Cumhuriyetten Günümüze Kamu Yönetiminde Spor
Özet
Bu çalışma, Cumhuriyet’in kuruluşundan günümüze kadar Türk spor yönetiminin devlet ve kamu yönetimi ilkeleri ile olan tarihsel gelişimini ve ilişkisini dört temel dönemde detaylıca incelemektedir. İlk dönem olan 1922-1936 yıllarında kurulan Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı (TİCİ), sivil ve özerk yapısıyla modern Türk sporunun temellerini atmış, gençlerde milli bilinci güçlendirmiş ve Türkiye’nin 1924 Paris Olimpiyatları’na katılımını organize etmiştir. 1936-1938 yıllarında faaliyet gösteren Türk Spor Kurumu (TSK) ise Cumhuriyet Halk Partisi ile entegre olarak yarı resmi bir nitelik kazanmış, sporun özerk yönetimden devlet denetimine geçiş sürecinin ilk adımını oluşturmuştur. 1938 yılında 3530 sayılı kanunla kurulan Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü (BTGM) ile spor yönetimi tamamen merkezi devlet yapısına bağlanmış, süreç içerisinde Başbakanlık ve Milli Eğitim Bakanlığı arasında çeşitli idari bağlarla yeniden yapılandırılmıştır. 1986 yılındaki 3289 sayılı kanun düzenlemesi ve 2011’de kurulan Gençlik ve Spor Bakanlığı ile spor idaresi daha geniş bir kurumsal yapıya kavuşmuş, 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişle birlikte bakanlık teşkilat yapısı güncel halini almıştır. Bu süreçte kamu yönetiminin verimlilik, katılımcılık ve sürekli gelişim ilkeleri doğrultusunda spor hizmetlerinin topluma sunulması amaçlanmıştır. Sonuç olarak, Anayasa’nın 59. maddesinde yer alan sosyal devlet anlayışı doğrultusunda devlet, sporun kitlelere yayılmasını ve kamu hizmeti olarak yürütülmesini kamu yönetimi mekanizmalarıyla tarih boyunca desteklemiştir.
This study examines in detail the historical development and relationship of Turkish sports administration with state and public administration principles from the founding of the Republic to the present day across four main periods. The Turkish Training Community Alliance (TİCİ), established in the first period between 1922 and 1936, laid the foundations of modern Turkish sports through its civil and autonomous structure, strengthened national consciousness among youth, and organized Turkey’s participation in the 1924 Paris Olympic Games. Operating from 1936 to 1938, the Turkish Sports Association (TSK) acquired a semi-official character integrated with the Republican People’s Party, taking the first step in transitioning sports management from autonomous control to state oversight. With the establishment of the General Directorate of Physical Education (BTGM) under Law No. 3530 in 1938, sports administration was fully tied to the centralized state structure and was restructured over time through various administrative affiliations between the Prime Ministry and the Ministry of National Education. With Law No. 3289 in 1986 and the creation of the Ministry of Youth and Sports in 2011, sports administration attained a broader institutional framework, and its organizational structure was updated to its current form following the transition to the Presidential Government System in 2018. Throughout this process, the delivery of sports services to society was aimed in line with public administration principles such as efficiency, participation, and continuous development. In conclusion, in accordance with the social state principle set forth in Article 59 of the Constitution, the state has consistently supported the dissemination of sports to the masses and its execution as a public service through public administration mechanisms throughout history.
Referanslar
Adatepe, E., Gelen, N., & Çiftçi, S. (2020). Türk Spor Yönetim Yapısının (Merkez ve Taşra) 1938’den Günümüze İncelenmesi. FOCUSS Spor Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 1(2), 18-45.
Atatürk Ansiklopedisi. (2022). https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/turk-idman-cemiyetleri-turk-spor-kurumu/, Erişim Tarihi 02.11.2022.
Bayansalduz, M. (2003). Türk Spor yönetiminde finansal kaynak sağlama çabalarının değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 160, 51-59.
Ceylan, L., Uzun, R. N., Gül, O., Gül, M., & Çebi, M. (2020). Türk Spor Politikasının Tarihsel Gelişimi: Devlet Ve Spor. Gece Kitaplığı Yayınevi.
Çağlar, B.K., (1993). "Spor Kongresi", Ülkü Seçilmiş Spor Makaleleri 1933-1950, (Der. S. Karaküçük), Ankara.
Çelik, A., & Şimşek, M. Ş. (2013). Yönetim ve Organizasyon. Eğitim Yayınevi.
Ekenci, G., & Serarslan, M. Z. (1997). Gelişim Aşamaları Bakımcıdan Türk Spor Teşkilatı Ve Değerlendirmesi. Gazi Beden Eğitimi Ve Spor Bilimleri Dergisi, 2(3), 72-81.
Eryılmaz, B. (2016). Kamu Yönetimi, Düşünceler, Yapılar, Fonksiyonlar, Politikalar. İstanbul: Umuttepe Yayınları.
Esen E., & Kalağan, G. (2020). Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde Merkezi İdarenin Dönüşümü. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(Ek), 260-277.
Fişek, K. (1980). Spor Yönetimi, A.Ü. SBF Yayını, Ankara.
Fişek, K. (1998). Spor yönetimi. Bağırgan Yayımevi, Ankara.
Fişek, K. (1998). Türkiye’de Ve Dünya’da Spor Yönetimi. Bağırgan Yayımevi, Ankara, 25.
Fişek, K. (2015). Yönetim, Kilit Yayınları. Baskı, Ankara.
GSB. (2022). https://gsb.gov.tr/tarihce.html, Erişim Tarihi 04.11.2022.
Keskin, N. E. (2006). Türkiye’de Kamu Yönetimi Disiplininin Köken Sorunu. Amme İdaresi Dergisi, 39(2), 1-28.
Murathan, F., Tekin, A. (2022). Geçmişten Günümüze Türk Spor Teşkilatlanması. M. Ilkım (Ed.). Sporda Güncel Araştırmalar. (1. Baskı). Ankara: Gece Kitaplığı.
Özalp, İ., Koparal, C., & Berberoğlu, G. (1996). Yönetim ve Organizasyon. TC Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi.
Özmaden, H. (1999). Cumhuriyet dönemi ilk spor teşkilatı Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı (1922-1936)’nın yapılanma sürecinde beden eğitimi ve sporun fonksiyonları, fonksiyonlardaki değişimler ve toplumsal hayata etkileri (Doctoral dissertation, Marmara Universitesi (Turkey)).
Özmaden, M. (2010). Türkiye İdman Cemiyeti İttifakı (Tici) Dönemi Milli Ruh Ve Milli Temsil, Siyasi Ve Milli Propaganda İle Ülkeyi Tanıma-Tanıtma Çabaları. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1), 1439-1457.
Özmaden, M., Soyer, F., & Özmaden, H. (2016). Turkey Training Community Alliance (TTCA) Evaluation Of The Sport By Objective Function Türkiye İdman Cemiyetleri İttifaki (TİCİ) Amaçlarına Göre Sporun Fonksiyonlarının Değerlendirilmesi. Journal of Human Sciences, 13(3), 6104-6123.
Şekil 1. https://sgb.gsb.gov.tr/Public/Edit/images/SGB/012014/2013-2017%20Stratejik%20Plan.pdf
Şekil 2. <https://gsb.gov.tr/teskilat-semasi.html>
T.C. 5227 Sayılı Kanun (2004). https://www5.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5227.html, Erişim Tarihi 24.11.2022.
Taşgın, Ö. (2004). Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Merkez Ve Taşra Örgütü Yöneticilerinin Tükenmişlik Düzeylerinin İş Doyum Düzeylerine Etkisi. Selçuk İletişim, 3(3), 170-175.
TDK. (2022). www.sozluk.gov.tr, Erişim Tarihi 02.11.2022.
Tokatlıoğlu, A. E. (2013). İki Dünya Savaşı Arası Dönemde Türkiye’de Spor ve Siyaset İlişkisi. İstanbul: Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
Tortop, N., İsbir, E. G., Aykaç, B., Yayman, H. ve Özer, M. A. (2017). Yönetim Bilimi. (11. Basım). Nobel Yayınları. Ankara.
Tosun, K. (1992). İşletme Yönetimi. Savaş Yayınevi. Ankara.
Turan, M. (2018). Türkiye’nin Yeni Yönetim Düzeni: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 7(3), 42-91.
Türkay, H., & Aydın, A. D. (2017). Bir inceleme: Tarihsel Süreç İçerisinde Türk Spor Örgütlenmesi. Diyalektolog Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi, 16, 179-189.
Wilson, W. (1962). İdarenin incelenmesi. Woodrow Wilson: Seçme Parçalar, çev. Nermin Abadan. Ankara: Siyasi İlimler Türk Derneği.
Yarar, B. (2014). Osmanlı'dan Cumhuriyete Geçiş Süreci Ve Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi'nde Modern Sporun Kuruluşu. Hacettepe University Journal Of Turkish Studies/Hütad Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Arastirmalari Dergisi, 11(21).
Zelyurt, M. K. (2013). Türk Modernleşmesinde Spor: Tanzimat'tan Erken Cumhuriyet'e. Electronic Turkish Studies, 8(12).
