K. & Sterba, M. (2008). Competing with character: let's put sportsmanship and fun back in youth sports. 1 st ed.,Boys Town Press
Küçük, V. (2009). Futbolda yetenek seçimi. TFF FGM Futbol Eğitim Yayınları, İstanbul.
Lombardo, B. J. (1987). The humanistic coach: From theory to practice. Springfield, Charles C Thomas Pub Limited.
Lovat, T., & Toomey, R. (2009). Values Education and Quality Teaching, The Double Helix Effect: Australia: Springer.
Lovat, T. J., & Clement, N. D. (2008). The Pedagogical Imperative of Values Education. Journal of Beliefs & Values, 29(3), 273-285.
Lyle, J. (1999). Coaching philosophy and coaching behaviour. The coaching process: Principles and practice for sport, 25-46.
Lyle, J. (2005). Sports coaching concepts: A framework for coaches' behaviour. Routledge.
Martens, R. (Ed.). (1998). Başarılı antrenörlük. Beyaz Yayınları.
Mechikoff, R. A. (2006). A history and philosophy of sport and physical education: from ancient civilizations to the modern world. Mcgraw-Hill.
Moscardo, G., & Murphy, L. (2011). Toward values education in tourism: the challenge of measuring the values. Journal of Teaching in Travel & Tourism, 11(1), 76-93.
Nazareth, M. P., & Waples, M. E. (1980). To live or not to live with values. All India Association of Catholic Schools.
Parker, M., & Stiehl, J. (2004). Personal and Social Responsibility. In Tannehill, D. & Lund, J. (Eds.). Standards based curriculum. Boston, MA: Jones and Bartlett.
Ramis, Y., Torregrosa, M., Viladrich, C., & Cruz, J. (2017). The effect of coaches’ controlling style on the competitive anxiety of young athletes. Frontiers in psychology, 8, 572.
Reed, B. (2011). Set team promises rather than team rules. 07.03.2019 tarihinde https://blog.teamsnap.com/general-sports/set-team-promises-rather-than-team-rules adresinden erişilmiştir.
Robb, B. (1998). What is Values Education- And So What? Scotland: Journal of Values Education,, 1, 1-11.
Robinson, P. E. (2014). Foundations of sports coaching. Routledge.
Roth, R. W. (2013). The Influence of the Coach on Moral Character in Collegiate Student-Athletes. Doctorate, Northcentral University, USA.
Rudd, A. (2005). Which" character" should sport develop?. The Physical Educator, 62(4), 205-212.
Schwartz, S. H. (1992). Universals in the content and structure of values: Theoretical advances and empirical tests in 20 countries. In Advances in experimental social psychology (Vol. 25, pp. 1-65). Academic Press.
Shields, D. L. L., & Bredemeier, B. J. L. (1995). Character development and physical activity. Human Kinetics Publishers.
Silver, M (1976) Values education. National Education Association of the United States.
Slater, F. (2002). Citizenship education through secondary geography: Value and values education in the geography curriculum in relation to concepts of citizenship. Active Citizenship, Sustainable Development and Cultural Diversity. University of London Institute of Education.
Super, S., Verkooijen, K., & Koelen, M. (2018). The role of community sports coaches in creating optimal social conditions for life skill development and transferability–a salutogenic perspective. Sport, education and society, 23(2), 173-185.
Snow, S. (2011). Coaching Youth Soccer 5th Edition. Human Kinetics.
Soriano, E., Franco, C., & Sleeter, C. (2011). The ımpact of a values education programme for adolescent romanies in spain on their feelings of self‐realisation. Journal of Moral Education, 40(2), 217-235.
Taylor, M. (1994). Overview of values education in 26 European countries. Values education in Europe: A comparative overview of a survey of, 26, 1-66.
Thornberg, R., & Oguz, E. (2013). Teachers’ views on values education: A qualitative study in Sweden and Turkey. International Journal of Educational Research, 59(1), 49-56.
Topkaya, İ. (2022). Türkiye’de Futbol altyapı eğitimi başarılı mıdır? 17.03.2022 tarihinde https://www.academia.edu/7636423/T%C3%9CRK%C4%B0YEDE_FUTBOL_ALTYAPI_E%C4%9E%C4%B0T%C4%B0M%C4%B0_BA%C5%9EARILI_MIDIR_?auto=download adresinden erişilmiştir.
Trommsdorff, G., & Chen, X. (2012). Values, Religion, and Culture in Adolescent Development. New York: Cambridge University Press.
Tutkun, E., Görgüt, İ., & Erdemir, İ. (2017). Physical education teachers' views about character education. International Education Studies, 10(11), 86-99.
Ulukan, M. (2006). Futbolcuların kulübe bağlılıklarında antrenörlerin liderlik özelliklerinin rolü. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Wınkler, G. (2017). Coaching A Season of Significance: A Soccer Coaches’ Companion to All Challenges of a Year. Maidenhead: Meyer & Meyer Sport (UK) Ltd.
Wilcox, S., & Trudel, P. (1998). Constructing the coaching principles and beliefs of a youth ice hockey coach. Avante-Ontarıo-, 4, 39-66.
Yaman, E. (2012). Değerler eğitimi; eğitimde yeni ufuklar (Gözden Geçirilmiş 2. Baskı). Ankara: Akçağ Yayınları.
Yuvacı, Z. (2013). Okulöncesi değer eğitimi uygulayan okullardan seçilen değerlerin ve etkinliklerin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Kütahya.
Yüksel, G. (2012). İlköğretim öğretmenlerinin karakter eğitimi yetkinlik inançları ile ahlaki olgunluk düzeyleri arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
Coachingbasics (2000). Coaching Basics. 17.03.2022 tarihinde https://www.baseballontario.com/cbasics.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Education, Youth, Culture and Sports Council (2017). Role of sport coaches in society. Adding value to people's lives. 12.03.2022 tarihinde https://www.eu2017.ee/political-meetings/informal-meeting-eu-sport-directors-and-conference-role-sport-coaches-society adresinden ulaşılmıştır.
EU Working Group (2008). EU Physical Activity Guidelines. 10.03.2022 tarihinde http://ec.europa.eu/assets/eac/sport/library/policy_documents/eu-physical-activity-guidelines-2008_en.pdf adresinden ulaşılmıştır.
European Economic Social Committee (2015). Sport and European Values. 11.03.2022 tarihinde https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/sport-and-european-values adresinden ulaşılmıştır.
Fcbarcelona (2022). The History of FC Barcelona 05.03.2022 tarihinde https://www.fcbarcelona.com/en/club/history/centre-for-documentation adresinden ulaşılmıştır.
futbolakademi (2016a). De Toekomst ve Ajax altyapı modeli. 05.03.2022 tarihinde https://muratcansozeri.com.tr/forum/threads/de-toekomst-ve-ajax-altyapi-modeli.772/ adresinden ulaşılmıştır.
futbolakademi (2016b). Almanya’da futbol devrimi. 06.03.2022 tarihinde http://www.futbolakademi.net/2016/11/almanyada-futbol-devrimi.html adresinden ulaşılmıştır.
Grassrootscoaching (2016). 5 Sımple steps to become a better football coach. 04.03.2022 tarihinde https://www.grassrootscoaching.com/5-steps-to-become-a-better-football-coach/ sayfasından erişilmiştir.
İndigodergisi (2017). Futbolda altyapı üstyapı işleyiş modeli: Almanya örneği. 06.03.2022 tarihinde https://indigodergisi.com/2017/10/futbolda-altyapi-ustyapi-almanya/ adresinden ulaşılmıştır.
Philosophyessays (2022). Coaching Philosophy. 06.03.2022 tarihinde https://philosophy-essays.com/coaching-philosophy-paper/ adresinden ulaşılmıştır.
Sporkariyerim (2018). Futbol antrenörü nasıl olunur? 07.03.2022 tarihinde https://sporkariyerim.com.tr/futbol-antrenoru-(teknik-direktor)-nasil-olunur-265-haber-detay adresinden ulaşılmıştır.
Lefoot (2008). Fransız altyapılarının kalbi: Clairefontaine. 05.03.2022 tarihinde https://lefoot.wordpress.com/2008/12/26/clairefontaine/ adresinden ulaşılmıştır.
TDK (2022a). Çalıştırıcı. Güncel Türkçe Sözlük. 27.02.2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
TDK (2022b). Değer. Güncel Türkçe Sözlük. 03.03.2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
TDK (2022c). Saygı. Güncel Türkçe Sözlük. 28.02.2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
TDK (2022d). Dürüstlük. Güncel Türkçe Sözlük. 28.02.2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
TDK (2022e). Felsefe. Güncel Türkçe Sözlük. 04.03.2022 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ sayfasından erişilmiştir.
Unesco (2015). Qualıty physıcal educatıon (qpe) guıdelınes for polıcy-makers. 10.03.2022 tarihindehttps://phecanada.ca/sites/default/files/content/docs/resources/UNESCO %20-%20QPE.pdf sayfasından erişilmiştir.
Unesco (2017). Values education through sport ınnovative education for development 10.03.2022 tarihinde http://www.unesco. org/new/en/ social-and- human-sciences/ themes/physical-education-and-sport/values-education-through-sport/ sayfasından erişilmiştir.
