Futbolda Yeni Nefes Var! (Video Yardımcı Hakem)
Özet
Bu çalışma, günümüzde toplumsal, ekonomik ve kültürel açıdan büyük bir güce sahip olan futbol branşında teknoloji kullanımı ile Video Yardımcı Hakem (VAR) sisteminin rolünü detaylıca incelemektedir. Sporun tarihsel süreçteki bütünleştirici gücü ve artan ekonomik değeri, futbolu daha şeffaf ve güvenilir kılma ihtiyacını doğurmuştur. Tenisteki şahin gözü ve atletizmdeki foto finiş gibi diğer branşlardaki teknolojik gelişmelerin ardından futbolda da sırasıyla sinyalli bayrak, telsiz kulaklık ve kale çizgisi teknolojileri uygulanmaya başlanmıştır. Hakem hatalarını en aza indirmek amacıyla ilk kez 2018 Dünya Kupası'nda resmen uygulanan VAR sistemi; "minimum müdahale, maksimum fayda" prensibiyle çalışarak yalnızca gol, penaltı, doğrudan kırmızı kart ve yanlış oyuncu tespiti gibi bariz hatalı durumlarda devreye girmektedir. Futbolcular, teknik direktörler, taraftarlar, basın mensupları, gözlemciler ve hakemler gibi futbolun farklı paydaşlarının VAR sistemine yönelik olumlu, olumsuz ya da kararsız yaklaşımları bulunmaktadır. TFF raporları ve istatistiki veriler, VAR uygulamasının maç süresini kayda değer şekilde uzatmadan alınan kararların doğruluk oranlarını belirgin biçimde artırdığını ve oyuna daha adil bir boyut kazandırdığını ortaya koymaktadır.
This study examines in detail the use of technology and the role of the Video Assistant Referee (VAR) system in football, which today holds great social, economic, and cultural power. The integrative power of sports throughout history and its increasing economic value have created the need to make football more transparent and reliable. Following technological developments in other sports disciplines, such as Hawk-Eye in tennis and photo finish in athletics, technologies such as beeper flags, radio headsets, and goal-line technology have been implemented in football, respectively. Officially implemented for the first time at the 2018 World Cup to minimize referee errors, the VAR system operates on the principle of "minimum interference, maximum benefit" and intervenes only in clear error situations such as goals, penalties, direct red cards, and mistaken player identity. Various football stakeholders, including players, managers, fans, members of the press, observers, and referees, hold positive, negative, or undecided approaches toward the VAR system. TFF reports and statistical data reveal that the VAR application significantly increases the accuracy rate of decisions without excessively extending match durations, thereby bringing a fairer structure to the game.
Referanslar
Acar, K. (2013). Futbol eğitimi alana çocuklarda problem çözme becerileri ve fonksiyonel olmayan tutumların incelenmesi (Doctoral dissertation, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü).
Armstrong, G., & Giulianotti, R. (1999). Football in the Making. In Football cultures and identities (pp. 3-11). Palgrave Macmillan, London.
Aycan, H. (2020). Futbol Paydaşlarının “ Video Yardımcı Hakem ” Teknolojisine İlişkin Görüşleri: Nitel Bir Araştırma, Yüksek lisans Tezi, Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa.
Bal, B., & Dureja, G. (2012). Hawk eye: a logical innovative technology use in sports for effective decision making. Sport Science Review, 21(1-2), 107-119.
Baltaş, A. (2017, Mayıs 31). Türkiye’de Futbol Neden İlerle(ye)mez? 8 Kasım 2022 tarihinde, acarbaltas.com adresinden erişildi.
Boyle, R., & Haynes, R. (2004). Football in the new media age. Routledge.
Caz, Ç., Çoban, O., & Gökkaya, D. Video Yardımcı Hakem (VAR) Sisteminin Futbolda Genel Yansımaları Üzerine Bir Araştırma. Spor Eğitim Dergisi, 5(3), 98-113.
Collina, P. (2004). Le Mie Regole Del Gioco - Benim Oyun Kurallarım. Ankara: Altın Kitaplar
Collins, H., & Evans, R. (2012). Sport-decision aids and the “CSI-effect”: why cricket uses Hawk-Eye well and tennis uses it badly. Public Understanding of Science,21(8), 904-921.
Çoban, D. (2004). Türkiye Profesyonel Futbol Liglerinde Görev Yapan Klasman Hakemlerinin Sürekli Kaygı Durumlarının İncelenmesi, S.Ü. Sağlık Bilimleri Enstitüsü Antrenörlük Eğitim Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Konya
Da Costa, L.P. (2020). Engineered nanomaterials in the sports industry. In Handbook of Nanomaterials for Manufacturing Applications (pp. 309-320). Elsevier.
Dadı, M.M., & Yıldız, O. (2022). Opinions of Football Referees on the VAR System and VAR Training. Turkish Journal of Sport and Exercise, 24(1), 52-65.
Demir, M. ve Talimciler, A. (2015). Şiddet, Şike ve Medya Kıskacında Futbol ve Taraftarlık. Konya: Literatürk Kitabevi.
Devecioğlu, S., & Altıngül, O. (2011). Spor teknolojilerinde inovasyon. Varol A, Varol Y, Çelik V, editörler. IATS, 11, 16-18.
Doğar, A.V. (2006). Futbolun Spor ve Eğitim Aracı Olarak Fonksiyonel Yapısı. Atatürk Üniversitesi kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (13), 19-21.
Ekmekçi, A., Ekmekçi, R., & İrmiş, A. (2013). Küreselleşme ve spor endüstrisi. Pamukkale spor bilimleri dergisi, 4(1), 91-117.
Erbasan, Y. (1992). Atatürk ve spor, Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, 3(9), 20-21.
Erdoğan,Ç.H. (2021). Futbolcuların video yardımcı hakem“VAR”sistemi hakkındaki görüşleri. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 4(2),113-123.
Ertılmaz, F. (2021). Video Yardımcı Hakem (Var) Teknolojisinin Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu Kararlarına Etkisi Ve Hakemlerin Var’a Dair Algıları. Yüksek lisans Tezi. Çukurova Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Adana.
Gonzalez, H. (2005). U.S. Patent Application No. 10/505,712.
Göktaş, Ş.Ç. (2021). Dijitalleşmenin Futbola Etkisi: Var (Video Assitant Referee) Uygulamasının %100 Futbol Programı Örneğinde İncelenmesi. Yüksek lisans Tezi. Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
IFAB (The International Football Association Board). (2021). Oyun kuralları kitabı. İstanbul: Türkiye Futbol Federasyonu Yayınları.
Katırcı, H., & Uztuğ, F. (2009). Spor Kulüplerinde İletişim Yönetimi: Türkiye Profesyonel Futbol Liglerinde Yer Alan Spor Kulüplerinin İletişim Uygulamarına İlişkin Araştırma Anadolu University Journal of Social Sciences, 9(1).
Kojève, A. (2007). Outline of a Phenomenology of Right. Rowman & Littlefield.
Orta L (2000) Dünya’da ve Türkiye’de Futbol Hakemliğinin Başlangıcı ve Gelişimi Semineri, Onsekiz Mart Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bölümü, Çanakkale.
Öğretici H, Karcılılar A (2005) Dünya’da Futbol, Morpa Spor Ansiklopedisi, Morpa Kültür Yayınları, 2, İstanbul.
Ryall, E. (2012). Are there any good arguments against goal-line technology?. Sport, Ethics and Philosophy, 6(4), 439-450.
Türkiye Futbol federasyonu (2020). Erişim adresi: https://tff.org/default.aspx?pageID=71
Uzunoğlu, Ö.U. (2008). Türk futbol hakemlerinin karar verme stillerinin klasmanlarına ve bazı değişkenlere göre incelenmesi (Doctoral dissertation, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü).
VAR Protokolü. (2019). Erişim Tarihi: 11.11.2022 Erişim Linki: https://www.tff.org/Resources/TFF/Images/MHK/VAR.pdf
VAR- Video Yardımcı Hakem. (2022). Erişim Tarihi: 09.11.2022 Erişim Linki: https://www.tff.org/Resources/TFF/Images/MHK/VAR.pdf
Yenigün HS. (1997) Amatör Futbolcuların Sosyo-Ekonomik Durumlarının Araştırılması, Bitirme Tezi, Ege Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, İzmir.
Yetim, A. (2000). Sporun Sosyal Görünümü. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5 (1), 63-72.
Yıldıran, İ. (1997). Tepük Futbol mudur? XI. Yüzyıl Türk Spor Galiyetlerinden “Tepük” Oyunun Mahiyeti Üzerine Bir Araştırma. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 54-62.
Yücel, A.S., & Devecioğlu, (2011). S. Spor Eğitiminde Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin Kullanımı The Usage Of Information And Communication Technologies In Sport Education.
