Türkiye Cumhuriyeti Kurucu Meclisinin Spora Yaklaşımı
Özet
Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde I. ve II. Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyelerinin spor ve beden eğitimine yönelik tutumlarını meclis tutanakları üzerinden incelemektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi modelinin benimsendiği araştırmada; Hasan Basri Çantay, Rasih Kaplan, Ali Şükrü Bey, Kâzım Özalp, Kâzım Karabekir, Ağaoğlu Ahmet, Hakkı Tarık Us ve Şükrü Saraçoğlu gibi milletvekili ile bakanların meclis konuşmaları ve kişisel özellikleri bütüncül bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, dönemin ağır milli mücadele koşullarına ve hayati sorunlarına rağmen kurucu meclisin spora büyük bir önem verdiğini göstermektedir. Meclis görüşmelerinde sporun alkol gibi kötü alışkanlıklarla mücadeledeki rolü, yabancı modeller yerine milli bir beden eğitimi programının oluşturulması, spor kulüplerinin özerkliğinin korunması ve toplumun bedenen dinç tutulması gibi hayati konular öne çıkmıştır. Dönemin tartışmalarında sporda aşırıya kaçmanın zihinsel gelişimi olumsuz etkileyip etkilemediği değerlendirilmiş; beden eğitimi, spor ve izcilik kavramları arasındaki farklar netleştirilerek okullardaki eğitim desteklenmiştir. Ayrıca Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı'na bütçeden yardım ayrılması, beden eğitimi tahsili için yurt dışına öğrenci gönderilmesi ve spor seyahatlerinde indirimli ulaşım imkânı tanınması gibi kararlarla Türk sporunun gelişimine ve kurumsallaşmasına stratejik katkılar sunulmuştur. Sonuç olarak kurucu irade, spora sağlık, disiplin ve toplumsal gelişim odaklı yapıcı bir anlayışla yaklaşarak Türk spor tarihine ışık tutmuştur.
This study examines the attitudes of the members of the 1st and 2nd Terms of the Grand National Assembly of Turkey (TBMM) toward sports and physical education during the founding process of the Republic of Turkey through parliamentary minutes. Using the document analysis model, a qualitative research method, the parliamentary speeches and personal characteristics of deputies and ministers such as Hasan Basri Çantay, Rasih Kaplan, Ali Şükrü Bey, Kâzım Özalp, Kâzım Karabekir, Ağaoğlu Ahmet, Hakkı Tarık Us, and Şükrü Saraçoğlu were analyzed with a holistic approach. The findings show that despite the severe national struggle conditions and vital problems of the era, the founding assembly attached great importance to sports. In parliamentary discussions, critical issues came to the fore, such as the role of sports in combating bad habits like alcohol, establishing a national physical education program instead of foreign models, preserving the autonomy of sports clubs, and keeping society physically fit. Debates evaluated whether excessive sports negatively affected intellectual development, while distinctions between physical education, sports, and scouting were clarified to support school education. Furthermore, strategic contributions were made to the development and institutionalization of Turkish sports through decisions such as allocating budget assistance to the Alliance of Turkish Sports Societies, sending students abroad for physical education, and granting discounted transport for sports travel. Consequently, the founding assembly shed light on Turkish sports history by approaching sports with a constructive outlook focused on health, discipline, and social development.
Referanslar
Akbal, İ., & Aslan, T. (2010). Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Trabzon Mebusu Ali Şükrü Bey Muhalefeti. Erdem, (58), 45-76.
Bayramoğlu, N ve Güran, K. (Editörler). (2015) Gazi Mustafa Kemal: Nutuk, Kaynak Yayınları, Ankara.
Çevik, Z. (2010). Batı Anadolu’da Kavı-yı Milliyeci Bir Aydın: Hasan Basri (Çantay) Bey, (Kuva-yı Milliyenin 90. Yılında İzmir ve Batı Anadolu, Uluslararası Sempozyum Bildirileri 6-8 Eylül 2009 II. Kitap 1. Basım), İzmir Büyükşehir Belediyesi, Ankara: BMS Matbaacılık
Demirel, A ve Sözen, Y. (Editörler). (2019). Türk Siyasal Hayatı, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını No: 3633
Haklı, S (2018). Ahmet Ağaoğlu’nun Batılılaşma Düşüncesinde Türkiye’nin Toplumsal Yapısı Ve Kültürel Değişim. Muhafazakâr Düşünce Dergisi. 15 (54) , 117-141.
KILCİGİL. E. Sosyal Çevre-Spor İlişkileri, Bağıran Yayınevi, Ankara, 1985.
Mustafa KETEN, Türkiye'de Spor, İkinci Baskı, Ankara. 1993. s.8
Olgun, E. O. (2009). Ali Şükrü Bey Olayı. Yüksek Lisans Tez, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü. Ankara.
Ozankaya, Ö. (1997). Cumhuriyet Çınarı (3. Baskı), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Pırlanta, İ, (2017). Hasan Basri Çantay’ın Türk-İslam Kültür Tarihindeki Yeri, Bozok Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (BOZİFDER), 6, 6 (2017/2) ss. 35-54.
Sarıgüzel, N. (2017). Birinci Dönem Türkiye Büyük Millet Meclisinde Antalya Milletvekilleri (Biyografi Ve Faaliyetleri), OPUS – Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(12), 205-236.
Tanfer, V . (1995). Kâzım Özalp (1882-1968) . Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi , XI (31) , 163-176 .
TBMM Zabıt Ceridesi (Tutanaklar), Devre 1, Cilt 27, İçtima Senesi:3, 1. Celse, 22.02.1339 (1923), s.441
TBMM Zabıt Ceridesi (Tutanakları), Devre:1, Cilt:4, İçtima Senesi (Toplantı Yılı):1, Yetmiş Sekizinci İçtima (78.toplantı), 4.X.1336 (04.40.1920), Pazartesi, s.538
TBMM Zabıt Ceridesi (Tutanakları), Devre:2, Cilt:14, İçtima Senesi (Toplantı Yılı):2, 1. Celse, 26.02.1341 (26.02.1925) Perşembe, s.370-374, 381
TBMM Zabıt Ceridesi (Tutanakları), Devre:2, Cilt:15, İçtima Senesi (Toplantı Yılı):2, 2. Celse, 28.02.1341 (28.02.1925) Cumartesi, s.19
TBMM Zabıt Ceridesi (Tutanakları), Devre:2, Cilt:15, İçtima Senesi (Toplantı Yılı):2, 2. Celse, 07.03.1341 (07.03.1925) Cumartesi, s.223
TBMM Zabıt Ceridesi (Tutanakları), Devre:2, Cilt:22, İçtima Senesi (Toplantı Yılı): 3, 1. Celse, 11.02.1926 Perşembe, s.155
TBMM Zabıt Ceridesi (Tutanakları), Devre:2, Cilt:25, İçtima Senesi (Toplantı Yılı): 3, 15.05.1926 Cumartesi, s.138
TBMM Zabıt Ceridesi (Tutanakları), Devre:2, Cilt:4, İçtima Senesi (Toplantı Yılı):1, Sekseninci İçtima (80.toplantı), 2. Celse, 7 Kânunusani.1340 (07.01.1924), Pazartesi, s.740
TBMM Zabıt Ceridesi (Tutanakları), Devre:2, Cilt:4, İçtima Senesi (Toplantı Yılı):1, Sekseninci İçtima (80.toplantı), 2. Celse, 7 Kânunusani.1340 (07.01.1924), Pazartesi, s.740, 825-826
TBMM Zabıt Ceridesi (Tutanakları), Devre:3, Cilt:32, İçtima Senesi (Toplantı Yılı): 4, 21.05.1927 Cumartesi, s.286-288
TBMM Zabıt Ceridesi, Devre:1, Cilt:4, İçtima Senesi (Toplantı Yılı):1, Altmış dördüncü İçtima (64. Toplantı), 13.IX.1336 (13.9.1920), Pazartesi, s.127
TBMM Zabıt Ceridesi, Elli Birinci İçtima Devre:1 cilt 20 içtima senesi 3, 10.6.1338 (1922) Cumartesi, sf: 314-315
Tural, E. (Editör). (2018). Türk İdare Tarihi, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2699
Türk, R. (2006). Kâmil Miras’ın Hayâtı Eserleri ve Hadisçiliği. Yüksek Lisans Tez, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı Hadis Bilim Dal. Van.
Üçüncü, S. (2012). Trabzon Mebusu Ali Şükrü Bey’in Tbmm’nin Birinci Dönemindeki Faaliyetleri. Yüksek Lisans Tez, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Afyonkarahisar.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (10. Baskı). Ankara: Seçkin
Yıldırım, S. Zeynel, B. K. (Editörler). (2010 Haziran). TBMM Albümü 1. Cilt (1920 – 1050). Ankara: TBMM Basın Ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Yayınları No: 1,Gökçe Ofset Matbaacılık.
